ضرورت تصویب طرح شناسایی آسیب دیدگان مناطق شیمیایی

كسوف در نیم‌روز فراموش شدگان شیمیایی

خاك ،خون، وحشت،جدایی، بیماری، خس خس سینه، احتضار، قبرستان و مرگ واژه‌هایی كه در جنگ ابعاد نادیدنی و فاجعه آمیزشان به نحو بارزی ملموس می‌شود.

شرف والاترين گوهر در وجود آدميست

شرف والاترين گوهر در وجود آدميست آن هنگام كه انساني فاقد اين عنصر گرانبها باشد ، به موجودي بي اسلوب تبديل مي شود كه قابليت شكل پذيري در هر ظرفي را مي يابد.

بنا بر وظيفه انساني احساس كردم بايد براي روستاي زرده كرمانشاه كه اسير بدترين امراض روزگار يعني از فراموشي و غفلت آگاهانه گرفته تا سرطان پوست ، ريه ، خون و نابينايي هستند كاري انجام دهم.

نمي توانم ببينم نوزاداني كه پا به عرصه وجود مي گذارند و بايد از مظاهر زندگي لذت ببرند اسير اختلالات ژنتيكي ناشي از جهش ژني مادران خود شده اند ، مجبورند عمري را با درد  ناخواسته به سر برند.

از سال  ۱۳۸۴تلاش كردم به انعكاس خبر اين روستاي در محاق نسيان  مسئولان استاني و كشوري بپردازم ، در سال ۱۳۸۶ در جشنواره چهاردهم مطبوعات هديه ناقابل خويش را كه ماحصل نگارش مقاله اي در خصوص فراوري سيمان و بتن بود به اين روستاي كوچك و مصيبت زده تقديم كردم.

در سال ۱۳۸۸ در جشنواره شانزدهم مطبوعات هم كه رتبه اول را در پايگاه هاي اينترنتي به دليل تهيه گزارشي از وضعيت روستاي زرده به دست آوردم بار ديگر هديه ناقابل (جايزه نقدي) جشنواره را به اين بزرگواران تقديم كردم.

براي من مهم مردم اين روستا هستند . اما در مراسم اختتاميه حوادثي رقم خورد كه آدم به راستي مي ماند كه چه بگويد؟در كتاب جشنواره ۱۶ هيچ اشاره اي به مقاله روستاي زرده كه در شماره ۵۲ نشريه "چشم انداز ايران"  هم به چاپ رسيده بود نشده ،  به عبارتي مقاله من را شايد به دليل اينكه انتقادي بود حذف كرده بودند.

 كارت ورود به مراسم هم پس از مدتها معطلي براي ما گويا صادر نشده  يا مفقود شده بود تا پس از صحبت با دبير جشنواره و نگاه به ليست برندگان اجازه ورود به ما دادند.  بيوگرافي من به شكل ناقص به چاپ رسيده .  

پيش از  دريافت جايزه  (كه از دست آقاي "سيد محمد دعايي " مدير مسئول روزنامه اطلاعات دريافت كردم) در برگه كوچكي كه براي مجري برنامه نوشتم همان جا خواستار اين شدم كه اعلام كند جايزه نقدي ناقابلم  به روستاي زرده كرمانشاه تقديم شد ؛ اما پس از دريافت جايزه و نشستن در صندلي كه با تاخير زيادي هم به طور معمول همراه است ، تازه مجري برنامه گفت  "يزدان اميدي جايزه خود را به روستاي شيميايي كرمانشاه  تقديم كرد"  او تازه در اواخر برنامه متوجه اشتباه خود شد و نام روستا ي زرده را هم اضافه كرد و گفت "هديه به روستاي شيميايي زرده كرمانشاه " تقديم شد.

جالب بود در اين مراسم يكي از برندگان هنگامي كه جايزه  خود را به اداره كل ارشاد يكي از استان ها تقديم كرد مجري خواستار تشويق وي شد.اما هنگامي كه جايزه نقدي براي توجه دادن مسئولان دولتي و اهالي رسانه ها به روستاي شيمايي كه مردم  آن با مرگ دست به گريبانند تقديم مي شود بايد شاهد چنين رفتار دوگانه اي بود. جالب آنكه خبر آن ، نه در ايرنا ، نه در فارس و نه صداوسيما هيچ انعكاسي نيافت .

اما مصاحبه ساده با تنظيم ضعيف ايسنا و مصاحبه اي كه بر خلاف ميل باطني و تاكيد دوستان  در پارلمان نيوز انجام شد، خوشبختانه با استقبال سايت هايي مواجه شد كه اصلا فكر نمي كردم براي آنها اين خبر مهم باشد.

 از همه بزرگواراني كه درك كردندانعكاس اين خبر مي تواند گره اي از مشكلات مردم اين بخش از كشور  رفع كند صميمانه سپاسگذارم.

 ........................................................................................................................................

يزدان اميدي روزنامه نگار فعال در عرصه مطبوعات و خبرگزاري ها ، جايزه نقدي خود را در شانزدهمين جشنواره مطبوعات و خبرگزاريها به روستاي شيميايي شده زرده ...
www.ghatreh.com/news/src-216-0-20.html

 ..................................................................................................................

یزدان امیدی روزنامه‌نگار فعال در عرصه مطبوعات و خبرگزاری‌ها ، جایزه نقدی خود را ... یزدان امیدی در گفتگو با پارلمان‌نیوز گفت:"عوارض بمباران شیمیایی تاثیر مستقیمی در ...www.balatarin.com/links/recent/society/3/7

...............................................................................

ديپلماسى گردشگرى كليد توسعه

 نویسنده:يزدان اميدى    روزنامه شرق تاریخ: ۹/۴/۱۳۸۴

به اعتقاد بسيارى از كارشناسان موفقيت يا شكست صنعت جهانگردى در هر كشور به طور مستقيم به اعمال سياست هاى حمايتى دولت بازمى گردد. به نحوى كه هر چه چتر حمايتى دولت نسبت به توريسم گسترده تر باشد، شكوفايى در اين بخش هم بيشتر است.
تجربه چين، امارات متحده عربى و... در سال هاى اخير حاكى از اين بوده كه فراهم آوردن زيرساخت هاى مناسب درخصوص توريسم، رشد اقتصادى و افزايش درآمد ملى را براى اين كشورها به وديعه آورده. مجموعه عوامل طولى و عرضى سبب گشته تا دولتمردان به پديده توريسم به دليل نقش موثرى كه مى تواند در روابط و ديپلماسى ايفا كند، به عنوان يك اهرم بنگرند چرا كه اين صنعت (توريسم) مى تواند كشورها را از حالت تك محصولى رهايى بخشد زيرا بازار نفت، قهوه، كائوچو و... كه به عنوان منبع درآمدى برخى كشورها محسوب مى شود، مى تواند به وسيله قدرت هاى ذى نفع و رقيب دچار تلاطم يا افت و خيز شود اما سرمايه گذارى اندك در توريسم نسبت به ديگر صنايع مى تواند تغييرات بسيار مثبتى را به همراه داشته باشد. بايد دقت داشت در صنعت توريسم اگر امنيت در وهله اول، قوانين و زيرساخت هاى مناسب فراهم باشد، سودآورى به صورت تصاعدى رقم خواهد خورد. از سوى ديگر تاثيرگذارى كه گردشگرى در اقتصاد كشورها دارد، موجب شده تا توريسم به عنوان يكى از پايه هاى گفت وگوهاى هيات هاى بلند خارجى درآيد. به عبارت ديگر «ديپلماسى بر پايه گردشگرى» شكل گرفته و موفق شده آرام آرام جاى خود را در معاهده ها و قراردادهاى بين المللى باز كند. با توجه به اينكه راه توريست ها براى ورود به كشور از سفارتخانه ها مى گذرد و دولت هم به سفرايش به عنوان بلندپايه ترين نمايندگان خود اختيارات زيادى عطا كرده و آنها مستقيم و غيرمستقيم نقش بارزى را در پذيرش گردشگران ايفا مى كنند، لذا سفرا بايد با رعايت تمامى جوانب و مسائل داخلى، خارجى و منطقه اى به گردشگران بنگرند، چرا كه اجرايى شدن «ديپلماسى گردشگرى» تاثير بسيار مستقيمى در مسائل اقتصادى، سياسى، فرهنگى و اجتماعى خواهد داشت.
به راستى ريشه اصلى راه نيافتن و نيامدن توريست به كشور را بايد در كدام عامل جست وجو كرد؟ هر چند بسيارى نبود امنيت قوانين دست و پاگير را مهمترين موانع توريسم مى دانند اما آيا عملكرد سفرا و سفارتخانه هاى ما در خارج از كشور كه به عنوان ركن اصلى پذيرش توريسم به شمار مى آيند تاكنون مورد بررسى قرار گرفته؟ آيا بهتر نيست به دليل ارتباط و برخوردى كه دفاتر خارج از كشور ما با صنعت توريسم دارند، به تناسب از قوانين ساده ترى در حوزه پذيرش برخوردار باشند؟
وزارت امور خارجه به رغم اينكه «دروازه بان توريسم» به شمار مى آيد، اما متاسفانه آنچه در اين حوزه مشاهده شده جزيره اى و مستقل عمل كردن بوده است.
موانع سخت در پيش راه توريسم و عدم خلاقيت در برابر گردشگران خارجى كه در سال هاى اخير تمايل به ديدار از ايران دارند و داشته اند، موجب شده ايران نتواند به اهدافش در برنامه هاى پنج ساله دوم و سوم توسعه درخصوص جذب توريسم دست يابد و همچنان در اين عرصه ناتوان باشد. از بعد ديگر هم وزارت امور خارجه به دليل كم توانى در ارتباط برقرار كردن با دستگاه ها، سازمان ها و وزارتخانه هاى مرتبط با جهانگردى از جمله وزارت كشور، فرهنگ و ارشاد اسلامى و راه و ترابرى نتوانسته كارنامه قابل قبولى ارائه دهد.
شايد بهتر بود پيش از مصوب شدن برنامه چهارم توسعه اشاره اى و الزامى در همكارى وزارت امور خارجه با بخش هاى مرتبط با ميراث فرهنگى و گردشگرى مى شد تا در نهايت مقوله و بحث «ديپلماسى گردشگرى» از حالت تئورى به سوى اجرايى شدن گام برمى داشت. ولى به رغم دست نيافتن به دستاوردهاى برنامه سوم توسعه در عرصه توريسم باز هم در چشم انداز بيست ساله كشور بلندپروازانه و به شكل دستورى اقدام كرده ايم. به طورى كه بايد در سال پايانى افق برنامه ۲۰ ميليون گردشگر را پذيرا باشيم. بايد دقت كرد تحقق چنين آمار و ارقامى آن هم روى كاغذ و به صورت دستورى نوشتن و الزامى كردن هيچ گاه صورت اجرايى نمى يابد، بلكه لازم است نخست در شيوه برنامه نويسى خود تجديد نظر كنيم. امروزه در دنيا شيوه تكليفى و الزامى در برنامه ها منسوخ شده و كشورها نخست زيرساخت هايشان را آماده مى كنند، بعد اهداف را تعيين مى نمايند. در اين حالت (در كشورهاى توسعه يافته) اگر قانونى هم به تصويب برسد، به علت آماده بودن زيرساخت ها، قانون مشكل ضمانت اجرايى نخواهد داشت. به طور كلى آماده كردن پيش زمينه و بسترسازى مناسب موجب مى شود برنامه به صورت نيمه كاره يا شكست خورده رها نشود.

 ايران دروازه تمدن هاى كهن

كشور عزيزمان به استناد اسناد و ابنيه تاريخى موجود از حدود ۵ هزار سال قبل همزمان با اوج تمدن و شكوه «عيلاميان» اقوام گوناگونى اعم از كاسپين ها، گوتى ها، لولوبى ها، هيتى ها، سكاها و گسيل ها و تيپورها را در درون خود پرورانده و بالنده كرده است. نمونه هاى عينى ديگر آن را مى توان به آثار و نشانه هاى زيستى به دست آمده كه مربوط به دوره پارينه سنگى است با قدمتى حدود دوازده هزار سال قبل از ميلاد كه در «غار شكارچيان بيستون»، ميرملاس خرم آباد، هوتو و كمربند بهشهر و كرفتو كردستان مرتبط دانست تا بعدها تمدن هاى عيلام در شوش، چغازنبيل و انزان، شهر سوخته زابل، تمدن جيرفت، مادها در هگمتانه، هخامنشيان در تخت جمشيد، طاق بستان و كتيبه داريوش بيستون، شكوه و عظمت باستانى ايرانيان و آريايى ها را تجلى بخشند.
از طرف ديگر همسايگى با تمدن هاى سومر، بابل، آشور و در كل تمدن هاى «مزوپوتاميا» بسيار نقش آفرين و موثر بوده و موجب شده تا ايران در زمره كشورهاى صاحب نام در زمينه دارا بودن آثار باستانى و سابقه تمدنى قرار گيرد و فرش قرمزى را براى جهانگردان، محققان و دوستداران فرهنگ به ايران و آريايى تباران بگستراند. بسيارى از مردم خواهان و دوستدار اين هستند كه واقعاً بدانند سفارتخانه هاى ما در خارج از كشور چه نقشى در قبال پذيرش توريسم دارند و چه برنامه و استراتژى در اين خصوص مى خواهند ارائه دهند؟!

 ديپلماسى ۴۰۰ ساله و ديگر هيچ

ايران به رغم اينكه سابقه ۴۰۰ ساله در روابط فرهنگى، سياسى، بازرگانى و اقتصادى با كشورهاى ديگر دارد، اما به نظر مى رسد هنوز نتوانسته در زمينه تعامل فرهنگى و تاريخى با كشورهاى ديگر موثر عمل كند و سياست جامعى را در اين بخش ها ارائه دهد.
شايد اين موضوع به كج نهادن سنگ بناى روابط فرهنگى، سياسى و بازرگانى ما مربوط شود. نبود استراتژى مشخص و عدم ارائه برنامه جامع از جمله اين موارد است و شايد هم به آن هنگام كه شاه عباس صفوى در سال ۱۵۹۲ ميلادى حسينعلى بيگ و حاج خسروخان را در رأس هيات هايى به همراه اشتران و اسبان مملو از هداياى نفيس ابريشم، فيروزه، يشم، جواهر و فر ش هاى گرانقيمت راهى دربار روس و فرنگ مى كرد، بازگردد؟! واقعاً چرا بايد با وجود اين همه سابقه و پيشينه نتوانيم از موقعيت هاى طلايى اقتصادى، فرهنگى و تاريخى كشورمان به نحو شايان توجهى استفاده كنيم و تراز هزينه - فايده ما در اين بخش (فرهنگى) همسان نباشد؟ چرا بايد به رغم اينكه جزء ۱۰ كشور اول از لحاظ پيشينه تاريخى و حتى اكوتوريستى هستيم، اما سهم بازار گردشگرى در ايران حدود ۵ صدم درصد دنيا باشد و در رتبه ۹۲ قرار گيريم؟ اين در حالى است كه در ميان ۱۰ كشور برتر دنيا در صنعت توريسم ۵ كشور اروپايى از جمله فرانسه، اسپانيا، ايتاليا، انگليس و آلمان با اعمال سياست ها، مقررات و حمايت هاى مناسب توانسته اند نيمى از بازار توريسم و در عين حال ۵۰ درصد درآمد حاصل از گردشگرى را به خود اختصاص دهند، جالب است بدانيم كه فرانسه سالانه پذيراى ۷۶ ميليون نفر گردشگر است و پس از آن آمريكا با ۶۰ ميليون و اسپانيا با ۲/۴۸ ميليون نفر جهانگرد در رتبه هاى بعدى قرار دارند. در ميان كشورهاى آسيايى، چين با پذيرش ۳۸ ميليون نفر گردشگر در سال در رتبه پنجم دنيا قرار دارد، به طور كلى كشورهاى چين و هنگ كنگ در سال هاى اخير در زمينه توريسم با رفع موانع و مشكلات قانونى خود جهش خيره كننده اى در اين صنعت برداشته اند. متاسفانه در ايران هنوز آمار رسمى و دقيقى از ورود گردشگران وجود ندارد. مثلاً آن دسته از ايرانيانى هم كه در خارج از كشور هستند و به قصد ديدار از اقوام خويش به ايران مى آيند جزء آمار توريسم قلمداد مى شوند. يا افغانى هايى كه به كشور ما وارد مى شوند و... نيز در آمار توريسم قرار مى گيرند؟!

دفاتر خارج از كشور فاقد استراتژى توريسم فرهنگى

اينكه تا چه حد سفرا و افراد تصميم گير در وزارتخانه نسبت به ورود گردشگران خارجى نظر مثبت دارند، بر ما مشخص نيست! و باز اينكه نسبت به مزاياى اين صنعت ارزان كه امروزه پس از نفت و خودروسازى در حال تجلى است، چه ميزان آگاهى دارند باز بر ما معلوم نيست؟!
آنها بايد دريابند كه با توجه به اينكه ميانگين سن كشور ما جوان است و بايد سالانه ۹۶۰ فرصت شغلى در كشور ايجاد شود و از آنجا كه ورود هر توريسم به ايران مساوى با ايجاد ۸ تا ۹ فرصت شغلى (مستقيم، غيرمستقيم، القايى و اشتغال ساختمانى) است، لذا مخالفت و گارد گرفتن نسبت به گردشگران نه تنها معنايى ندارد بلكه بسيار مخرب است. بايد اذعان داشت كه نه تنها استراتژى و برنامه مشخص و جامعى در سال هاى اخير در دفاتر خارج از كشور درخصوص توريسم مشاهده نكرده ايم بلكه شاهد پسرفت، فراموشى، غبار خوردن و حتى بى اعتنايى نسبت به اين صنعت درآمدزا بوده ايم.
نبايد با برخورد خود نوعى دافعه را در ميان گردشگران بين المللى به وجود آوريم. البته شايد ريشه اين نوع نگرش به سال هاى جنگ تحميلى با عراق و وقوع برخى بمب گذارى ها بازگردد. در حالى كه وقت آن رسيده دفاتر خارج از كشور نگرش خود را نسبت به جهانگردانى كه عمدتاً محقق، دوستداران فرهنگ و عاشقان سير و سياحت و ديدار با جاذبه هاى تاريخى ايران هستند، متحول كنند. بايد براى آنها اين موضوع مشخص شود، هر كس كه قصد مسافرت به ايران را دارد، جاسوس نيست و مشكلات عقيدتى و امنيتى و... هم با ما ندارد، بلكه پيكى است كه در انعكاس و ترويج فرهنگ غنى ايران مى تواند بسيار موثر باشد و حتى تبليغات منفى اى كه عليه ما در جريان است را عوض كند.

 گردشگران جهانى، فاتحان مرزهاى ناشناخته

اگر نگاهى به سير تكاملى بشريت، تاريخ علم و فرهنگ بيفكنيم به وضوح مى بينيم كه در اين ميان مسافرت و سير و سياحت هدفمند و غيرهدفمند، تا چه اندازه در دگرگونى و تغيير خط سير تاريخى بشر موثر بوده است. ذهن پرسشگر و پوياى انسان كه همواره بى تاب زندگى بهتر بوده، حتى از همان اوان سپيده دم خلقت و آفرينش و... موجب شده تا وى به حركت، سفر و جست وجو دست يازد. سفر در عهد باستان هر چند عمدتاً در راستاى تامين غذا، دورى از خطر، بلايا و نيز تغييرات ناگهانى آب و هوا انجام مى گرفت، اما حركت «فينيقى»ها را نمى توان از ياد برد. در اين ميان فينيقى ها به عنوان پيشروترين اقوام باستانى در حدود هزاره سوم قبل از ميلاد به علت دسترسى و آگاهى به فن ساخت شناورهايى كه غالباً با الوار و تنه درختان كهن به شكل قايق مى ساختند، توانستند در ميان رودخانه ها و درياها به سفر و پويش روى آورند و كرانه هاى آفريقا را درنوردند و فرهنگ ها را با يكديگر پيوند دهند يا آن هنگام كه «ماركوپولوى ونيزى» كه برخى او را نخستين توريست به معناى واقعى مى نامند، در نيمه قرن ۱۳ ميلادى سفر تاريخى خود و نگارش سفرنامه افسانه اى اش را كه حاصل ديدنى ها و شگفتى هاى چين و هند بود، به رشته تحرير درآورد عامل مهم و ترغيب كننده سفر غربيان به مشرق زمين شد. كشف قاره آمريكا توسط كريستف كلمب دريانورد نيز برگى از تاريخ را ورق زد.

 توريسم قاعده هرم گفت وگوى تمدن ها

هنگامى كه سال ۲۰۰۱ ميلادى سال «گفت وگوى تمدن ها» نام گرفت و خشتى از تپه ازبكى (مادها) به عنوان نمادى از اين حركت از طرف محمد خاتمى به سازمان ملل اهدا شد، موضوع توسعه روابط فرهنگى نيز بيش از پيش مورد توجه كشورها قرار گرفت. بدون شك يكى از اجزايى كه مى تواند نقش بسزايى در اجرايى شدن گفت وگوى تمدن ها ايفا كند، توريسم است. گردشگران به دليل نقش ارتباطى مستقيمى كه دارند، مى توانند در انتقال آداب، فرهنگ و رسوم تاريخى بسيار موثر باشند، اگر خوب به مسئله نگريسته شود، مى بينيم هرم گفت وگوى تمدن ها بر روى قاعده توريسم بنا شده است و جهانگردان نيز به عنوان اجزاى اصلى گفت وگو و ارتباط فرهنگى و تمدنى محسوب مى شوند، لذا اگر وزارت امور خارجه خواهان اجرايى شدن گفت وگوى تمدن ها است و داعيه اين را دارد كه ايران اين نظريه را در سطح جهان بيان كند، طبيعى است كه بايد تسهيلات مناسبى را براى تحقق گفت وگوى تمدن ها ارائه دهد و يكى از اين موارد جذب گردشگر است.

مسافرى كه توريسم مى ناميم

اگر مقايسه اى بين توريست هايى كه به ايران مى آيند با ديگر كشورهاى موفق نظير فرانسه، كانادا و چين انجام شود، به وضوح مى بينيم كه نگرش نسبت به توريسم چه اندازه تفاوت دارد. به نظر مى رسد در ايران توريسم بيشتر به مسافر شبيه باشد. يعنى مسافرى است كه «تنها» از يكسرى امكانات خاص كه توسط دفاتر مسافرتى و آژانس ها ارائه مى شود، استفاده مى كند و بعد از مدتى به كشورش بازمى گردد. اما در كشورهاى ديگر توريسم به علت درآمدزايى بالايى كه دارد، به طور طبيعى از شأن، مقام و جايگاه خوبى هم برخوردار است و از حمايت دولتى و تسهيلات مناسبى هم برخوردار مى شود كه موجب ترغيب توريسم هاى ديگر به آن كشور مى شود.

 ديپلماسى گردشگرى چين، نمونه اى از تجربه موفق

«چين» بهترين نمونه در حوزه ورود گردشگران محسوب مى شود، اين كشور پس از تجربه يك دوره قرنطينه و بسته بودن مرزهايش امروزه با فراهم آوردن برخى تسهيلات و مصوب كردن قوانين مناسب به خصوص در بخش صدور ويزا در كليه مبادى ورودى و خروجى خود به پنجمين مقصد توريسم هاى دنيا تبديل شده است و براساس برنامه ريزى هاى انجام شده چين تا سال ۲۰۲۰ رتبه نخست را در حوزه توريسم در سطح دنيا به خود اختصاص خواهد داد. به طور كلى اين تحولات همگام با تغيير نگرش اقتصادى و فرهنگى اين كشور به وقوع پيوسته و چين توانسته در ادامه اصلاحات در توسعه مديريت و ملزومات زيربنايى اصلاحات خود را بر پايه ۱۷ استاندارد جهانى توريستى بنا كند و توانسته در اين چارچوب بسيارى از طرح هاى خود را در حوزه گردشگرى به منصه ظهور برساند. ساخت ۲۸۸ هزار شركت توريستى، ۲۷۴ هزار هتل و حدود ۱۰ هزار سرويس خدمات مسافرتى از جمله اين مواردند. چين امروزه به رغم داشتن مكتب و ايدئولوژى موسوم به چپ اما به دليل برنامه ريزى صحيح در بخش اقتصادى و خاصه گردشگرى به الگو و پارادايمى براى ديگر كشورها تبديل شده به نحوى كه كشورهاى هند، مالزى و تايلند با كپى بردارى از اصلاحات و استراتژى هاى اقتصادى چين خواهان پيشرفت و رشد اقتصادى همانند چين هستند.
در همين راستا چين در اقدامى با مصوب كردن قانون جديدى گام موثرى در برقرارى روابط با تايوان كه از سال ۱۹۴۹ روابط سياسى و ديپلماسى اش به سردى گراييده بود برداشته است از اين پس گردشگران چينى مى توانند از طريق هنگ كنگ به تايوان و بالعكس سفر كنند.

 تاثير ديپلماسى گردشگرى بر اقتصاد، سياست و فرهنگ

شايد موضوع پذيرش توريسم و به عبارتى به عنوان اتباع كشورهاى ديگر به واقع آئينه تمام نمايى از سياست خارجى هر كشور به شمار آيد. توجه به اين موضوع افزايش تقويت در ابعاد اقتصادى، فرهنگى، اجتماعى و سياسى را در پى خواهد داشت. در بعد اقتصادى نيز با توجه به اينكه صنعت توريسم نيازى به هزينه و مواد اوليه مصرفى ندارد در نتيجه به طور طبيعى درآمدزايى و رونق اقتصادى و اشتغال زايى بالا و در نهايت افزايش توليد ناخالص ملى را به همراه دارد.
دربعد «فرهنگى و اجتماعى» هنگامى كه افراد يك منطقه يا ناحيه اى مشاهده كنند كه گردشگران، نويسندگان و پژوهشگرانى نسبت به پيشينه تاريخى محل آنها كنجكاو هستند علاوه بر تقويت روحى و روانى با همين عامل موجب بازگشت به هويت و اصالت خويش مى شوند. از زاويه ديگر هنگامى كه گردشگر به منطقه اى بيايد جداى از درآمدزايى باعث مى شود تا مسئولان در زيباسازى، مرمت آثار و نيز گردآورى موزه ها در قالب تسهيلات بلاعوض و قراردادن رديف در بودجه ساليانه اقدام كنند. اين عامل موجب ارتقاى زندگى و فراهم آوردن زيرساخت هاى اوليه از قبيل آب، برق، تلفن و از همه مهمتر امكانات بهداشتى و پزشكى خواهد شد. به عبارت ديگر با ورود توريسم سلسله وار مشكلات منطقه رفع مى شود. از «ديد سياسى» نيز تبليغات رسانه ها موجب شده تا چهره مخربى از ايرانيان به غلط به تصوير كشيده شود بدون شك يكى از راه هاى محو و زدودن برچسب «تروريسم» توسط «توريسم» مى تواند صورت گيرد كه توجه به اين عنصر دستاورد بزرگى براى كشور به همراه خواهد داشت.

راهكارهاى اجرايى در حوزه ديپلماسى گردشگرى

از جمله راهكارهايى كه درخصوص حوزه توريسم در ابعاد خارجى و داخلى مى تواند مدنظر مسئولان قرار گيرد مى توان به اين موارد اشاره كرد. در بعد داخلى دولت بايد نخست براى اعتمادسازى در سطح بين المللى حمايت هاى ويژه اى نسبت به توريسم اعمال كند. در همين زمينه دولت مى تواند ستادى متشكل از برخى دستگاه ها و وزارتخانه ها از جمله دادگسترى، كشور، فرهنگ و ارشاد اسلامى، راه و ترابرى، اقتصادى و دارايى، نيروى انتظامى و سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى وظيفه حمايت از توريسم را به عهده گيرند.
*در اين راستا همچنين افراد بخش خصوصى مى توانند در قالب سازمان هاى غيردولتى (NGOهايى) تحت عنوان حمايت از توريسم در داخل كشور فعال شوند.
*ساخت برخى برنامه ها و فيلم هاى آموزشى در ارتباط با نحوه برخورد و تعامل با توريسم در دستور كار صدا و سيما به عنوان رسانه ملى قرار گيرد.
*در «بعد خارجى» همكارى سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى با وزارت امور خارجه در ارائه استراتژى مشخص درخصوص رفع موانع موجود كه سد راه توريسم به كشور است.
*الزام سفارتخانه ها به ارائه آمار در پايان هر سال درخصوص افرادى كه تحت عنوان توريسم به سفارتخانه ها مراجعه كرده اند اگر در اين ميان افراد با پاسخ منفى مواجه شده اند دلايل آن در راستاى رفع مشكلات و راهكارهاى آتى به كميته حمايت از توريسم فرستاده شود.
*اعمال سياست هاى تشويقى براى آن دسته از سفرايى كه در جذب توريسم موفق بوده اند.
*استفاده از سياست هاى خاص هر منطقه يا كشور. منظور اين است كه سياست ها نبايد به نحوى عمل شود كه براى همه كشورها يكسان باشد.
*استفاده و در اختيار قرارگرفتن پوستر، كتب، CD و نوار كاست و ويديويى با كيفيت عالى كه حاوى معرفى جاذبه هاى گردشگرى كشور براى مراجعه كنندگان باشد.
*اجرايى شدن حذف موانع دست و پا گير از جمله صدور ويزا به صورت الكترونيكى.
*اجرايى شدن استفاده از شبكه هاى معتبر ماهواره اى در شناساندن جاذبه هاى گردشگرى كشور.

نویسنده :یزدان امیدی  روزنامه:شرق  ۹/۴/۱۳۸۴

http://news.gooya.com/economy/archives/032270.php

تاریخ : شنبه، 15 مرداد، 1384

نامزدهاى اوليه دوازدهمين جشنواره مطبوعات کشور اعلام شدند.
«بدرالسادات مفيدى» دبير اجرايى دوازدهمين جشنواره  مطبوعات گفت: «در جشنواره امسال هزار و ۱۰ نفر شرکت کرده بودند که اين نسبت به سال گذشته ۱۲۸ نفر کمتر شده است.»

                    راهكاري براي كاهش تلفات جاده اي

 نويسنده:يزدان اميدي                        روزنامه ايران 6دي 1385  شماره 3534

   تصادف هاي مرگبار جاده اي، سالانه ۷ هزار ميليارد ريال به اقتصاد ملي ، خسارت مي زند. «۷هزار ميليارد ريال» بودجه اي است كه با آن مي توان براي صدها هزار نفر اشتغال زايي كرد يا حتي مي توان با اين بودجه ۶۰۰ يا ۷۰۰ مدرسه در استان هاي توسعه نيافته داير كرد، آنجا كه هنوز كودكان دانش آموز در زير كپرها يا مكان هاي دخمه مانند يا سرد، غيربهداشتي و بدون امكانات آموزشي مظلومانه پله هاي ترقي را طي مي كنند. به راستي چرا بايد سالانه ۱ تا ۳ درصد از توليد ناخالص ملي ، بر اثر فاجعه تصادف هاي جاده اي از بين رود.
    در حوادث جاده اي در پايان سال ۱۳۸۴ ، ۲۷هزار و ۶۶۰نفر كشته شدند. يعني روزي ۷۶ نفر در اين سال به كام مرگ مي روند يا ساعتي ۳ نفر كشته مي شوند. تازه اين سكانس اول ماجرا است، سكانس هاي ديگر مربوط به مجروح شدن ۲۵۰هزار نفر مي شود كه در بسياري مواقع افراد با قطع عضو، قطع نخاع، ناراحتي عصبي و مشكلات روحي ، رواني مواجه مي شوند. حال در نظر آوريد در بعد اجتماعي فقدان نان آور خانواده تا چه اندازه در بي ثباتي خانواده ها، تزلزل و جدايي آنها مي تواند مؤثر و تأثيرگذار باشد.

  براي بررسي اين وضعيت نخست بايد دلايل تصادف هاي جاده اي از سوي كارشناسان شناخته و براي هريك از موارد، به تفكيك راهكاري در نظر گرفته شود.

    محمد رويانيان معاونت راهنمايي و رانندگي در گفت وگو با خبرنگار ما مهمترين عامل تصادف هاي جاده اي را «استاندارد نبودن وسايل نقليه، نبود راههاي چندبانده ، مناسب نبودن جاده ها از لحاظ استاندارد (نبود ايمني مناسب جاده اي) و عامل انساني، رعايت نكردن فرهنگ رانندگي و فقدان تجربه لازم» مي داند. بايد دقت داشته باشيم ، ايران كشوري است در حال توسعه ، در نتيجه ورود تكنولوژي در آن به راحتي صورت مي گيرد ، به عنوان مثال خودروسازان فرانسوي، ژاپني ، آلماني و دراين اواخر چيني ، بازار خريد خودرو در ايران را بازاري بكر مي دانند.به نظر مي رسد ارزيابي آنها درست باشد به عنوان مثال تعداد خودرو در سال ۸۳ در كشور ميليون بوده كه در سال ۸۴ به ۷ ميليون رسيده است . به عبارت ديگر ، از رشد ۶/۱۶درصدي برخوردار بوده كه خود جاي تامل دارد.يا ، در بخش تعداد سفري در سال ۱۳۸۳ تعداد سفرهاي روزانه ۹/۱۶ميليون سفر بوده كه در سال ۱۳۸۴ به ۵/۹ ميليون سفر رسيده كه از رشد ۶/۲ميليون سفري يا به عبارتي ديگر افزايش ۱۵ درصدي حكايت مي كند. درحالي كه رشد زير ساخت عبور ومرور در سال ۸۳ نسبت به ۸۴ تنها ۱/۱ درصد بوده است.

   چنين مي شود كه از جمعيت ۶۸ ميليون نفري كشور در سال ۸۴ كه حدود يك درصد جمعيت جهان است، بايد يك درصد تصادف هاي جاده اي را در جهان داشته باشيم. اما متأسفانه ايران در رتبه هاي بالاي جهاني قرار گرفته است.

رويانيان معاونت راهنمايي ورانندگي در خصوص آمار تلفات جاده اي تصريح كرد:"سال ۱۳۸۴ از هر صد هزار جمعيت مسافر ۸/۴ نفر كشته شدند، به موازات ان از هر ۱۰ هزار نفر مسافر ۷/۳ نفر كشته شده اند و از هر ۱۰ هزار وسيله ۵۵ فقره به تصادف منجر شده است".

آمارها حاكي است تعداد قربانيان جاده اي از سال ۱۳۸۲ به بعد از رشد وحشتناكي برخوردار بوده ، به نحوي كه تصادف هاي جاده اي در سال ۱۳۸۲ نسبت به سال ۸۱ رشد ۴/۱۷درصدي داشته ، به ۲۵ هزارو ۷۲۴ نفر رسيده، باز در سال ۱۳۸۳ نيز رشد  ۴/۱ درصدي حوادث جاده اي همچنان تداوم يافته به ۲۶ هزار و ۸۵ نفر افزايش يافته و متاسفانه در سال ۱۳۸۴كه روند سير صعودي مرگزاي جاده اي را با ۶ درصد رشد شاهد بوديم. 

  آمارها همچنين حكايت از اين دارندكه تصادف جاده اي ششمين علت مرگ و مير در دنيا محسوب مي شود. در حالي كه تا سال ۲۰۲۰ به سومين رتبه مرگ آفرين در جهان تبديل مي گردد.

با توجه به اين آمار تاسف بار به راستي چه اقدامي بايد براي مقابله با آن حوادث اتخاذ كرد؟با توجه به رشد ۶/۱۶درصدي وسايل نقليه در قبال ۱/۱ درصدي رشد بستر عبور و مرور(منظور ساخت ، توسعه و بهبود جاده اي) و افزايش ۵/۱ تا ۲ ميليلون نفر راننده جديد به تعداد راننده جديد به تعداد رانندگان وسايل نقليه در كشور و افزوده شدن تعداد ۲ ميليون دستگاه خودرو و موتور سيكلت به ناوگان حمل و نقل كشور كه حد اقل رشد ۱۵ درصدي سفر را نسبت به سال گذشته در بر دارد ، چه راهكاري بايد براي مهارخسارت جاده اي در پيش گرفت؟  

    گزينش استراتژي مناسب

    چند راهكار پيش روي دولت قرار مي گيرد كه بايد در كوتاه مدت، ميان مدت و بلندمدت آنها را به كار گيرد يا به تناسب افزايش توليد خودرو، جاده ها را استاندارد كنيم به عبارتي ديگر جاده ها را مجهز به نصب دوربين، دوربين ليزرگان، نصب (پي.دي.وي) كنيم يا به سمت استانداردكردن وسايل نقليه برويم يعني خودروها را مجهز به كيسه هوا (ايربك ) يا ترمزهاي (اي.بي.اس) و اجبار در بستن كمربند ايمني كنيم. يا خودروهاي فرسوده را از رده خارج كرده و برخورد قاطع با موتورسواران بدون كلاه ايمني اعمال كنيم يا جرايم رانندگي را به ۱۰۰هزار تومان يا ۲۰۰هزارتوماني افزايش داده يا گواهينامه رانندگان متخلف را كه ۴ يا ۵ بار تخلف داشته اند ابطال كنيم يا رويه فرهنگ سازي را در قالب برنامه هاي آموزشي، ساخت فيلم، تيزر و ميان برنامه تداوم بخشيم و يا در روش هاي دورههاي آموزشي اخذ گواهينامه تجديدنظر و شيوه هاي جديدي را در كشور اجرا كنيم.

    اجراي فرضيه ها

    اگر بخواهيم به سمت استاندارد سازي جاده ها و وسايل نقليه، رفع نقاط حادثه خيز، جمع آوري خودروهاي فرسوده حركت كنيم، به طور قطع نياز به زمان طولاني دارد. مثلاً در بخش رفع ۲ هزار نقطه حادثه خيز در كشور در حالي كه وزارت  راه و ترابري بايد تا پايان برنامه چهارم توسعه (۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸) كل نقاط حادثه خيز را رفع كند مي بينيم با وجود گذشت حدود ۲۱ ماه از قانون برنامه چهارم آمار عملكردي از سوي مسئولان درخصوص رفع نقاط حادثه خيز ارائه نشده است و مسئولان وزارت راه قصورها را مربوط به كمبود بودجه مي دانند. استانداردكردن جاده ها هم شامل بحث بودجه مي شود. جمع آوري خودروهاي فرسوده نيز همين طور، به اضافه اين كه فرهنگ سازي هم نيازمند زمان است اما بايد به عنوان يك اولويت در دستور كار قرار گيرد، به نظر مي رسد بايد در دروس ابتدايي، راهنمايي و متوسطه موضوع رعايت قوانين و مقررات راهنمايي مدام به دانش آموزان گوشزد شود.

    توليد خودرو و صدور گواهينامه بي برنامه

    نكته حائز اهميت اين است كه در ۶ ماهه اول ۸۵ يك ميليون نفر گواهينامه رانندگي دريافت كرده اند به طور طبيعي در نيمه دوم امسال نيز يك ميليون نفر ديگر گواهينامه اخذ مي كنند، كه در كل اگر اين آمار به ۲ ميليون برسد، آيا واقعاً افرادي كه موفق به دريافت گواهينامه شده اند، چند درصد آن ها توانايي رانندگي در شريان هاي تنگ، پرتردد، فرتوت وپير كشور را دارا هستند؟

    به طور حتم پاسخ نگران كننده است، به نظر مي رسد يكي از اقدام هاي مؤثر در كوتاه مدت، اين است كه مسئولان راهنمايي و رانندگي نحوه دريافت گواهينامه را مورد بازنگري قرار دهند. البته خوشبختانه بايد اذعان اشت كه از هنگامي كه معاونت راهنمايي و رانندگي جديد منصوب شده اند تمهيدات و اقدام هاي مناسبي در خصوص صدر گواهينامه اعمال شده است كه به نظر مي رسد اگر دولت و مجلس خواهان كاهش تصادف جاده اي هستند بايد بودجه مناسبي به پليس راه كشور تخصيص بدهند تا بتوانند راهكارهاي جديد را به اجرا گذارند و كمبود منابع مالي را بهانه نگيرند.

    راهكاري به نام استفاده از سيميولاتور

    به نظر مي رسد بهترين راه مقابله با مرگ و مير حوادث جاده ها، برخورداري از آمادگي و توان بالاي رانندگان در تمامي شرايط از جمله، شب، صبح زود، نيمه شب و شرايط جوي متفاوت است. در اين ميان استفاده ازسيميولاتور در مكان هاي آموزشي، پيش از اخذ گواهينامه و چه در حين اخذ گواهينامه توسط راهنمايي و رانندگي به نظر مي رسد در رفع نقاط ضعف مذكور مؤثر است.

    به عبارت ديگر شخص همانند گذراندن دوره هاي خلباني با استفاده از دستگاه سيميولاتور (شبيه سازي) مي تواند در جاده اي فرضي در موقعيت هاي مختلف جوي از جمله برفي و باراني و يا گردنه هاي سخت و تاريك رانندگيكند. متأسفانه از گذشته ها تا حال مرسوم بوده كه امتحان هاي رانندگي عملي در يك مدت كوتاه چند دقيقه اي صورت مي گرفته است.

    در نتيجه شخص نمي تواند يا فرصت اين را هم پيدا نمي كند كه در جاده ها و مكان هاي مختلف مانند گردنه ها، پيچ هاي باريك يا مواجه شدن با شرايط خطرناك و ... قرار گيرد.همين همين مسأله باعث مي شود سالانه خسارت هاي زيادي به كشور وارد شود اما استفاده از سيميولاتور به طور حتم مي تواند نقش به سزايي در توانمندي رانندگان ما ايفا كند. چرا كه شواهد حاكي است، مهم ترين علت تصادف هاي جاده اي مربوط به بخش انساني است. اين بخش به طور مستقيم با تبحر و تجربه راننده مرتبط است به نحوي كه ما شاهد هستيم بسياري از تصادف هاي جاده اي در بخش عامل انساني، مربوط به ناآشنايي، عدم تبحر و غفلت راننده است. به عنوان مثال بررسي ها نشانگر اين بوده كه بيشترين عوامل تصادف جاده اي مرتبط با انحراف چپ، سبقت غيرمجاز، سرعت غيرمجاز، عبور از چراغ قرمز، عبور از محل ممنوع، دورزدن از محل ممنوع، تجاوز به گذرگاه عابر پياده و نقص فني است، لذا اگر فرهنگ سازي توأم با آموزش صورت گيرد به نتيجه كار مي توان اميدوار بود. وقتي شخص از تجربه كافي برخوردار باشد مرتكب تخلفاتي نظير انحراف به چپ و سبقت غيرمجاز و ... نمي شود تا در نهايت واژه مرگ رقم خورد. به هر حال اميدواريم دولت و نمايندگان مجلس شوراي اسلامي بودجه لازم را براي اجراي طرح سيميولاتور فراهم كنند تا راهنمايي و رانندگي بتواند اين مقوله را به انجام برساند

    همين مسأله باعث مي شود سالانه خسارت هاي زيادي به كشور وارد شود اما استفاده از سيميولاتور به طور حتم مي تواند نقش به سزايي در توانمندي رانندگان ما ايفا كند. چرا كه شواهد حاكي است، مهم ترين علت تصادف هاي جاده اي مربوط به بخش انساني است. اين بخش به طور مستقيم با تبحر و تجربه راننده مرتبط است به نحوي كه ما شاهد هستيم بسياري از تصادف هاي جاده اي در بخش عامل انساني، مربوط به ناآشنايي، عدم تبحر و غفلت راننده است. به عنوان مثال بررسي ها نشانگر اين بوده كه بيشترين عوامل تصادف جاده اي مرتبط با انحراف چپ، سبقت غيرمجاز، سرعت غيرمجاز، عبور از چراغ قرمز، عبور از محل ممنوع، دورزدن از محل ممنوع، تجاوز به گذرگاه عابر پياده و نقص فني است، لذا اگر فرهنگ سازي توأم با آموزش صورت گيرد به نتيجه كار مي توان اميدوار بود. وقتي شخص از تجربه كافي برخوردار باشد مرتكب تخلفاتي نظير انحراف به چپ و سبقت غيرمجاز و ... نمي شود تا در نهايت واژه مرگ رقم خورد. به هر حال اميدواريم دولت و نمايندگان مجلس شوراي اسلامي بودجه لازم را براي اجراي طرح سيميولاتور فراهم كنند تا راهنمايي و رانندگي بتواند اين مقوله را به انجام برساند.

روزنامه ایران  یزدان امیدی ۶/۱۰/۱۳۸۵

  دل نگران‌ از افزايش‌ مهاجرت‌ ژن‌هاي‌ هوشمند ايراني

              ‌ربايندگان‌ مغزها در تجارت‌ علم‌

يزدان اميدي       روزنامه اعتماد تاريخ 23آبان 1384شماره۹۷۸ صفحه اجتماعی

بنا به‌ گفته‌ منابع‌ رسمي‌ و مسوولان‌ در سه‌، چهار سال‌ اخير حدود 300 تا 400 ميليارد دلار در كشورهاي‌ حوزه‌ خليج‌ فارس‌ سرمايه‌گذاري‌ شده‌ است‌. چرا بايد در حالي‌كه‌ ما خود نيازمند جذب‌ سرمايه‌گذاري‌ در داخل‌ هستيم‌ سرمايه‌هايمان‌ در بانك‌ها و شركت‌هاي‌ خارج‌ از كشور سپرده‌ شوند. ثبت‌ بيش‌ از 4200 شركت‌ در يكي‌ از شيخ‌ نشين‌هاي‌ حوزه‌ خليج‌ فارس‌ از جمله‌ اين‌ موارد است‌.

مهاجرت‌ سرمايه‌هاي‌ معنوي‌ واقعيتي‌ تلخ‌

در مقايسه‌ سرمايه‌هاي‌ مادي‌ و معنوي‌ ما شاهد اين‌ هستيم‌ كه‌ مسوولان‌ بيشتر به‌ حوزه‌ سرمايه‌ مادي‌ مي‌پردازند و اهتمام‌ آنها در جهت‌ جذب‌ دلارها بوده‌ است‌، اما بايد پذيرفت‌ كه‌ دلار قابل‌ جايگزيني‌ است‌، اما از دست‌ دان‌ يك‌ انديشمند و اقتصاددان‌، هنرمند، پزشك‌ متخصا، المپيادي‌ شايد محال‌ باشد و ناممكن‌.

آيا مي‌توان‌ بديلي‌ براي‌ شادروان‌ دكتر حسين‌ عظيمي‌ )اقتصاددان‌( با شاخصه‌هاي‌ خاص‌ او يافت‌? پاسخ‌ منفي‌ است‌. زيرا عمري‌ بايد طي‌ شود تا محققي‌ و كارشناسي‌ تبلور يابد و پخته‌ شود. سواد تنها كالايي‌ است‌ كه‌ فروشي‌ نيست‌ و نمي‌توان‌ آن‌ را از مغازه‌ يا فروشگاه‌ خريداري‌ كرد.

سال‌ 83 هنگامي‌ كه‌ پيگير مسائل‌ فرار مغزها بوديم‌، متوجه‌ شديم‌ كه‌ موج‌ مهاجرت‌ خلبانان‌ نيز همپاي‌ خروج‌ سرمايه‌هايمان‌ به‌ كشورهاي‌ حوزه‌ خليج‌ فارس‌ شدت‌ گرفته‌.
آمار غيررسمي‌ حكايت‌ از آن‌ داشت‌ كه‌ از 532 خلبان‌ ارشد 230 نفر از آنها تا تاريخ‌ دي‌ماه‌ 83 از كشور خارج‌ شده‌اند و اين‌ روند همچنان‌ تداوم‌ يافته‌ و در ماه‌هاي‌ اخير نيز متاسفانه‌ 10 نفر ديگر از آنان‌ چمدان‌هاي‌ خود را بسته‌ و مهاجرت‌ كرده‌اند.

به‌ راستي‌ رفتن‌ يك‌ خلبان‌ ارشد با سابقه‌ بيش‌ از 20 سال‌ كه‌ تجربه‌ 4 يا 5 هواپيماي‌ مسافربري‌ را دارد و بايد براي‌ او حداقل‌ 700 هزار دلار سرمايه‌ صرف‌ شود چه‌ پيامي‌ براي‌ نسل‌ فرداي‌ ما به‌ همراه‌ دارد؟

اكنون‌ بسياري‌ از پزشكان‌ متخصص ايراني‌ در خارج‌ از كشور اقامت‌ دارند و برخي‌ از آنان‌ چون‌ پروفسور سميعي‌ و دكتر رحمان‌زاده‌ اخيراتمايل‌ پيدا كرده‌اند كه‌ سرمايه‌ معنوي‌ خود را در ايران‌ و براي‌ ملت‌ ايران‌ به‌ كار گيرند. 

دراين‌ راستا پروفسور سميعي‌ با موانعي‌ روبرو شد اما اخيرا طي‌ قراردادي‌ با بيمارستان‌ ميلاد اين‌ موانع‌ در حال‌ برطرف‌ شدن‌ است‌، اما اميد كه‌ اين‌ روند استثناء نباشد.

آيا مي‌توان‌ براي‌ پروفسور سميعي‌ قيمتي‌ تعيين‌ كرد؟!

به‌ راستي‌ وقت‌ آن‌ نرسيده‌ كه‌ براي‌ سرمايه‌هاي‌ معنوي‌ ملي‌مان‌ ارزش‌ بيشتري‌ قايل‌ شويم‌؟!

توطئه‌ تحريف‌

كارشناسان‌ ادبيات‌ يكي‌ از معاني‌ تحريف‌ را از درون‌ تهي‌ شدن‌ و تنها پوسته‌يي‌ از جسم‌ باقي‌ ماندن‌ معني‌ كرده‌اند.

در بررسي‌هاي‌ به‌ عمل‌ آمده‌ در خصوص‌ توطئه‌هاي‌ دشمنان‌ هوشمند، براحتي‌ مي‌بينيم‌ كه‌ در اين‌ سال‌ها كانون‌ توطئه‌ ‌ حول‌ فراري‌ دادن‌ نخبگان‌، خروج‌ ارز از كشور، بحران‌ بي‌هويتي‌ و آلينه‌ شدن‌، كمرنگ‌ شدن‌ باورهاي‌ اعتقادي‌ مردم‌ چرخيده‌ است‌. هرچند با بحراني‌ شدن‌ لشگر بيكاران‌ در كشور، تلاش‌هايي‌ براي‌ جذب‌ سرمايه‌ها و خصوصي‌سازي‌ در مجلس‌ و دولت‌ صورت‌ گرفت‌ )سال‌ 80 و 81( و طرح‌ جلب‌ حمايت‌ سرمايه‌گذاري‌ خارجي‌، پس‌ از كشمكش‌هاي‌ فراوان‌ به‌ تصويب‌ رسيده‌ و تلاش‌ها و موفقيت‌هايي‌ هرچند بسيار كوچك‌ در جذب‌ سرمايه‌هاي‌ خصوصي‌ چه‌ در داخل‌ و چه‌ در خارج‌ به‌ عمل‌ آمد، اما براي‌ ديگر بحران‌ها از جمله‌ مهاجرت‌ نخبگان‌ يا فرار ژن‌هاي‌ هوشمند، بحران‌ بي‌هويتي‌ و كمرنگ‌ شدن‌ باورهاي‌ اعتقادي‌ مردم‌، چه‌ كرده‌ايم‌؟ در برابر استراتژي‌ «تحريف‌» يا مسخ‌ شدن‌ نسل‌ آينده‌ كشور چه‌ اقدام‌ موثري‌ انجام‌ داده‌ايم‌؟!

فقدان‌ استراتژي‌ درد كهنه‌ مديريت‌ كشور

در بحث‌ مديريت‌ استراتژيك‌ بحثي‌ وجود دارد، مبني‌ براينكه‌ هنگامي‌كه‌ دشمن‌، استراتژي‌ شما را مورد حمله‌ قرار مي‌دهد، نبايد بطور مستقيم‌ وي‌ را مورد حمله‌ همسان‌ قرار داد، بلكه‌ بايد استراتژي‌ يا نيتش‌ را عقيم‌ كرد.

 اين‌ استراتژي‌، براي‌ خنثي‌ كردن‌ دشمنانمان‌ بايد برچند محور معطوف‌ شود، نخست‌ شناسايي‌ استراتژي‌ دشمن‌، سپس‌ مقابله‌ با آن‌ استراتژي‌ و در گام‌ آخر تدوين‌ استراتژي‌ نوين‌ براي‌ اهداف‌ خويش‌ بايد استوار گردد.

بايد توجه‌ داشت‌ كه‌ استراتژي‌ دشمن‌ حمله‌ به‌ منافع‌ ملي‌ و طبيعتاص كانون‌ آن‌ منافع‌ كارآمدي‌، قابليت‌ و پتانسيل‌ منابع‌ انساني‌ را نشانه‌ مي‌رود.

 استراتژي‌ حمله‌ به‌ منافع‌ ملي‌ ما در اين‌ برهه‌ عمدتا بر حول‌ منابع‌ مغز افزاري‌، منابع‌ انساني‌، مديريتي‌ و سخت‌افزاري‌ شكل‌ گرفته‌ است‌ كه‌ در اين‌ ميان‌ دانشگاه‌ها، مكاني‌ است‌ كه‌ تمامي‌ اين‌ موارد را مي‌تواند خنثي‌ كند و به‌ عنوان‌ آنتي‌ بادي‌ و غيرفعال‌ كننده‌ اين‌ ويروس‌ عمل‌ كند.

توجه‌ به‌ دانشگاه‌ سري‌ در برابر استراتژي‌ پنهان‌ دشمن‌

مهم‌ترين‌ جايگاه‌ و مركزي‌ كه‌ مي‌توانداين‌ هجمه‌ شبح‌وار را خنثي‌ كند، بدون‌ شك‌ دانشگاه‌ها و مراكز علمي‌، پژوهشی‌ است‌. شايد عده‌يي‌ بگويند دانشگاه‌ چگونه‌ و با چه‌ ابزاري‌ مي‌تواند در برابر سيل‌ توطئه‌ها مقابله‌ كند؟!

همانطور كه‌ گفته‌ شد براي‌ خنثي‌ كردن‌ توطئه‌ دشمن‌ بايد استراتژي‌ او را مورد هدف‌ قرارداد. در اين‌ ميان‌ طرح‌ اين‌ سوال‌ كه‌ چرا نخبگان‌ ما به‌ كشورهاي‌ توسعه‌ يافته‌ مهاجرت‌ مي‌كنند سوالي‌ حايز توجه‌ است‌.

در بررسي‌ اين‌ موضوع‌ جدا از صدها مولفه‌، پول‌، درآمد، اميد به‌ آينده‌، نامشخص بودن‌ وضعيت‌ شغلی‌، معلوم‌ مي‌شود كه‌ استراتژي‌ كشورهاي‌ جاذب‌ يا ربايندگان‌ ژن‌هاي‌ هوشمند و نخبگان‌ ما، بطور عمده‌ بر پايه‌ ايجاد نهادهاي‌ آموزشي‌، تحقيقي‌ و دانشگاهي‌ با امكانات‌ عالي‌ است‌ كه‌ در اختيار دانشجويان‌ و فارغ‌التحصيلان‌ كشورهاي‌ جهان‌ سوم‌ بويژه‌ هند، ايران‌، مصر و چين‌ يعني‌ كشورهايي‌ كه‌ جوانانشان‌ از ميانگين‌ ضريب‌ هوش‌ بالاتري‌ نسبت‌ به‌ ديگر جوامع‌ برخوردارند، معطوف‌ شده‌ است‌.

اين‌ موضوع‌ در كشورهاي‌ عربي‌ حوزه‌ خليج‌فارس‌ هم‌ مشاهده‌ شده‌ است‌، مثلا در امارات‌ متحده‌ عربي‌ در طول‌ 10 سال‌ گذشته‌، حدود 100 مركز آموزش‌ عالي‌ و دانشگاه‌ بين‌المللي‌ تاسيس‌ شده‌ و توانسته‌ 3 هزار دانشجوي‌ ايراني‌ را جذب‌ كند كه‌ در جاي‌ خود جاي‌ تامل‌ و تاسف‌ دارد.

 عقل‌ سليم‌ به‌ ما مي‌گويد بايد در برابر اين‌ استراتژي‌ صف‌آرايي‌ كنيم‌. در اين‌ ميان‌ بايد راهكارهاي‌ كوتاه‌مدت‌، ميان‌ مدت‌ و بلندمدت‌ را اتخاذ كنيم‌.

 در بحث‌ بلندمدت‌ يا بايد آنقدر در زمينه‌ علمي‌ و ارايه‌ امكانات‌ در داخل‌ كشور جاذبه‌ ايجاد كنيم‌ كه‌ ديگر نخبه‌يي‌ به‌ خارج‌ از كشور مهاجرت‌ نكند يا در ميان‌ مدت‌ استراتژي‌ تقويت‌ كه‌ همانا ايجاد يك‌ نظام‌ برتر آموزش‌ عالي‌ باشد با وجه‌ نظام‌ مطلوب‌ آموزش‌ عالي‌ در بخش‌ تحقيقات‌، آموزشي‌ و دانشجويي‌ را پي‌ريزي‌ كنيم‌َُ يا در كوتاه‌مدت‌، دانشگاه‌هاي‌ بين‌المللي‌ كه‌ با دانشگاه‌هاي‌ معتبر دنيا مرتبطند و در زمينه‌هاي‌ علمي‌، تحقيقاتي‌ مبادله‌ اساتيد دارند، به‌ شكل‌ جامع‌ در داخل‌ كشور تاسيس‌ و مورد تقويت‌ قرار گيرند.

تبيين‌ اين‌ استراتژي‌ كوتاه‌ مدت‌ موجب‌ مي‌شود تا علاوه‌ بر جلوگيري‌ از هدر رفتن‌ نيروها حجم‌ عظيمي‌ از استعدادهايمان‌ جذب‌ اين‌ مراكز شوند و هويت‌ ايراني‌ و ملي‌مان‌ حفظ‌ شود.

 توجه‌ به‌ دانشگاه‌هاي‌ بين‌المللي‌ از سوي‌ دولت‌ كه‌ خوشبختانه‌ چند مركز آن‌ در داخل‌ كشور هم‌ اكنون‌ فعال‌ هستند، به‌ عنوان‌ برنامه‌ كوتاه‌مدت‌ تاؤير مثبتي‌ در كنترل‌ مهاجرت‌ مغزها لااقل‌ به‌ كشورهاي‌ حوزه‌ خليج‌فارس‌ دارد.

برخي‌ شنيده‌ها از محققان‌ حاكي‌ از اين‌ است‌ كه‌ عربها با تاسيس‌ اين‌ دانشگاه‌ها به‌ واقع‌ علاوه‌ بر بالا بردن‌ توان‌ اقتصادي‌، در حال‌ ارتقاي‌ ژني‌ خويشند.

آیا توجه‌ به‌ دانشكده‌هاي‌ بين‌المللي‌ و نيز به‌ وجود آمدن‌ فضاي‌ علمي‌ با امكانات‌ مناسب‌ در داخل‌ كشورها حاصلي‌ چون‌ پررنگ‌ شدن‌ پشتوانه‌ علمي‌ دارد. ؟

قرار گرفتن‌ مدل‌ آموزش‌ عالي‌ برتر در لب‌ مرز و داشتن‌ دانشگاهي‌ با امكانات‌ عالي‌، تخصصي‌ و فني‌ به‌ خنثي‌ كردن‌ بخشي‌ از سياست‌هاي‌ توطئه‌گران‌ و نيز جلوگيري‌ از مهاجرت‌ سرمايه‌هاي‌ معنوي‌ ايران‌ مي‌انجامد.

علت‌ رويكرد كشورهاي‌ توسعه‌ يافته‌ به‌ نخبگان‌ جهان‌ سومي‌

در يكي‌ دو دهه‌ اخير كاهش‌ نرخ‌ تولد در برخي‌ كشورهاي‌ اروپايي‌ و افزايش‌ ميانگين‌ سني‌ در اين‌ كشورها از جمله‌ آلمان‌، فرانسه‌، اسپانيا ، ايتاليا و انگليس‌ و... موجب‌ شده‌ تا توجه‌ اين‌ كشورها براي‌ خروج‌ از بحران‌ نيروي‌ كار و متخصا، به‌ جذب‌ نيروهاي‌ متخصا، ماهر، تحصيلكرده‌ و نخبگان‌ معطوف‌ شود.

 به‌ عبارت‌ ديگر چون‌ پشتوانه‌ علمي‌ كشورهاي‌ توسعه‌ يافته‌ كاهش‌ يافته‌ براي‌ جبران‌ ذخاير، مدل‌ آموزشي‌شان‌ وارداتي‌ شده‌ و اين‌ نشان‌ مي‌دهد كه‌ آنها از نظر علمي‌ از عمق‌ و ژرفاي‌ مناسبي‌ در اين‌ شرايط‌ برخوردار نيستند.

 چنين‌ است‌ كه‌ با فراهم‌ آوردن‌ زير ساخت‌هاي‌ مناسب‌ آموزشي‌، تحقيقي‌ و ارايه‌ امكانات‌ عالي‌ شرايطي‌ را براي‌ حضور المپيادي‌ها و نخبگان‌ جهان‌ سومي‌ مهيا مي‌كنند.

برخي‌ كارشناسان‌ معتقدند كشورهاي‌ اروپايي‌ و بويژه‌ امريكا براي‌ افرادي‌ كه‌ داراي‌ مدرك‌ كارشناسي‌ ارشد در رشته‌هاي‌ فني‌ هستند مبلغ‌ 5 تا 10 ميليون‌ دلار، براي‌ دكترا 10تا12 ميليون‌ دلار هزينه‌ كرده‌ و براي‌ متخصصان‌ به‌ عنوان‌ پشتوانه‌هاي‌ عالي‌ و گرانقدر مي‌نگرند.

آمارهاي‌ ارايه‌ شده‌ از باشگاه‌ دانش‌پژوهان‌ جوان‌ تا تير ماه‌ 82 حاكي‌ از اين‌ است‌ كه‌ از 290 نفري‌ كه‌ جزو برگزيدگان‌ المپيادهاي‌ علمي‌ كشور از سال‌ 65 تا 82 بوده‌اند 114 نفرشان‌ به‌ خارج‌ مهاجرت‌ داشته‌اند.

بر اساس‌ آمارهاي‌ موجود در مركز پژوهش‌هاي‌ مجلس‌ تا سال‌ 82 از 365 نفري‌ كه‌ به‌ عضويت‌ تيم‌هاي‌ المپياد علمي‌ در آمده‌اند، «101 نفر پس‌ از پايان‌ مقطع‌ كارشناسي‌ براي‌ ادامه‌ تحصيل‌ به‌ خارج‌ از كشور مهاجرت‌ كرده‌اند.

 از اين‌ ميان‌ 73 نفر در امريكا، 17 نفر در كانادا، 7 نفر در فرانسه‌، 2 نفر در ايتاليا، 1 نفر در آلمان‌ و يك‌ نفر در برزيل‌ به‌ ادامه‌ تحصيل‌ مشغول‌ هستند.» و بسياري‌ از افراد ديگر يا در حال‌ مهاجرت‌ يا اخذ اقامت‌ گرفتن‌ به‌ سر مي‌برند.

افسوس‌ كه‌ فقدان‌ سياست‌ و استراتژي‌ مشخص در خصوص‌ اين‌ گوهران‌ با ارزش‌ و نيز نبود محيط‌ علمي‌، تحقيقي‌ مناسب‌ و برخي‌ حوادث‌ كه‌ در سال‌هاي‌ گذشته‌ در رابطه‌ با دانشجويان‌ به‌ وجود آمد و نامشخص بودن‌ آينده‌ كاري‌ و علمي‌ المپيادي‌ها موجب‌ شده‌ تا ژن‌هاي‌ هوشمند ايراني‌ كه‌ ميليون‌ها دلار بلكه‌ ميلياردها دلار ارزش‌ دارند، به‌ كشورهاي‌ ديگر رحل‌ اقامت‌ گزينند.

 استعدادهايي‌ كه‌ در صورت‌ فراهم‌ بودن‌ محيط‌ مناسب‌ مي‌توانند و مي‌توانستند مشكلات‌ عديده‌يي‌ را در كشور حل‌ كنند.

پيامد مهاجرت‌ نخبگان‌ و متخصصان‌ ايراني‌

براستي‌ وقتي‌ جامعه‌يي‌ از افراد علمي‌ و نخبه‌ كه‌ حكم‌ مغز و چشم‌ را در پيكره‌ ايفا مي‌كنند خالي‌ شود، چه‌ آينده‌يي‌ براي‌ آن‌ جامعه‌ مي‌توان‌ متصور شد؟ همانطور كه‌ امروز ما زاييده‌ ديروز است‌، آينده‌ نيز در دل‌ امروز پرورش‌ مي‌يابد.

 بايد آگاه‌ باشيم‌ هنگامي‌ كه‌ مغز جامعه‌ ما معيوب‌ و چشمش‌ نابينا باشد چه‌ عواقبي‌ در انتظار آن‌ خواهد بود.

البته‌ در اين‌ ميان‌ برخي‌ مسوولان‌ ما معتقدند «چون‌ نيروي‌ كافي‌، متعهد و نخبه‌ در كشور داريم‌ بنابراين‌ مهاجرت‌ اين‌ افراد چندان‌ ضربه‌يي‌ به‌ كشور وارد نمي‌كند» براستي‌ آيا چنين‌ گفته‌ يي‌ صحيح‌ است‌؟

برخي‌ كارشناسان‌ معتقدند كشوري‌ كه‌ درآمدش‌ بر اساس‌ نفت‌ رقم‌ مي‌خورد، مردمش‌ به‌ عبارتي‌ تنبل‌ بار آمده‌ و خلاقيتشان‌ ضعيف‌ مي‌شود.

در برابر چنين‌ كشورهايي‌، سرزمين‌هايي‌ چون‌ هندوستان‌، چين‌ و ژاپن‌ را بنگريد كه‌ نفت‌ ندارند اما توانسته‌اند با سرمايه‌گذاري‌هايي‌ در بخش‌ صنايع‌ به‌ ابرقدرت‌هايي‌ اقتصادي‌، در بخش‌ فناوري‌ الكترونيك‌ و خئة‌ تبديل‌ شوند.

ژاپن‌ توانسته‌ امروزه‌ به‌ عنوان‌ دومين‌ قدرت‌ اقتصادي‌ در دنيا تبديل‌ شود و درآمد سرانه‌ آن‌ 29 هزار و 500 دلار باشد.

چنين‌ اقتصادي‌ تا دهه‌ آينده‌ همپاي‌ امريكا مي‌رسد. به‌ موازات‌ نگاه‌ و درآمد نفتي‌، غفلت‌ از ارزش‌ نيروهاي‌ انساني‌ با ارزش‌ در كشورهاي‌ نفت‌خيز ديده‌ مي‌شود.

اينكه‌ بگوييم‌ نيروي‌ نخبه‌ كافي‌ در كشور داريم‌، مگر نيروها و نخبگان‌ ما چند درصد جامعه‌اند كه‌ مي‌توانند در المپيادهاي‌ علمي‌ صاحب‌ مقام‌ شوند.

از جمعيت‌ 7 ميليوني‌ تنها 350 نفر توانسته‌اند به‌ مسابقات‌ اعزام‌ شوند. اگر اين‌ موضوع‌ را از ديد آمار بررسي‌ كنيم‌ منحني‌ جامعه‌ مطلوب‌ و نرمال‌(زنگوله ای) به‌ شكل‌ تقريبا كلاه‌ ناپلئوني‌ است‌ حال‌ اگر جامعه‌ عاري‌ از نيروهاي‌ خلاق‌ شود در اين‌ صورت‌ به‌ سمت‌ ناشكيلي‌ ميل‌ مي‌كند كه‌ حاصلش‌ بروز مسائل‌ عديده‌ در جامعه‌ است‌.

چرا كه‌ وقتي‌ در جامعه‌ ما نيروي‌ خلاق‌ علمي‌ نداشته‌ باشيم‌ و پرورش‌ ندهيم‌، دانشگاه‌هاي‌ ما در آينده‌ اساتيد باسواد نخواهند داشت‌ به‌ اين‌ ترتيب‌ سلسله‌ وار، زنجيره‌يي‌ از ناشكيلي‌ و نامتناسبي‌ علمي‌ مديريتي‌ در جامعه‌ شكل‌ مي‌گيرد، يعني‌ دانشجوي‌ محقق‌ و باسواد هم‌ نخواهيم‌ داشت‌.

 وقتي‌ دانشجوي‌ محقق‌ نداشته‌ باشيم‌، فارغ‌التحصيلان‌ و پرورش‌ يافتگاني‌ كه‌ فردا در وزارتخانه‌هايي‌ مانند صنايع‌ و معادن‌، راه‌ و ترابري‌، بازرگاني‌، اقتصاد و دارايي‌، نفت‌، بهداشت‌ و درمان‌، امور خارجه‌، دادگستري‌، ارشاد يا دستگاه‌هاي‌ حساس‌ و كارشناس‌ همانند سازمان‌ مديريت‌ و برنامه‌ريزي‌، محيط‌ زيست‌، ميراث‌ فرهنگي‌، بورس‌ و سيستم‌ بانكي‌ وارد مي‌شوند افرادي‌ هستند كه‌ از لحاظ‌ علمي‌ ضعيفند، حاصلش‌ چه‌ خواهد شد؟

نخستين‌ ثمره‌ آن‌ كاهش‌ بهره‌وري‌، فرار از مسووليت‌، ضعف‌ مهارت‌ و تخصص، جايگزيني‌ آزمون‌ و خطا، به‌ جاي‌ بحث‌ كارشناسي‌، هدر رفتن‌ سرمايه‌هاي‌ ملي‌ و به‌ دنبال‌ آن‌ تعويض‌هاي‌ مديران‌ سريعتر صورت‌ مي‌گيرد، يعني‌ به‌ معلول‌ها بيشتر توجه‌ مي‌شود تا علت‌ و به‌ واسطه‌ همين‌
تعويض‌ها، سلايق‌ جديد به‌ وجود مي‌آيد. اين‌ يعني‌ هدر رفتن‌ بيت‌المال‌، ثروت‌ ملي‌ و اقتصاد كشور.

تجارت‌ علم‌ در دنيا و منطقه‌ خليج‌ فارس‌

امروزه‌ در بسياري‌ از كشورهاي‌ دنيا مانند كانادا، استراليا، نيوزيلند و حتي‌ كشورهاي‌ اروپاي‌ شرقي‌ به‌ آموزش‌ به‌ عنوان‌ يك‌ تجارت‌ مي‌نگرند. آنها با برنامه‌ريزي‌ ويژه‌يي‌ كه‌ در حوزه‌ جذب‌ دانشجويان‌ خارجي‌ به‌ عمل‌ آورده‌اند، درآمدهاي‌ هنگفتي‌ را نصيب‌ كشورشان‌ كرده‌اند.

اين‌ كشورها با برگزاري‌ نمايشگاه‌هاي‌ سالانه‌ كه‌ در برخي‌ كشورهاي‌ عربي‌ از جمله‌ امارات‌ متحده‌ عربي‌ حضور فعالي‌ داشته‌اند بطور مثال‌ توانسته‌اند ميزان‌ درآمد پيش‌ بيني‌ شده‌ حاصل‌ از جذب‌ دانشجويان‌ خارجي‌ را به‌ عنوان‌ منبعي‌ از درآمد در بودجه‌ ساليانه‌شان‌ منظور كنند.

مثلا استراليا در سال‌ 2004 توانسته‌ بيش‌ از 500 ميليون‌ دلار از محل‌ جذب‌ نيروهاي‌ دانشگاهي‌ درآمد كسب‌ كند.

در امريكا اين‌ مبلغ‌ به‌ 12 ميليون‌ دلار رسيده‌ كه‌ اين‌ رقم‌ در رده‌بندي‌ درآمدهاي‌ حاصل‌ از خدمات‌ در بودجه‌ ساليانه‌ اين‌ كشور در رديف‌ پنجم‌ قرار دارد.

 در سالهاي‌ اخير امارات‌ متحده‌ عربي‌ با گرته‌برداري‌ از اين‌ ابتكار توانسته‌ وارد بازار اين‌ عرصه‌ شود و حضور فعالي‌ ارايه‌ دهد.

در سالهاي‌ اخير نزديك‌ به‌ 100 مركز با مجوز وزارت‌ آموزش‌ و جوانان‌ امارات‌ متحده‌ عربي‌ با فعاليتي‌ مشابه‌ مراكز آموزش‌ فني‌ و حرفه‌يي‌ ايران‌ و 40 مركز دانشگاهي‌ با مجوز وزارت‌ علوم‌ و تحقيقات‌ امارات‌ متحده‌ عربي‌ تاسيس‌ شده‌ است‌.

از اين‌ تعداد 16 دانشگاه‌ دولتي‌ هستند و عمدتا اتباع‌ امارات‌ متحده‌ عربي‌ را مي‌پذيرند. از 24 دانشگاه‌ غيردولتي‌ تنها برنامه‌هاي‌ درسي‌ 10 دانشگاه‌ به‌ تاييد وزارت‌ علوم‌ تحقيقات‌ امارات‌ رسيده‌ و مدارك‌ تحصيلي‌ آنها معتبر است‌.

 برنامه‌ 14 دانشگاه‌ ديگر هنوز به‌ تاييد اين‌ وزارتخانه‌ نرسيده‌، در حالي‌ كه‌ اعتبار بعضي‌ از آنها از سوي‌ وزارت‌ علوم‌ حقيقات‌ و فناوري‌ ايران‌ تاييد شده‌ است‌، براساس‌ برخي‌ آمارها نزديك‌ به‌ 300 دانشجوي‌ ايراني‌ در مقاطع‌ مختلف‌ تحصيلي‌ در دانشگاه‌ امارات‌ متحده‌ عربي‌ به‌ تحصيل‌ مشغولند.

اگر متوسط‌ هزينه‌ ساليانه‌ تحصيل‌، هزينه‌ و اقامت‌ و ساير هزينه‌هاي‌ جانبي‌ براي‌ هر دانشجوي‌ را 20 هزار دلار در نظر بگيريم‌. ساليانه‌ حدود 60 ميليون‌ دلار ارز براي‌ تحصيل‌ در امارات‌ متحده‌ عربي‌ از كشور خارج‌ مي‌شود.

 اين‌ رقم‌ جداي‌ از هزينه‌هايي‌ است‌ كه‌ براي‌ تحصيل‌ در ساير كشورها توسط‌ دانشجويان‌ ايراني‌ صرف‌ مي‌شود.

اگر مسوولان‌ وزارت‌ علوم‌ تحقيقات‌ و فناوري‌ در جهت‌ توسعه‌ دانشگاه‌هاي‌ بين‌المللي‌ برآيند، هم‌ مي‌توانند بالغ‌ از خروج‌ ارز از كشور شوند، هم‌ نخبگان‌ را در داخل‌ كشور نگهدارند و هم‌ دانشجوي‌ خارجي‌ را جذب‌ و به‌ دنبالش‌ ارزش‌آوري‌، درآمد و اشتغال‌ در داخل‌ رقم‌ بخورد.

 در اين‌ حال‌ جوان‌ ايراني‌ هم‌ در حوزه‌ قوانين‌ كشور خود قرار دارد، هم‌ اينكه‌ جريانها، افكار و اشخاص‌ ديگر نمي‌توانند در باورها، اعتقادات‌ و مسائل‌ ديگر او اثر گذار شوند، هم‌ مانع‌ از خروج‌ ارزش‌ از كشور مي‌شود و هم‌ اينكه‌ مي‌توانيم‌ ارتباطات‌ و افكار و ايده‌هاي‌ خود را توسعه‌ دهيم‌ و محيطي‌ باشد براي‌ خنثي‌ كردن‌ تبليغت‌ منفي‌ كه‌ عليه‌ ما در جريان‌ است‌.

راهكارهاي‌ جلوگيري‌ از خروج‌ سرمايه‌هاي‌ معنوي‌ كشور

قرار دادن‌ رديف‌ مشخصي‌ از بودجه‌ براي‌ نخبگان‌ علمي‌، فرهنگي‌ كشور جهت‌ فراهم‌ آوردن‌ محيط‌ مناسب‌ تحقيقي‌ و معيشتي‌ آنها.

رايزني‌ براي‌ جذب‌ پزشكان‌، متخصصان‌ و مهندسان‌ ايراني‌ خارج‌ از كشور كه‌ حاضرند به‌ صورت‌ پروازي‌ يا دايم‌ در ايران‌ اقامت‌ گزينند.

فراهم‌ آوردن‌ امكانات‌ و شرايط‌ ويژه‌ اعم‌ از بيمه‌ مادام‌العمر، حقوق‌ مناسب‌ دادن‌، كارت‌ اعتباري‌ ويژه‌ با امكانات‌ عالي‌ براي‌ پزشكان‌ و متخصصان‌ ايراني‌.

تهيه‌ برنامه‌هايي‌ در خصوص‌ معرفي‌ چهره‌هاي‌ نخبگان‌ علمي‌ و متخصا در داخل‌ يا خارج‌ كشور توسط‌ صداوسيما.

تعيين‌ نماينده‌هايي‌ از طرف‌ رييس‌ جمهور و رييس‌ مجلس‌ براي‌ حل‌ مشكلات‌ نخبگان‌ و متخصصان‌ كشور، ايجاد مركزي‌ تحت‌ نام‌ خانه‌ متخصصان‌ و محققان‌ علمي‌ و افراد نامي‌ كشور جهت‌ حمايت‌ از اين‌ افراد در موارد ويژه‌ كه‌ شخا دچار مشكلات‌ روحي‌ مادي‌ و درماني‌ مي‌شود.

تجليل‌ از چهره‌هاي‌ نامي‌ كشور توسط‌ دولت‌ )وزارت‌ علوم‌ تحقيقات‌ فناوري‌ آموزش‌ و پرورش‌ بهداشت‌ و درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ و فرهنگ‌ و ارشاد اسلامي‌(
تعيين‌ بيمه‌ مادام‌العمر به‌ اضافه‌ حقوق‌ مناسب‌ و عالي‌ براي‌ دانش‌آموزان‌ و دانشجويان‌ المپيادي‌ كشور.

يزدان اميدي  روزنامه اعتماد تاريخ 23آبان 1384

 www.topiranian.com/maghalat/archives/004926.html

www.aftab.ir/articles/science_education/.../c3c1143543860p1.php

216.139.244.86/articles/science.../c3c1143543860p2.php

اين درحاليست كه متاسفانه برخي از افرادي كه نام استاد و محقق برخود گذارده اند مدعي هستند كه نظريه مهاجرت ژنهاي هوشمند را خود ارائه كرده اند .؟از جمله اين افراددكتر محمدعلي زلفي‌گل است كه در مقاله اي در فصلنامه سياست علمي و پژوهشي رهيافت، شماره 33  مدعي شده ....

"...در اين مقاله مهاجرت ژن‌هاي هوشمند به‌عنوان يك نظريه جديد ارائه شده است. براساس اين نظريه نه تنها نخبگان كشور كه ثروت ملي مي‌باشند از دست مي‌روند بلكه پس از گذشت قرن‌ها از نظر ژنتيكي كشورهاي نخبه‌پذير (مقصد) به جوامع نخبه تبديل خواهد شد و درصد ژن‌هاي هوشمند آنها به شكل گسترده‌اي افزايش مي‌يابد. لذا در زمينه توليد علم،‌ فن‌ و فنآوري همچنان پيشتاز خواهند بود. در نتيجه كشورهاي نخبه‌گريز (مبدأ) روز‌به‌روز فقيرتر شده و به دليل همين فقر، وابسته‌تر مي‌شوند و تعادل جهاني با شدت بيشتري به هم مي‌خورد."

كه قضاوت را به خوانندگان عزيز واگذار مي نمايم.

گزارش شماره (2) از سانحه هوايي سي – 130

هواپيماهاي پير؛ ايمني اندك

 يزدان اميدي                                       خبرگزاري مجلس تاريخ: 11 دی 1384

به رغم گذشت حدود يك ماه از حادثه سقوط هواپيماي سي 130 در پانزده آذرماه كه در آن جمعي از اصحاب رسانه و امراي ارتش به شهادت رسيدند، هنوز براي مردم جاي سؤال دارد كه چرا اين اتفاق رخ داد و درگام بعدي چگونه مي توان مانع از بروز چنين حوادث تلخ و غمباري شد!

آيا صرف متهم كردن يك نفر (...) همانند حوادث ديگر براي اين حادثه كافي است؟ يا اينكه لازمست بررسي شود چرا مقصر بوده و سپس نقش مديريت عمليات پرواز كه موظف است سه مسئوليت «ايمني پرواز، نظارت بر نحوه اجراي پرواز و آموزش » را انجام دهد، مورد بررسي قرار دهند؟ بررسي شود آيا برج مراقبت تمام خدمات پروازي را به هواپيما ارائه كرده است، نحوه برخورد مقامات و مسؤولان با خلبان به چه صورت بوده است؟ آيا كتاب قوانين شركت سازنده هواپيماي سي 130 كه در حكم آئين نامه عملياتي است و درهمه موارد بايد به آن رجوع شود در اختيار كادر پرواز قرار گرفته است. چرا كه تغييرات زمان و تكنولوژي درخصوص تعويض قطعات و بر اساس كتاب قوانين هواپيما صورت مي گيرد. اگر صورت پذيرفته چه موقع، چگونه، توسط چه كساني و آيا قطعات ساخت داخلي استفاده شده يا از شركت سازنده هواپيما توسط واسطه‌ها تأمين شده است؟ آيا مهندسان پرواز به دقت هواپيما را راه اندازي كرده اند؟

دركل اين موارد همگي رقم زننده واژه ايمني پرواز مي شوند و لازمست بطور قطع تمامي موارد ابهام دار، مورد واشكافي هيأت حقيقت ياب قرار گيرد و آنها براي اين سؤالات پاسخ روشن و شفاهي ارائه دهند.

محل سقوط هواپيماي سي ۱۳۰ 

 ايمني و امنيت پرواز دو مقوله جدا

متاسفانه عمدتاً در ميان اظهارات مسئولان همواره بحث ايمني و امنيت پرواز خلط مبحث مي شود، نخست بايد ياد آور شد كه وقتي مي گوئيم ايمني پرواز منظور ما از اين تعريف به سلامت فني و سالم بودن عمليات پرواز هواپيما باز مي گردد و اين موضوع تفاوت بسياري زيادي با «امنيت پرواز »دارد، چرا كه امنيت هنگامي معنا مي‌شود كه بحث خرابكاري، هواپيما ربايي، نزاع، درگيري و ياحادثه تروريستي رخ دهد. لذا بهتر است به اين دو موضوع از زاويه اي كاملاً جداگانه نگريسته شود.
چراكه در اين سالها، ماشاهد آن بوده ايم كه به موازات افزايش تعداد سوانح كه بيانگر كاهش ايمني پرواز بوده، بحث امنيت پرواز پر رنگ تر شده است و بوضوح مي بينيم تعداد مراكز و دستگاههاي پرواز افزايش يافته است و از ايمني پرواز غافل مانده ايم؟! براستي مسئولان هوايي چرا به اين مقوله به يك صورت اهميت نداده‌اند؟ چرا بايد ايمني پرواز كه بسيار مهمتر از امنيت پرواز است يا لااقل كمتر از آن (امنيت پرواز) نيست توجه شاياني نشود و حال براي برون رفت از اين بن بست چه راهكاري داريم؟!

فرسودگي عامل تهديد كننده ايمني پرواز

نمونه بارز درتهديد ايمني پرواز، مي توان به فرسودگي هواپيما و كهنگي آن اشاره كرد، متأسفانه متوسط عمر ناوگان هواپيمايي كشور ( به استناد آخرين آمار هواپيمايي در پايان سال 82 ) به بيش از 5/22 سال رسيده است.

به عبارتي ديگر ناوگان هواپيمايي با اين ميانگين سني ما يكي از پيرترين و فرتوت ترين ناوگان‌هاي فرسوده دنياست و اين با سابقه 82 ساله صنعت هوايي و پيشينه ما و عضويت در ايكائو، به هيچ وجه نه همخواني دارد و نه در شأن كشورمان مي باشد.

البته اين درحاليست كه مسئولان وقت هواپيمايي كشور در بهمن ماه 83 در مصاحبه‌هايي عمرمتوسط ناوگان هواپيمايي را 5/15 سال ذكر كردند و براساس گزارشي كه اخيرا منتشر شده مسئولان هواپيمايي عمر متوسط ناوگان هواپيمايي را 16 يا 17 سال اعلام كرده‌اند كه واقعاً جاي سؤال دارد. چرا بايد اين آمارهاي عجيب و غريب را ارائه دهيم.

بر اساس يكي از تكاليفي كه در قانون برنامه چهارم توسعه در خصوص نوسازي هواپيمايي آمده در بند «ج» ماده 28 تأكيد شده است،« نوسازي ناوگان حمل ونقل با استفاده از وجوه اداره شد، به نحوي كه در پايان برنامه، متوسط سن ناوگان هوايي حداكثر به 15 سال برسد » يعني در پايان سال 88 بايد متوسط سن ناوگان هوايي به 15 سال رسد، در بررسي‌هايي كه در آخرين مستندات سازمان هواپيمايي در سال 82 ارائه شده، متوسط عمر ناوگان هواپيمايي ما براساس اين آمار چنين است، شركت ساها با 28 سال، ماهان با 3/20 سال، ايران اير 2/20 سال ذكر شده اند.
در اين ميان بيشترين هواپيماهاي ما به استناد آمارهاي موجود در سازمان هواپيمايي كشور (در پايان سال 82) حاكي از اينست كه توپولوف 154 با 17 فروند و 2785 صندلي در رتبه نخست، فوكر 28 با تعداد 10 فروند و 1003 صندلي در رسته دوم، بوئينگ 727 با 8 فروند و 1320 صندلي و ايرباس 310 با 8 فروند و 2096 صندلي در جايگاه سوم، ايرباس 300 با 5 فروند و 1228 صندلي، فوكر 100 با تعداد 5 فروند و 540 صندلي و نيز فوكر 50 به تعداد 5 فروند و 246 صندلي در جايگاه چهارم قرار دارند. در آخرجدول هم ياك 42، دارت 6، امبراير 110 و ايلوشن 76 با يك يا دو فروند جاي دارند. براساس آمار غير رسمي و شنيده‌ها هواپيماي سي 130 به تعداد 32 فروند را دارا هستيم.

فاقد استراتژي مشخص

آنچه از دهه گذشته در خصوص راهكارهاي مدرن كردن هواپيمايي كشور ديده شده اين بوده كه ما نه استراتژي مشخصي ارائه كرديم، نه سياست عاقلانه اي اتخاذ نموديم، حاصلش هم اين شد كه دستاورد مثبتي را هم بدست نياوريم؟!

شواهد بيانگر اينست كه راهكاري كه براي نوسازي ناوگان هوايي بكار گرفتيم، خريد هواپيماهاي دست دوم و رويكرد هواپيماهاي استيجاري يا خريد هواپيماي روسي بوده است.

براستي براي ما مشخص نيست خريد هواپيماهاي دست دوم تركيه اي (6 فروند) با آن كار كرد بالا و صرف هزينه‌هاي سنگين چرا انجام شده است؟ چه كساني متولي اين كار بودند؟ چرا پول بيت المال رابه هدر دادند و موجب شده اند اين خسارت عظيم بر كشور وارد بشود؟ اميدواريم كميسيون‌هاي اصل 90 و عمران مجلس شوراي اسلامي، درخصوص اين ابهامات براي ريشه يابي علل سقوط هواپيما، به عنوان قدم مؤثر و جدي اقدام لازم را با عوامل اين موضوع مبذول نمايند. اجاره كردن هواپيماها و ياخريد هواپيماهاي فرسوده يا روس و نيز تغيير كاربري هواپيماهاي نظامي به غير نظامي و فعال كردن آنها در خطوط هوايي با چه توجيه ايمني انجام شده است، چرا شركت ساها با متوسط عمر هواپيماهاي 28 سال، 6 فرودگاه كشور راتحت پوشش قرارداده است. مگر جان مردم ارزش ندارد كه با اين هواپيماهاي بامتوسط ميانگين 28 سال سن اقدام به جابجايي مسافران مي نمايد؟ اين در حاليست كه عمر متوسط خطوط هواپيمايي امارات متحده عربي 5 سال است و به گفته مسئولان هواپيمايي امارات عربي 5 سال به بالابودن عمر هواپيما به دليل عدم ايمني پرواز و نيز افزايش هزينه پرواز و نگهداري و بالا رفتن ريسك بيمه و تعميرات آن مرقوم به صرفه نيست، حال مقايسه كنيد كه شركت ساها در سال 82 به تعداد 2126 پرواز داخلي را به انجام رسانده و 282 هزار و 630 نفر مسافر را در پروازهاي داخلي جابجا كرد و 51 پرواز بين المللي هم انجام داده و در اين پروازها 13 هزار و 87 نفر را هم جابجا نموده است كه طبيعي خواهد بود كه عمر متوسط 5 سال هواپيمايي كشورهاي حوزه خليج فارس با متوسط عمر 5/22 سال و به تناسب آن افزايش سقوط هواپيماها در 14 سال گذشته و رسيدن به آمار 15 سقوط با متوسط 11 ماه هر سقوط، بايد شاهد مشتري گريزي درخطوط هواپيمايي خارج از كشور باشيم و به تناسب زيان دهي به تمام معنا، طبيعي است وقتي خطوط هوايي فلان كشور داراي ايمن ترين خطوط هوايي و نوترين ناوگان هوايي باشد و به موازات آن خطوط هوايي ما فرسوده و ناامن باشد مشتري‌ها آرام آرام به طرف شركتهاي هواپيمايي خارجي روي مي آورند و اين يعني خسارت.
به اعتقاد كارشناسان هوايي ما در دهه گذشته بيشتردر پي اجاره كردن هواپيماهايي نظير توپولوف 154، بوئينگ 747، ايرباس 321 و ياخريد هواپيماهاي دست دوم بوئينگ 727، ايرباس 310، فوكر 100 وهواپيماي ام دي 82 بوده ايم، مجموعه اين سياست‌ها موجب شده تا ناوگان هوايي ما امروزه به اين مرز سني بالا برسد. ضمن اينكه متوسط عمر هواپيماهاي سي 130 ما نيز درحدود 32 سال است با اين تفاسير كه محدوديت تحريم نسبت به هواپيماهاي نظامي بيشتر اعمال شده است.

راهكاررسيدن به ارتقاء ايمني

1.                   در بحث ارتقاي ايمني عمدتاً به چند مقوله توجه مي شود:

2.                   مدرن بودن هواپيما و غير فرسوده بودن

3.                   بهره گيري از نيروي با تجربه و با مهارت

4.                   تأكيد بر ارتقاء و حفظ دانش فني پرسنل

5.                   استفاده از امكانات سخت افزاري پيشرفته در هدايت هواپيما

6.                   استفاده از امكانات سخت افزاري پيشرفته در تعمير هواپيما

آيا اين موارد در هواپيماي سي 130 رعايت شده است؟

داستان سقوط هواپيماي سي 130

سقوط هواپيماي سي 130 باشماره 58519 به استناد صحبت‌هاي امير سرتيپ ستار حبيبي، مدير ترابري نيروي هوايي ( در گفتگوي خبري شبكه دوم دوشنبه شب 21/9/84 ) اظهار داشت : « هواپيماي سي 130 در ساعت 24/13 فرودگاه مهرآباد را ترك كرده و پس از 8 دقيقه (كل پرواز 16 دقيقه)، به دليل نامعلوم از مسير خارج و در شهرك توحيد دچار حادثه شده است.»
وي هواپيماي سي 130 را چنين معرفي كرد « هواپيماي سي 130 يك هواپيماي تاكتيكي و چند منظوره است و براي بيشتر از 10 نوع مأموريت طراحي شده است. ترابري سرباز، ريزش بار و چتر باز، انجام پروازهاي گشت زني در مواقع لزوم، تخليه مجروحان و ترابري تجهيزات سنگين. براستي براي مردم ما و دوستان و همكاران شاغل در مطبوعات جاي سؤال دارد كه اين موارد چه ربطي به صنف خبرنگاران و اصحاب رسانه دارد؟ وي اضافه كرد « كلاس سي 130 هواپيما بخودي خود نظامي است ولي مي تواند در اهداف غير نظامي هوايي نيز استفاده شود.» و سپس گفت « اين هيچ تفاوتي با هواپيماي غير نظامي ندارد، تنها تفاوتش در دكراسيون است »، در صورتي كه به اعتقاد كارشناسان هوايي هواپيماي سي 130 صرفاً يك هواپيماي نظامي است و فقط براي مقاصد نظامي استفاده مي شود، مگر در شرايط خاص و حوادث غير مترقبه مثلاً بروز زلزله، سيل يا در حين جنگ براي افراد غير نظامي بكار گرفته مي شود. آيا مي توان اذعان داشت كه در تانك هم مي توان 7 نفر را سوار كرد و فاصله تهران تا قم را طي كرد، آيا معقولانه است بگوئيم مي توان از تانك و نفربر، براي انتقال افراد غيرنظامي هم استفاده كرد؟!

مگر روز پانزدهم آذر ماه در شرايط اورژانس يا بحراني و جنگي بوده ايد، كه به قول صحبتها ي سرتيپ محمد حسن نامي معاون رئيس ستاد مشترك ارتش از اين «هواپيما تاكتيكي » استفاده كرده ايد؟

درخصوص چیدمان بايد ياد آورشد برهمه عيان است كه استفاده از رنگ در روانشناسي، افزايش اضطراب و نيز آرامش روحي افراد و مسافران غير نظامي بسيار مؤثر است.

چرابراي پوشش مانوري با چنان گستردگی و حساسیت براي جابجايي افراد متخصص اعم از اصحاب رسانه و پرسنل و امراي ارتش از هواپيماي مسافربري استفاده نكرده ايد؟ مگر تهيه بليط چقدر هزينه دربر مي گرفت؟

اميدواريم با توجه به اينكه در روز سه شنبه 29، خبري در خصوص از كار افتادن يك موتور هواپيما ي سي 130 كه قصد داشت تهران را به مقصد شيراز ترك كند صورت گرفت و فرود اضطراري داشت، مسئولان بررسي كنند. كه عيب و ايراد كجاست؟ و اگر مسايل پيچيده است اجازه ندهند پروازي صورت گيرد، متأسفانه سر تيپ نامي در اين مصاحبه به نكته اي اشاره كرده كه بر نگراني‌ها به ميزان زيادي افزود، وي خاطر نشان كرد » روزانه چند صد نفر از خانواده نيروهاي مسلح و نيروهاي مسلح با اين هواپيما جابجا مي شوند.» به نظر مي رسد اگر احساس شود هواپيمايي فاقد موارد ايمني است، نبايد اصلاً اجازه پرواز بيابد و افراد غير نظامي را جابجا كند. اصلاً چه لزومي دارد اين كار انجام شود.

بررسي فاكتورهاي ايمني سي 130

به اعتقاد برخي منابع غير رسمي خريد بيشتر هواپيماي سي 130 در سالهاي 1345 الي 1355 صورت گرفته يعني حدود 30 تا 39 سال عمر دارند بنابراين حتي به رغم « اورهال شدن» هم بايد گفت كه هواپيما فرسوده است هرچند كه با توجه به صحبتهاي امير حبيبي، مدير ترابري مرزي هوايي، آدم احساس مي كند عمر اين هواپيما را بايد مساوي با حضرت نوح و يا به قول مجري برنامه گفتگوي خبري شبكه دوم «عمر جاودانه » فرض كرد بايد معتقد بود كه مدرن بودن هواپيما، فاقد اين فاكتور است.

همچنين به دليل شبهه اي كه در خصوص ارائه امكانات از طرف برج مراقبت وجود دارد از جمله خدماتي نظير (آي، ال، اس ) و (وی, او, آر) كه آيا به خلبان ارائه شده است يا خير؟! نشان دهنده اينست كه ما در استفاده از امكانات سخت افزاري پيشرفته و هدايت هواپيما با مشكل مواجه بوده ايم؟! بروز عوامل و مشكلات فني در 8 دقيقه پرواز هم جداي از فرسوده بودن هواپيما نشانه اينست كه ما در استفاده از امكانات سخت افزاري پيشرفته و در تعمير هواپيما، احتمالاً مشكلاتي داشته ايم، و گرنه چرا بايد پس از 8 دقيقه هواپيما دچار مشكل شود؟!

نكته حائز توجه اينكه مسئولان امروزه اذعان دارند ما بايد با طرح مسأله تحريم اقتصادي و بيان موضوع از تمامي كشورها و مجامع بين المللي استمداد بطلبيم كه براي رفع تحريمي با عنوان تروريسمي مخوف اقدامي بينديشند.

باز سؤال پيش مي آيد آيا هواپيماهاي سي 130 كه در آسمان كشور به پرواز درمي‌آيند، آيا آخرين استاندارد شركت هواپيمايي سي 130 را رعايت مي كنند. چرا بايد در كمتر از 13 روز دو حادثه براي هواپيماي سي 130 بوجود آيد. اگر واقعاً شركت سازنده هواپيماي سي 130 قطعات را در اختيار ما قرار نمي دهد چرا ما براساس ريسك پرواز مي كنيم.

اين چه كنترلي است كه پس از 8 دقيقه دستگاهVOR آن از كار مي افتد، ارتباط راداري آن از 8 دقيقه پرواز، 1دقيقه و 50 ثانيه اش قطع مي شود، يك موتورش از كار مي افتد و درنهايت هواپيما سقوط مي كنند.
به استناد امير نامي، مرحوم خلبان گوهري خلبان ورزيده اي بوده است. اما آيا جداي از تجربه و مهارت خلبان آيا به استرسها، فشارها و اضطراب‌هاي او توجهي شده است. به استناد صحبتهاي خانواده همكاران ما، آنها قرار بوده ساعت 30/6 صبح روز پانزدهم آذرماه تهران را به مقصد نهايي چابهار ترك كند، البته سرتيپ حبيبي اشاره كردند كه پرواز ساعت 8 قرار بوده انجام شود. حال اگر با تمام اين تفاسير اگر ساعت تأخير متحمل شده، ضمن اينكه او بطور طبيعي صبح زود بايد ساعت 15/6 در فرودگاه حاضر مي شده، حداقل بايد ساعت 5/5 صبح از خواب بيدار شده باشد لذا او بيخوابي، استرس پرواز، خرابي قطعات و كنترل هواپيما را همگي متحمل شده و اگر هم بر فرض اختلاف نظرهايي با مهندسان پرواز يا مسئولان ارتش داشته، در اين صورت فشارهاي مضاعفي را تحمل كرده، در اينجا بايد مسئولان پروازي وارد عمل مي شدند و تصميم بهتري اتخاذ مي كردند و خلبان ديگري را به دليل تأخير 6 يا 7 ساعته براي پرواز انتخاب مي‌كردند. به گفته يكي از خلبانان، شركتهاي هواپيمايي دنيا براي درك شرايط روحي خلبانان خود از يكسري روانشناس سود مي برند آنها هر ماه يكبار به منازل خلبانان مي آيند و با خانواده آنها و همسر و فرزندانشان به گفتگو مي نشينند و از همسر خلبان حالت روحي او، مشكلات احتمالي خانوادگي يامالي او را جويا مي شوند. اگر بدانند فرد خلبان عصبي يا ناراحت و مضطرب است بلافاصله او رابه مرخصي طولاني مدت مي فرستند يا تحت نظر متد‌هاي رواشناسي قرار مي دهند. حال متصور شويد يك خلبان چه اندازه در يك پرواز بايد فشار عصبي را متحمل شود. اصلاً طبق قوانين بين المللي ايكائو خلبان پس از اين مدت معطل شدن مي تواند دوباره اجازه پرواز داشته باشد؟ آيا خلبان از لحاظ مالي وحقوقي در آرامش و تأمين بوده است؟ اميدواريم هيأت حقيقت ياب، دقيقاً حالات خلبان را هنگام قبل از پرواز، هنگام تعمير هواپيما و پس از پرواز به دقت مورد بررسي قرار دهد. ازخانواده اش جويا شوند او قبل از پرواز و حتي درحين تعمير هواپيما اگر تماس گرفته چه حالتي داشته، نظرش چه بوده، آيا از كسي يا شخصي يا از نحوه تعمير و راه اندازي و استاندارد هواپيما صحبتي كرده است يا خير؟

تنها نگوئيم خلبان مقصر بوده است. اگر خطا مربوط به عامل انساني بوده براي جلوگيري از فاجعه‌هاي بعدي بايد دوره‌هاي آموزشي خلبان، نحوه اخذ مدرك، سوابق، عملكرد و كارنامه وي و استادان پرواز وي بررسي به عمل آيد؟ اگر ديديم در دوره‌هاي آموزشي اغماضي از طرف استادان پرواز و يا كساني كه در مدرك پروازي وي مؤثر بوده اند، صورت گرفته به دادگاه كشيده شوند كه چرا به اين شخص مدرك وگواهي پروازي دادند؟

بايد بررسي شود آيا عيب از وسايل راداري بوده است؟ شايد عنوان شود تجهيزات ما بسيار دقيق و متناسب با روز است! يا اينكه عنوان شودما به دليل اينكه در تحريم اقتصادي هستيم نمي توانيم وسايل راداري به روز داشته باشيم، در اين بخش مسئولان بايد پاسخگو باشند چرا موضوعي كه با سرمايه‌هاي اجتماعي سر و كار دارد با مسامحه و سهل انگارانه برخورد مي كنيم. در اين موضوع خوشبختانه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي از هيچ خدمت و كمكي كوتاهي نكرده و نمي كنند. به عنوان مثال تخصيص 500 ميليون دلار براي نوسازي ناوگان هوايي و تجهيزات راداري در بودجه سال 84 به اين موضوع صحه مي گذارد اميدواريم كميسيون عمران مجلس درخصوص نحوه چگونگي هزينه 500 ميليون دلار از وزارت راه و ترابري عملكردي بخواهد، كه اين مبلغ را در چه بخشها، چگونه و باچه هدفي مصرف كرده اند. به نظر مي رسد حتي خريد دستگاه‌هاي راداري از دلالان و واسطه‌ها چون با جان و مال هموطنان ما كه احتمال دارد ( من، تو، همكار، همسايه يا دوست ) ماهم در آن باشيم معقولانه است.

 
گزارش از يزدان اميدي  خبرگزاري مجلس تاريخ: 11 دی 1384

موانع پيش روي راه اندازي تخصصي ترين بخش مغز و اعصاب كشور

اميدي                                                خبرگزاري مجلس تاريخ:3 بهمن 1384

در حاليكه بسياري از بيماران مغزي همچنان منتظر و اميدوار به راه اندازي بخش فوق تخصصي مغز و اعصاب پروفسور سميعي در بيمارستان ميلاد بودند اما برخي شايعات، حاكي از اينست كه قرارداد منعقده به علت دخالت برخي دست هاي پنهان، جابجايي ها و اهمال كاريها و... لغو شده است.

اگر خبر درست باشد واقعاً بايد هزاران بار افسوس خورد و گريست كه چرا چنين شد، چه اتفاقي رخ داده كه قرارداد پروفسور سميعي با تامين اجتماعي لغو شده و سفرهاي درماني اين بزرگوار به كشور عزيزمان ايران لغو شده است. اين در حاليست كه درست در 22 آبان ماه سالجاري خبر افتتاح بخش فوق تخصصي مغز و اعصاب بيمارستان ميلاد در رسانه ها انتشار يافت، پروفسور سميعي به ايران آمد در اين مركز قرار بود پروفسور 5 پزشك متخصص مغز و اعصاب را به همراه 9 پرستار، تكنسين هاي اتاق عمل، بيهوشي و... با هزينه خود به بيمارستان فوق تخصصي اش در هانور آلمان ببرد تا به مدت چند ماه دوره هاي تخصصي را در آنجا فرا بگيرند و در بازگشت در بخش تخصصي مغز و اعصاب بيمارستان ميلاد كه متشكل از 70 تخت و 3 اتاق عمل جراحي ويژه بيماران مغز و اعصاب است و دستگاههاي بسيار بسيار پيشرفته اي را هم سفارش داده بودتا به درمان بيمارانمان مشغول شوند.

اين اخبار موجب شد تا براي مصاحبه و ديدار با پروفسور بزرگ ايراني راهي بيمارستان شوم.

شنيده هاي اطراف واكنافي كه به بيرون درز يافته بعد، موجب شده بعد تا صدها نفر از جاي جاي ايران براي درمان مشكلات حاد مغزي و تومورهاي صعب العلاج شان به بيمارستان ميلاد بيايند از كودك يكساله گرفته، مردان ميانسال، زنان پير و برخي جوانان و چهره هاي معروف ورزشكار نيز در ميان بيماران بودند.

درچند ساعتي در بخش مغز و اعصاب بودم آنقدر صحنه هاي غمگين و دردناكي ديدم كه بي اختيار اشك در چشمان آدم حلقه مي زد بيشتر اين افراد را پزشكان يا جواب كرده بودند يا عمل جراحي آنها را 50 به 50 مي دانستند. ضمن آنكه اكثريت قريب به اتفاق هم توان پرداخت هزينه هاي عمل در خارج از كشور را نداشتند. شخصي مي گفت از چند ماه پيش كه شنيدم پروفسور سميعي مي خواهد به ايران بيايد روز شماري مي كردم. بخدا پول ندارم از كجا مي توانم با هزينه هاي عمل، بيمارستان، دارو بليط رفت و برگشت، هزينه اقامت همراه بيمار و خودم را در آلمان تأمين كنم.

اين در حالي بود كه پروفسور به اذعان مدير بيمارستان ميلاد تا ساعت 11 شب بيماران را ويزيت مي كرد اما با اينحال هنوز بسياري خواهان ويزيت شدن هستند.

در مدت كوتاهي كه پروفسور به ما وقت داد اولين سؤال را چنين شروع كردم از اينكه قرار است بخش فوق تخصصي مغزو اعصاب در ايران راه اندازي شود چه احساسي داريد؟ سه پاسخ داد كه اصلاً انتظار نداشتم او اظهار داشت «سرانجام انتظارم سر آمد و از اينكه زمينه براي خدمت بيشتر از نزديك به هموطنانم فراهم شده بسيار خوشحالم و خدا را شكر مي كنم. من عاشق كشورم و مردم سرافراز و نجيب ايرانم»

شنيدن اين سخنان از زبان كسي كه رياست انجمن جراحان مغزو اعصاب دنيا را به عهده دارد واقعاً غرور آفرين بود.

چرا كه اين سخنان را كسي بيان مي كرد كه پزشكان مغز و اعصاب دنيا او را استاد خطاب مي كنند. آري اين سخنان را پروفسور مجيد سميعي، به زبان مي راند با آن لبخند هميشگي و صورت باز و نورانيش.

اگر تا ديروز دنيا در زمينه علم ما را به واسطه كتب ابوعلي سينا نابغه مشرق زمين، نجوم و رياضي ابوريحان بيرون و حكيم رازي (كاشف الكل) مي شناختند. يا در زمينه فرهنگ و ادب و شعر، اشعار شاعران بزرگ ما از شاهنامه فردوسي گرفته تا رباعيات خيام و مثنوي معنوي مولانا و حافظ شيرازي كه به زبانهاي ديگر ترجمه شده مي شناختند و الگو اسوه اي براي انديشمندان و فرهيختگان بودند،
اما امروز در آنسوي مرزها، ايراني بودن ما در زمينه توليد علم و خدمت به بشريت به بركت بزرگاني با لنده مي شود كه نوعدوستي و خدمتشان به انسانيت به دنيا ثابت شده است يكي از اين بزرگواران وارسته پروفسور مجيد سميعي است كه توانسته امروز در چكاد افتخار خدمت به همنوع خويش قرار گيرد.

وقتي فكر مي كردم كه در كنار كسي ايستاده ام كه توانسته بادستان پاكش جان دوباره به هزاران انسان ببخشد، احساس نشاط مي كردم.

براستي چه شيرين و دلپذير است كه هر صبح دوشين كه ازخواب برميخيزي بداني كه تووظيفه داري تا سلامتي و جان دوباره به همنوعانت ببخش و شغل تو قسمت كردن زندگي و سلامتي به انسانيت است، حال از هر رنگ و نژاد و مسلكي كه مي خواهد باشد، چقدر پيش وجدانت و همنوعانت احساس غرور مي كني.

پروفسور سميعي در پاسخ به اين پرسش كه سالانه چه تعداد عمل جراحي مغز انجام مي دهي

گفت: به خواست خدا سالانه بيش از 1200 تا 1500 عمل جراحي را به صورت مستقيم يا غير مستقيم (كنترل از راه دور ) عمل جراحي انجام مي دهم. به عبارت ديگر در سايه خداوند به 1200 تا 1500 نفر زندگي و سلامتي و به تعبير ديگر به 1200 خانواده غنچه اميد و شاخه سرسبز زندگي را به واسطه ايمان به خالقش، عشق به خدمت و تبحر خويش مي بخشد.

به اعتقاد پروفسور، او از سالهاي گذشته چندين بار خود درخواست داده بود تا شرايطي فراهم شود تا

او بتواند از نزديك به همنوعانش و ميهن اسلاميش بيشتر خدمت ارائه دهد.

اقدامات برخي پزشكان مغزو اعصاب كشورمان يا همان دست هاي ناپيدا مانع از اين شده تا او به هموطنانش خدمت كند.

اگر خداي ناكرده شايعه نيامدن و برهم خوردن قرارداد بيمارستان ميلاد با پروفسور سميعي درست باشد. بايد بدانيم كه ريشه به سرانجام نرسيدن اين موارد در سود جويي برخي همكاران پروفسور بوده است.

به نظر مي رسد پروفسور احساس مي كرد كه مشكلاتي از اين جنس توسط برخي دست هاي نامرئي بار ديگر بر عليه او بكار مي افتد، لذا در جمله تاكيدي عيناً چنين اظهار داشت: نصيحتي كه من به همكاران جراح مغز و اعصاب دارم اينست كه ناراحت نباشند، از اين مركز براي نخستين بار در اينجا آغاز بكار كرد، چراكه وقتي شروع شد مثل موجي است كه به همه جاهاي ديگر خواهد رسيد. از اين جهت بايد خوشحال باشند و حسادتي در اينكار نكنند.»

واقعاً آدم تأسف مي خورد چرا كه بايد در چنين شغل و لباسي كه نجات انسان در ميان است، چرا بايد با مطرح شدن برخي مسايل پيش پا افتاده وبي ارزش، بيماران مريض قرباني شوند.

به هر حال اميدواريم كه اخبار لغو تأسيس و عدم راه اندازي بخش تخصصي مغزو اعصاب بيمارستان ميلاد كذب باشد. بايد كساني كه مانع از افتتاح اين مركز شدند، بدانند روزي در محضر عدل الهي بايد پاسخگوي چنين اعمالي باشند.

بايد مشكلات تهيه مخارج سفر بيماراني را در نظر بگيرند كه بايد خانه خود را به حراج بگذارند و دسترنج دهه هايي از زندگي خود رادر اين آزمون الهي به فروش برسانند خوب است براي يك لحظه هم كه شده اين تراژدي را مجسم كنند.

در صورتيكه اگر اين بخش ( مغز و اعصاب بيمارستان ميلاد وابسته به تأمين اجتماعي ) راه اندازي مي شد ديگر نيازي نبود كه هموطن مريض ما، مجبور به تحمل هزينه سفر، مشكلات مربوط به اخذ ويزا و هزينه هاي سنگين اقامت در هتل وكشورهاي خارجي باشد. به هر حال وجدان يگانه محكمه ايست كه نياز به قاضي ندارد. تنها اميدواريم كه اخبار رسيده شايعه باشد و بس.

بزرگترين جراح مغز و اعصاب دنيا را بيشتر بشناسيم

پروفسور مجيد سميعي مرداد ماه سال 1316 در شهرستان رشت در خانواده اي فرهنگي چشم به جهان گشوده وي پس از اتمام دوران متوسطه در كشور در سال 1335 براي ادامه تحصيل به خارج از كشور سفركرد و در آلمان غربي ساكن شد و توانست در رشته بيولوژيكي و پزشكي در دانشگاه مانيز به تحصيل مشغول شود و ادامه تحصيل و تخصصش را در رشته جراحي مغز و اعصاب تحت نظر پروفسور كورت شورمن تكميل و اعتلاء بخشد و سرانجام در سال 1349 تخصص در اين رشته حائز شود.
او در سال 1351 به درجه پروفسوري جراحي مغز و اعصاب نايل شد و از آنجا كه جراحي مغز به دليل فوق العاده پيچيده بودن آن و ارتباط با اعصاب حسي و حركتي در ساير اندامها بخصوص صورت تأثير داشت و انجام عمل جراحي نيز با عوارضي همراه بوده همين عامل موجب شد تا او براي رفع اين نقيصه و بخشيدن زندگي سالم و كاهش آلام و رنج همنوعانش دست به مطالعات گسترده اي در خصوص ساختار پيچيده مغز بزند، تا بلكه روشي بيابد تا هم عوارض عمل جراحي پس از مغز كاهش يابد و به صفر برسد و هم اينكه انسانها به زندگي توأم با سلامت بازگردند.

داستان چنين رقم خورد كه توانست در پي سلسله مطالعات و تحقيقات علمي، نخستين جراحي ميكروسكوپي مغز را در سال 1356 در دنيا ابداع و به انجام برساند و پشت بند آن هم وي اولين پزشكي بود كه توانست عمل جراحي قاعده جمجمه را در دنيا ابداع كند، كه مورد توجه جراحان تراز اول دنيا قرار گيرد.

عطش پروفسور به خدمت وصفتي همچون خورشيد و اقيانوس داشتن موجب شد تا در و گهر هاي دانش و تجربه خويش را در قالب برگزاريهاي دوره هاي آموزشي به ديگر جراحان دنيا انتقال دهد.

براي ايرانيان دنيا و جمهوري اسلامي ايران همين بس كه با همت پروفسور سميعي امروزه در تمام كشور هاي جهان انجمني تحت عنوان جراحان قاعده جمجمه با 1200 جراح حاذق تشكيل شده كه هر سال در قالب كنگره علمي جراحي قاعده جمجمه مغز از طريق ويد ئو پروژكشن به شاهد آخرين دستاوردهاي علمي جراحي پروفسور هستند و با استفاده از دوربينهاي مدار بسته بصورت مستقيم عمل جراحي وي را مشاهده و با تكنيك هاي جديد پزشكي و آموزشي مي بينند.

پروفسور سميعي در دهه 1350 تصميم گرفت تخصصي ترين بيمارستان جراحي مغزو اعصاب را در شهرها نوور آلمان كه معماري آن شبيه مغز انسان است را تأمين كند. و خوشبختانه در اين كار هم موفق شد. پروفسور سميعي در سال 1367 كرسي جراحي مغز و اعصاب ها نوور آلمان را پذيرفت و همزمان به عنوان رياست فدراسيون جهاني انجمنهاي قاعده جمجمه برگزيده شده در اين سال صدراعظم آلمان به پاس خدمات وي در جراحي مغز و اعصاب نشان درجه يك دولت آلمانغربي را به وي اعطا نمود.

پروفسور سميعي مجموعه ادبيات علمي خود را تاكنون در قالب 13 كتا ب و بيش از 200 مقاله علمي منتشر كرده كه مهمترين مرجع براي جراحان مغز و اعصاب دنيا بشمار مي آيد.

آرزوهايي ناتمام

پروفسور سميعي، درخصوص اينكه مهمترين اهدافش از آموزش متخصصان ايراني چيست گفت :« مي خواهم تازه هاي پزشكي در زمينه مغز و اعصاب هر چه سريعتر به كشور عزيزم ايران منتقل شود.»

و در ادامه تصريح كرد: « اگر انشاءا... مشكلي پيش نيايد، برنامه هاي آموزشي را با همكاري سازمان تأمين اجتماعي و همكاران جراح مغز و اعصاب كه با تمام آنها ارتباط نزديكي دارم انجام مي دهم و در سالهاي آتي نيز همچنان با آنها ارتباط آموزشي دارم و سعي داريم برنامه آموزشي را كمي قويتر در آينده تداوم بخشيم تا همكارانم بتوانند به «مركز » ما بيايند، فيلم تهيه كنند و از امكانات علمي در جهت خدمت به هموطنانمان استفاده كنند.»

در خلال صحبت دكتر اميدوار رضايي رئيس كميسيون بهداشت و درمان مجلس و متخصص جراح مغزو اعصاب به رغم مشكلات متعدد كاري نمايندگي كه داشت اما از روزي كه شنيد، استادش (پروفسور سميعي) به ايران آمده، پروفسور را تنها نگذاشت.

لازم به ذكر است دكتر اميدوار رضايي در سال 1372 طي دوره هايي كه در آلمان زير نظر پروفسور فراگرفت توانست نخستين كسي باشد كه در خاورميانه و ايران جراحي ميكروسكوپي مغز و اعصاب را انجام دهد او پس از گذشت سالها، همچنان ارتباط عاطفي و علمي اش را با استاد پير خويش حفظ كرده و نكته حائز توجه آنكه دكتر رضايي به دليل اين ارتباط همواره در جريان آخرين پيشرفت هاي جراحي مغز و اعصاب دنيا نيز قرار دارد.

رئيس كميسيون بهداشت درمان آموزش پزشكي مجلس شوراي اسلامي در پاسخ به اين پرسش كه ارزيابي تان از راه اندازي اين مركز تخصصي چيست گفت : از اينكه دپارتمان تخصصي مغز و اعصاب زير نظر بزرگواري همچون پروفسور سميعي در حال راه اندازي است واقعاً خوشحالم، چرا كه مي دانم فعاليت در اين مركز مانع از خروج سالانه ميليون ها دلار ارز از كشور مي شود.

دكتر رضايي چنين حركتهايي را اقداماتي در راستاي برنامه چهارم توسعه دانست و افزود : بايد شرايط جذب نخبگان علمي و تراز اول دنيا را براي حضور در كشور فراهم كنيم تا علاوه بر توليد علم مشكلات وموانع توسعه علمي و درماني كشور نيز به كمك راهكارهاي ارائه شده اين عزيزان و حمايت هاي همه جانبه دولت و مجلس رفع شود.

وي در بخش ديگري از صحبتها يش ياد آور شد : در حاليكه 5 سال است همايش چهره هاي ماندگار در ايران برگزار مي شود اما واقعاً برايم جاي سؤال است كه چرا نبايد از زحمات پروفسور سميعي تقدير شود.

براستي چرا نبايد مردم كشورمان با چهره هاي علمي ممتاز بين المللي آشنا باشند، آيا شأن پروفسور سميعي از فوتباليستهاي درجه 2 ما كمتر است.

چرا نبايد برنامه ها يي از طرف صداو سيما براي معرفي چنين چهره هاي تدوين و ارائه شود؟! چرا نبايد پروفسور سميعي به عنوان چهره ماندگار به هموطنانمان معرفي شود؟!

اگر ستركي كار مد نظر است انجام 23 هزار عمل جراحي موفق مغزو اعصاب گواه كردار نيك اوست اگر از لحاظ توان علمي مد نظر است، پروفسور سميعي با اين جايگاه بزرگ علمي كه رئيس جامعه جراحان مغز و اعصاب دنياست، صاحب كرسي است از اين نظر هم هيچ كمبودي ندارد.

اگر از لحاظ مقاله علمي و كتب باشد پروفسور از اين نظر هم در جايگاه نخست علمي در رشته مغز و اعصاب جاي دارد.

براستي بي توجهي تاكي؟ وچرا؟ و سؤال اينست چرا پروفسور تاكنون جزء چهره هاي ماندگار معرفي نشده است؟

به هر صورت اميدواريم مجلس شوراي اسلامي، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي وزارت رفاه و تأمين اجتماعي و سازمان تأمين اجتماعي كشور هر چه سريعتر موضوع عدم راه اندازي بخش تخصصي بيماران مغز و اعصاب پروفسور سميعي را پيگيري كنند و نگاه بيماران مضطرب ناراحت را به لبخند و شادي بدل سازند.

 انشاءا...

گزارش از  اميدي خبرگزاري مجلس تاريخ:3 بهمن 1384

نقش استراتژیکی و اقتصادی سیمان در زندگی شهری

 يزدان اميدي                                   تاريخ: 23 اسفند 1384 خبرگزاري مجلس

بسياري از کارشناسان معتقدند اگر خداي ناكرده گسل هاي تهران فعال شوند و زلزله اي به وقوع بپيوند، بيش از نيم ميليون نفر درپايتخت جان خود را از دست مي دهند.

به عبارت ديگر بزرگترين فاجعه تاريخ در امر زلزله و حوادث غير مترقبه شكل مي گيرد! با توجه به خطر بالقوه اي كه تهران را تهديد مي كند، آيا نبايد به امر پيشگيري و ساخت و سازها مطابق با مهندسي نوين توجه كنيم؟ نظر به آنكه پايه واساس تمامي مكانها و منازل از سيمان تشكيل يافته، بايد بررسي شود چه اندازه به توليد، تهيه و فراوري سيمان دقت شده است؟! شايد باور نكردني نباشد، كه امروزه سيمان به يكي از اجزاي «اساسي» زندگي ما تبديل شده است، اگر خوب بنگريم مي بينيم از زير سقف و چهارديواري اتاقها گرفته تا اداره، بازار، نانوايي، سينما، كوچه، پياده رو وخيابان و حتي در بزرگراهها و پلهاي بتني، د رهمه آنها سيمان نقش اصلي را ايفامي كند و به محافظي تبديل شده كه جان و مال انسانها را تحمل مي كند.

سؤال اينست حال كه خطر زلزله تهديد كننده شده اگر مهندسان ما، در ساخت، بكارگيري و استفاده از سيمان و بتن غفلت ورزند آيا متوجه هستند چه فاجعه اي در حال وقوع است؟!

باز اين پرسش به ذهن متبادر مي شود، اگر نظارت و مديريت صحيحي در سالهاي گذشته صورت گرفته، پس چرا تا اين اندازه تلفات جاني در زلزله هاي نظير رودبار گيلان، فاجعه بم وزرند را بايد شاهد باشيم!

چرا زلزله 3/7 ريشتري در ژاپن و آمريكا 2 يا 3 نفر تلفات دارد درايران 30 تا 40 هزار نفر را به كام مرگ مي بلعد؟ آيا مقاومت بتني كه در ايران ساخته مي شود با ژاپن يكي است يا فرق دارد؟! آيا در ژاپن هركسي مي تواند ساختمان سازي كند؟ آيا مهندسان جوان و يا افرادي كه تحت عنوان معمار در امر ساخت و ساز فعالند مي توانند در اين خصوص فعاليت كنند؟! آيا دولت به آن اندازه كه در خصوص فولاد، خودروسازي و پتروشيمي سرمايه گذاري كرده يك هزارمش را در خصوص سيمان به انجام رسانده است؟ به نظر مي رسد مسئولان ذي ربط از سالهاي گذشته تا امروز شايد در آينده هم چنين بيانديشند، چون تهيه و استفاده از ماسه و سيمان نيازمند پروسه پيچيده اي نيست، لذا نيازي به تكنولوژي تحقيق هم نيست چرا كه اگر ماسه را با آب و سيمان مخلوط كني به راحتي بتن تهيه مي شود و پس از 4 هفته هم استحكام مي يابد، ديگه چه نيازي به پژوهشي دارد؟

براستي اگر زلزله اي در تهران با آن ابعاد گسترده اي كه تصور كردنش هم ترس آوراست، به وقوع بپيوندد آيا مدارك مهندسان كشورمان زير سؤال نمي رود؟

آيا جامعه جهاني مسئولان و دست انداركاران امر مسكن را به چالش نمي كشاند، كه چكاري براي مبارزه و پيشگيري از خطرات زلزله در خلال اين سالها انجام داده ايد؟

در بعد دانشگاه نيزبايد سؤال كرد، آيا دروس مهندسان فارغ التحصيلان معماري و مسكن در زمينه بتن سازي كافي و مجاب كننده بوده و هست؟!

براستي در دانشگاههاي فني دانشجويان رشته كارشناسي چند واحد درسي مرتبط با تكنولوژي بتن مي گذرانند؟ آيا مي توان تنها با گذراندن 3 واحد درسي، با جان و مال مردم بازي كرد؟
به نظر مي رسد كه دانش مهندسي ما درزمينه بتن سازي و ساختمان سازي در جامعه بسيار پائين و نازل است؟!

 پيشينه استفاده از سيمان در ايران

سابقه استفاده از سيمان در كشور به 7 دهه پيش باز مي گردد، در آن سالها نخستين كارخانه سيمان در سال 1313 در تهران با ظرفيت يكصد تن در سال راه اندازي شد.

اين محصول بزودي توانست جاي خشت و گل را بگيرد و در بخشهاي مصارف سازه اي، بنايي، قطعه سازي، بكار گرفته شود. بطور كلي امروزه از 35 ميليون تن سيمان توليدي، 70 درصد آن بصورت بتن در بخش سازه اي و فونداسيونها، بتن ها، سقف ها ياسازه هاي صنعتي از قبيل سدها و پلها مورد استفاده قرار مي گيرد لذا با توجه به خطرات زلزله، بطور قطع رعايت استاندارد از توليد و مصرف بتن سازي گرفته تا استفاده از تكنيكهاي جديد و مواد افزودني به آن بيش از پيش شده است! از سوي ديگر بايد دقت داشت مصرف صحيح بتن، به دليل تاثير گذاري بسزايي كه در مقاومت و طول عمر ساخت و سازهاي كشورها دارد مي تواند نقش اصلي را در اين زمينه ايفا كند، در نتيجه نظارت و مديريت در تهيه بتن امري بسيار ضروري است.

شايد اگر استانداردهاي ساخت و سازهاي مصالح ساختماني در بحثهاي نظارتي، عملياتي و اجرايي به دقت رعايت مي شد و از روشهاي تحقيقاتي، پژوهشي و تجربه ديگر كشورها استفاده مي كرديم، حوادث تلخ و غمباري همچنين زلزله بم در كشورمان رقم نمي خورد.

ابهامات واضح در امر تهيه و توليد سيمان و بتن

رعايت استانداردهاي لازم در خصوص تهيه، توليد و نحوه بكارگيري سيمان و بتن امري واضح و مبرهن به موازات همكاري ديگر دستگاهها، در خصوص تهيه سيمان و بتن نيز كاملاً لازم است.

اما به نظر مي رسد كاستي هاي بسياري در اين زمينه وجود دارد، از جمله سئوالاتي كه به ذهن متبادر مي شود اينست، آيا استاندارد ملي سيمان كه از آبان ماه سال 82 مشمول مقررات استاندارد اجباري شده اجرايي گشته است؟ اگر آري شواهد آن چيست؟ اگر خير چرا اجرايي نشده است؟ آيا وزارتخانه هاي صنايع و معادن، بازرگاني و مؤسسه استاندارد، سازمان تعزيرات حكومتي و شهرداري ها، به وظايف خويش در اين خصوص عمل كرده اند؟ آيا تعريف مناسبي براي رعايت دقيق اين آئين نامه اعمال نموده اند.اگر پاسخ مثبت است، استاندارد ملي به چه صورت، چگونه و در چه بخشهايي اجرايي شده، آيا به مسايل بصورت عملي نگريسته شده است، يا اينكه در حيطه بسته برخي كارخانه ها مانده است؟ اگر بتن بايد بصورت استاندارد ساخته شود، پس چرا كارگران غير ماهر و عمله هاي افغاني در شهري كه بر روي گسل قرار دارد، اقدام به فراوري و ساخت بتن مي نمايند؟

چه نظارتي بر كارگاههاي غير مجاز كه بدون داشتن صلاحيت لازم با اقدام به توليد بتن اقدام مي ورزند مي شود؟ علت عدم نظارت چيست؟ آيا براي اجرايي شدن تبصره 4 ماده 6 قانون تأسيس مؤسسه استاندارد و ماده 13 قانون تعزيرات حكومتي كه در آن درباره فراورده هايي كه مشمول مقررات استاندارد اجرايي است و در متن آن نسبت به جلوگيري از هر گونه توليد و مصرف بتن غير استاندارد تأكيد شده، تلاشي هم صورت گرفته است؟

آيا اهتمامي براي رفع موانع و مشكلات مربوط به توليد و ساخت بتن هاي غير استاندارد انجام شده است؟
آيا توزيع سيمان غير استاندارد مرتبط با ساختار توزيع است، يا موضوع مرتبط با نظارت است و يا مربوط به نبود قانون يا فعاليت دلالان سيمان است؟ اگر آري پس طرح نظام توزيع سيمان چه فرجامي يافته است و چه معنايي دارد؟

نبود فرهنگ مصرف سيمان

به استناد و صحبتهاي كارشناسان سالانه از 35 ميليون تن سيمان توليدي حداقل 500 تا 600 هزار تن سيمان تبديل به نخاله مي شود! علت چيست؟ آيا مربوط به عدم دانش فني است يا نبود مديريت و رعايت نكردن موارد لازم در توليد و اجراست؟ يا مرتبط با كيفيت سيمان توليدي كشور است؟ چرا بايد جداول و بلوكهايي كه در كنار خيابانست هر دو سال يكبار تعويض شوند؟ برخي آمار حاكي از اينست به علت بكارگيري سنتي و غلط از سيمان، سالانه حدود 30 ميليون قالب انواع جداول بتني در كشور در پروژه هاي عمراني بكار مي رود؟ مگر چه اندازه طرحهاي عمراني جديد در كشور انجام مي شود كه سالانه 30 ميليون قالب جدول بتني نيازمنديم؟!

كارشناسان معتقدند هر تن سيمان نيازمند 125 ليتر سوخت فسيلي است؟ و به موازات يك تن گازكربنيك نيز وارد محيط زيست ما مي شود؟ حال در نظر بگيريد، عدم مصرف بهينه سيمان، چه تبعات اقتصادي و زيست محيطي مي تواند داشته باشد؟!

به نظر مي رسد برخي و بسياري چنين مي انديشند چون سنگ آهك و خاك رس در كشور به وفور يافت مي شود از طرفي انرژي هم ارزان است، پس اگر 500 هزار تن سيمان هم از بين رفت، ملالي نيست و مسأله اي به وجود نمي آورد؟ شايد همين تفكر است كه موجب شده معماران ما در هر متر مكعب 500 كيلوگرم سيمان مصرف كنند، براستي علت چيست؟ آيا مهندسان ما از موارد افزودني (پزولانها) و يا پليمرها در ساخت بتن آگاهي دارند.؟!

پزولانها در خدمت محيط زيست و بشريت

بسياري از كشورهاي توسعه يافته، براي استحكام ساختمانهايشان به بتن توليدي موادي مي افزايند تحت نام (پزولانها) اين ماده جداي از قدرتي كه به بتن مي بخشد، به دليل اينكه از موادي تشكيل يافته كه جزء آلاينده هاي محيط زيست به شمار مي آيند، به عبارت ديگر بكارگيري آنها مساوي با حفظ محيط زيست و محافظت امنتر از جان و مال انسانها!

چرا كه پزولانها عمدتاً از سرباره هاي كوره ذوب آهن بدست مي آيد، در جاهايي كه محيط قليايي يا اسيدي است سرباره هاي كوره، كاربرد بسيار مناسبي دارند.

همچنين از خاكستر كوههاي آتشفشاني نيز استفاده مي شود كه معروف به (خاكستر بادي) هستند، در بسياري از مناطق مانند تفتان و دماوند به وفور يافت مي شود. پزولانها از سوخت ذغال سنگ حاصل از نيروگاههاي توليد برق هم بدست مي آيد.

عدم دانش فني در خصوص استفاده سيمان

ميزان سيمان مصرفي سالانه در كشور 35 ميليون تن است كه اين ميزان حجم مصرفي سيمان، با توجه به عدم نداشتن دانش فني مورد نياز و عدم دقت كاري و نظارت صحيح در استفاده از سيمان مورد استفاده قرار مي گيرد.

لذا به نظر مي رسد دولت بايد نسبت به اين قضيه با جديّت و هميت بيشتري برخورد كند و كسي كه به عنوان مجري و مهندسي با بتن سر و كار دارد، بايد دوره هايي را بگذراند و از دانش فني مناسب و وجدان كاري برخوردار باشد. چرا؟ چون اگر به فكر جان و مال مردم هستيم، بايد و بايد به بحث سيمان و بتن توجه كنيم. قوانين جديدي بكار ببريم، استانداردهاي سخت تري وضع كنيم.

متأسفانه بايد اذعان داشت كه خلاء اجرايي در اين بخش به وضوح مشخص است، چرا كه بسياري از ساختمانها كه اسكلت سيماني دارند به لحاظ اجرايي مشكل دارند، چرا كه مجريان آنها يا كارگرانند يا تكنسين هايي هستند كه اطلاعاتشان نسبت به بتن ضعيف است، به عنوان مثال بر همه واضح است، كه بتن با زمان استحكام مي يابد، در نتيجه "كارخانه هاي بتن"، بتن تهيه شده را در" بتونيرها " مي ريزند و كافيست از مبدأ به مقصد مثلاً در ترافيك قرار گيرند يا ماشين آنها تصادف كند، در نتيجه امكان دارد در طول اين مدت بتن سفت شود، اگر چنين حادثه اي رخ دهد، كارگاهها چه واكنشي انجام مي دهند؟ اگر بتن سفت شده به كارگاه آورده شود، بطور طبيعي نمي توان آنرا در قالب ريخت در نتيجه مهندسان مجبورند "ويبر‌ه" بزنند. در اين صورت اگر زياد ويبره بزنند، مشكلاتي را همانند جدايي دانه هاي شن و ماسه بوجود مي آورد، اگر هم كم بزنند، بتن بصورت همگن پخش نمي شوند، وهنگامي كه بخواهند بتن را پمپ كنند مشكل ايجاد مي شود. در اين حال اگر كارگري كه سر ساختمان ايستاده باشد و آب به بتن اضافه كند، اين آب دشمن مقاومت سيمان در برابر زلزله تلقي مي شود و بشدت مقاومت را كاهش مي دهد.

اگر آب زياد اضافه شود در اين صورت "همگني" از دست مي رود و در نتيجه مقاومت كاهش مي يابد، يعني مي بينيم براحتي يك ترافيك و زمان اندك تا چه اندازه در مهندسي سازه ها مي تواند مؤثر واقع شود، به عبارت ديگر چه اندازه مي تواند عمر سازه ها را كاهش دهد!

به اعتقاد كارشناسان، دانش فني ما نسبت به دنيا بسيار عقب افتاده است، به عنوان نمونه كشورهايي همانند ژاپن، كانادا و آلمان از سال 1995 بتني را مورد مصرف قرار مي دهند كه نياز به ويبره ندارد، ميزان درصد آب آن كم است، در عين حال خيلي روانست.به معناي ديگر ما 15 سال از دانش سيمان عقب هستيم.

دقّت، فاكتوري مغفول

يكي از موضوعهايي كه بسيار مهم است اينكه آيا مهندسان و معماران ما، دقت لازم را در خصوص ساختمانهاي مسكوني، اداري و شهري رعايت مي كنند؟! به نظر مي رسد از اين منظر جاي نگراني است، بايد دقت داشت، اگر پزشك متخصص قلب در جراحي اشتباه كند، اين اشتباه موجب مرگ يك نفر مي شود و شايد در اثر اين حادثه چند نفر و خانواده شخص نيز دچار آسيب هاي روحي و..... شوند. امّا اگر مهندس ساختمان دقت كافي، به خرج ندهد، ممكن است جان ده ها بلكه صدها و هزاران نفر را به خطر بيندازد.

به نظر مي رسد در اين بخش ما با خلاءهاي قانوني مواجه هستيم. به عنوان مثال براي بررسي اشتباه پزشك چون در اين خصوص قانون داريم در نتيجه با پزشك هم برخورد قضايي مي كنيم. اما در خصوص كساني كه در زلزله بم به جهت ساخت منازل مسكوني، سازماني و اداري مقصر شناخته شدند، چه برخوردي صورت گرفت؟!

هر چند مسئولان قول دادند با مجريان آن سازه ها برخورد شود، اما گويي به دليل خلاء قانوني، كساني كه جان و مال مردم را به بازي گرفتند از آرامش و امنيّت برخوردارند؟ به نظر مي رسد در خارج چون ساختمانها شناسنامه دارند، و در ابتداي ساخت و سازها، سختگيريهايي صورت مي گيرد. در نتيجه زلزله 3/7 ريشتري در ژاپن 3 يا 2 كشته و مجروح دارد در ايران هزاران نفر؟!

اقدامات مجلس و دولت در خصوص پيشگيري از تلفات زلزله

در اواخر سال 1381 مجلس طرحي را تحت عنوان "مقاوم سازي منازل شهري و روستايي" به صحن علني تقديم كردند. اگر طرح به تصويب مي رسيد دولت موظف مي شد، در مدت مشخصي نسبت به مقاوم سازي منازل اقدام ورزد و طرحهايي را در جهت رفع منازل مستهلك و بافتهاي فرسوده ارائه كند. متأسفانه اين طرح در مجلس رأي نياورد، اما با وقوع زلزله بم، اين طرح بار ديگر مطرح و به اتفاق آراء به تصويب رسيد. به عبارت ديگر مردم و مسئولان ما بيشتر فرهنگ معالجه دارند تا پيشگيري؟!

لذا اميدواريم دولت و مجلس محترم نسبت به مقوله پيشگيري بيشتر دقت ورزند.

شايد اگر بر اجراي استاندارد و قوانين سفت و سخت پيش از ساخت، در حين ساخت و پس از ساخت تأكيد شود، خدمتي به نسل آينده و نسل فعلي باشد، واقعاً جاي سؤال است چطور براي قطع درخت قانون وجود دارد، اما براي منازل و ساختمانها قوانين سختي وجود ندارد.

راهكارمهمترين موضوعهايي كه بايد مد نظر مسئولان قرار گيرد، توجه به امر تحقيق و پژوهش و سپس ايجاد سياستگزاري صحيح در امر توليد است، اگر بخواهيم كار كنيم بهتر است يكي از دانشگاه هاي مرتبط با موضوع زلزله كه به نظر مي رسد "علم و صنعت" باشد، به عنوان مركز تحقيقات سيمان فعال شود در وهله بعد بخش صنعت و دانشگاه با يكديگر همكاري نزديكي انجام دهند. به نظر مي رسد اگر بخش تحقيق و پژوهش به نهاد علمي دانشگاه (علم و صنعت يا هر دانشگاه صنعتي) ديگر واگذار شود و سياستگذاري هاي تحقيق و پژوهش در اين بخش انجام گيرد و اتاق فكر ايجاد شود و از تجربه كشورهاي صنعتي همانند ژاپن، آلمان و فرانسه در خصوص سيمان استفاده شود، مطمئناً كيفيت سيمان در كشورمان به نحو مطلوبي ارتقاء مي يابد!

به نظر مي رسد زمان آن رسيده باشد كه در دروس دانشگاهي رشته مربوط به بتن در مقطع كارشناسي، ايجاد و تدريس شود.

با توجه به اهميتي كه بتن در زندگي مردم دارد نيز اهميت اقتصادي بتن به نظر مي رسد، نظارت سختتر بر ساخت و سازه ها و اجازه ندادن به افراد غير متخصص امري لازم و ضروري است لذا اميدواريم دولت و مجلس نسبت به اين موضوع دقت بيشتري مبذول فرمايند.

گزارش از يزدان اميدي تاريخ: 23 اسفند 1384 خبرگزاري مجلس

 dbase.irandoc.ac.ir/.%5C05049%5Ctitles6.htm

    گزارش از حادثه ديدگان بمباران شيميايي سردشت

اميدي                                                               سه شنبه 13 تير1385 خبرگزاري مجلس

دخترك 6 ماهه نوباوه در گهواره به خواب رفته بود كه ناگهان صداي غرشي رعد آسا و پشت بند آن ابري سپيد و سپس بوي سير و ليمو، در فضاي شهر و روستا پيچيد.

پس از لحظه‌اي صداي ضجه و گريه دخترك فضاي بهت آور، موهوم توام با ترس را شكست، او همچنان مي‌گريست اما كسي نبود او را آرام كند، نه مادر به بالين او آمد، نه پدر و نه برادران و خواهرش. چرا كه آنان همگي شهيد شده بودند. دخترك بطور معجزه آسایی زنده ماند، او اكنون نزديك 20 سال سن دارد.

اما در اثر آلودگی مواد شیمیایی پهلوی راست او دچار سوختگی و تاولهای شدیدی شد، همان زمان عکسی از (دخترک 6 ماهه ) گرفته شد، که امروزه به عنوان یکی از اسناد جنایات صدام محسوب می شود. همچنین قرینه چشم چپ او نیز به شدت آسیب دیده ضمن آنکه او با صدای خفه آلود مجبور است با دیگران صحبت کند و پس از کمی حرف زدن صدایش به خس خس و نفس زنان می افتد.
آري 19 سال پيش مصادف با هفتم تير ماه 1366 بود که نام سردشت به عنوان نخستين شهر دنيا، آلوده به سلاح مرگ باري شد كه دستاورد بشر متمدن در قرن بيستم بود. همزمان چند روستاي ديگر در اطراف اين شهر و همچنين روستاي زرده گيلانغرب نيز اين داغ ننگين رژيم بعث را بخود ديدند.

كاك هوشنگ از ساكنان روستاي بولحسن بمباران شيميايي را چنان نقل مي‌كند، آن روز وقتي هواپيما‌ها در آسمان روستا ظهر شدند، مردم بنابه عادت خويش يا به زيرزمين، يا مكان‌هاي گود، يا درون تنورهاي خاموش يا انبارهاي گندم و... پناه بردند يا به دشت رفتند. بسياري از مردم روستا، همچنان مشغول كار روزمره خويش بودند. ناگهان ميگ‌هاي عراقي شيرجه‌اي در آسمان روستا زدند و در نهايت بمب‌هايشان را بر سر روستا و شهر رها كردند اما همانند گذشته، صداي انفجار شنيده نشد بلكه جنس آن بمبها تنها از گرد و سپيدي مرگ آوري بود كه موجب مي‌شد بلبلان و پرندگان يكي يكي از روي شاخساران به پايين بغلطنند و جان دهند يا دام و طيور مردمان روستا كه سرمايه‌هاي آنها محسوب مي‌شدند چون برگ خزان به زمين مي‌افتادند و پس از دست و پازدن‌هاي دردآوري مي‌مردند.

چنين شد كه مردم از روي مرگ حيوانات و پرندگان و ريختن برگ درختان فهميدند بمباران شيميايي شده‌‌اند. پس از آن بود كه ناله‌هاي دلخراش، كور شدم، خفه شدم يا الله، يا رسول الله و سوختم، صداي عطسه و فرياد و ناله‌هاي ضجرآوري شنيده مي‌شد. از افراد پير و سالخورده گرفته تا جوان و طفلان بي‌گناه، در حالي كه دستشان را بر روي گلويشان قرار داده‌ بودند، به خواب ابدي رفتند. آنهايي كه ماندند مثل من، ناراحتي ريه، آسم، عفونت ريه‌اي، همراه با صداي خس خس سينه دچار شده‌اند. تا همراه هميشگي ما ماسك‌هاي سفيد ‌باشد و هر چند يكبار بايد عمل جراحي بر روي عضوي از دستگاه گوارش ما انجام شود. مرگ تدريجي را براي ما رقم زده، اين در حاليست كه اكثر مردمان روستا در اثر اين حادثه شهيد شده‌اند....

وقتي به درون روستاهاي بمباران شده شيميايي مي‌روي متاسفانه هستند بسياري از مردم روستا كه حتي نامشان جز جانبازان شيميايي و جنگي ثبت نشده. گلاله دختر كاك منصور كه امروز 22 ساله است پس از بمباران زخم كوچكي ناشی از مواد شیمیایی بر روي پاي چپ او بوجود ‌آمد، او به دليل اينكه پدرش در خدمت مقدس سربازي و دفاع از كيان اسلامي بوده و همچنین نبود پزشك متخصص در منطقه در نتیجه به زخم پاي او كم توجهي می ‌شود و همين زخم كوچك موجب مي‌گردد كه آرام آرام بخش زیادی از پاي چپ و سپس پای راست او را فراگيرد. هر چند با هزينه شخصي پدر 7 بار عمل جراحي بر روي پاهاي گلاله در شهرهاي اروميه، سنندج، كرمانشاه انجام مي‌شود اما در نهايت پزشكان حرف آخر را به او مي‌زنند او بايد هر دو پاي خود را به دليل گسترش زخم و بيماري قطع كند. او اكنون در خانه جواني خويش را پشت پنجره كوچك منزلشان در روستاي بولحسن سردشت با آبدادن به گل‌ها و پرورش گل مي‌گذراند.

معصوميت از چشمان گلاله مي‌بارد. گويي با چشمانش اميدوار به محاكمه صدام خونخوار و جنايتكار – وزير دفاع رژيم بعث علي حسن المجيد (پسر عمومي صدام) و عدنان ديلمي‌هاي بعثي است. همان كساني كه دستور بمباران شيميايي را در سردشت، زرده گيلانغرب، پيرانشهر و سرانجام حلبچه صادر كردند. بی آنکه جهانیان بدانند مردم این شهرها چه فاجعه ای بر آنها گذشته است.

سكوت معنا دار رسانه‌ها

كارشناسان علوم ارتباطات مهمترين اهداف رسانه‌هاي جمعي را جلب و هدايت افكار عمومي مي‌دانند. هدايت افكار عمومي مي‌تواند در جهت حفظ قدرت، بهره‌برداري‌هاي سياسي و اقتصادي و منافع ملي و آگاه سازی، سرگرمی و تبلیغات و... جريان يابد. در ميان اهداف رسانه‌هاي جمعي «خبر و اطلاع رساني» از وظايف بارز رسانه های جمعی محسوب مي‌شود.

در اين ميان واقعا سوالي كه همواره بدون پاسخ مانده، اين مي‌باشد كه چرا رسانه‌هاي معتبر دنيا نسبت به اين جنايت مخوف صدام، سكوت كردند؟!

چرا حادثه بمباران شيميايي سردشت كه نخستين شهر در دنيا بود كه شيميايي شد، بايد تا اين اندازه از طرف تمامي رسانه‌هاي جمعي بايكوت خبري و سكوت قبرستاني همراه باشد؟ براستي چرا؟

چطور اگر حادثه‌اي براي فلان سوپر استار سينما پیش آید رسانه‌ها تا مدت‌ها بر روي موضوع مانور خبري، گزارش، تحليل، تفسير و... ارائه مي‌دهند. يا اگر مثلاً تعدادی نهنگ‌ به اصطلاح در سواحل دريا به گل بنشینند بسیاری از شبكه‌های خبري به اين موضوع مي‌پردازند.

اما در بخشي از كره زمين كه جمعي از همنوعان آنها چون برگ پاييزي خزان مي‌شوند و بي‌گناه جان به جان آفرين تسليم مي‌كنند و شهيد مي‌شوند، بايد چنين سكوت قبرستاني برقرار شود؟ چرا؟ براستی چرا؟

متاسفانه در اين بين رسانه‌هاي جمعی داخلي در سالهای گذشته نيز داراي قصورات مشهودي در انعکاس عمق فاجعه بوده‌اند و نتوانسته‌اند به رسالت خبري خويش عمل كنند.

طلوع جنايتكاري تا غروب خفت بار صدام

پس از آنکه در 17 ژوئيه 1968 كه رژیم میانه روی عبدالرحمن عارف کنار رفت و بعثي‌ها حاكم عراق شدند تا 8 آوریل 2003 مردم عراق و همسايگان آن تقريبا 38 سال حكومت نابخردان، حكومت و رژيمي كه جز نكبت، فقر، جنگ و خونريزي برای مردمان خود و منطقه هيچ حاصلي نداشت را ديدند. در این میان صدام 33 سال حاکم مستبد عراق بود و جنایات زیادی را مرتکب شد.
صدام در سال‌هاي حكومتش در حالي كه مي‌توانست به دليل دارا بودن دومين ذخاير نفتي خاورميانه، وجود آب‌هاي فراوان دجله و فرات و حاصلخيزي زمين‌هاي كشاورزي اين كشور و موقعيت استراتژيكي خاص در منطقه، وجود منابع غني معدني عراق را به گلستان تبديل كند. متاسفانه چنين نكرد و با پاره كردن قطعنامه الجزاير 1975، آهنگ حمله به سرزمين مقدسمان را رقم زد. اما پس از چندي نگذشت كه با شجاعت شيرمردان، شير زنان ايران اسلامي مواجه شد.

ارتش بعث كه داعيه چهارمين قدرت برتر نظامی دنيا را در سر مي‌پروراند خيلي زود مجبور شد، عقب نشيني از جبهه‌ها و مناطق تحت اشغال را بخود ببينند و به تبع آن دست به اقداماتي همچو بمباران مناطق مسكوني و یا بمباران شيميايي در جبهه‌ها دست يازد.

ستفاده از بمب‌هاي شيميايي در پيرانشهر، نزديك شهر سردشت و پنجوين در غرب كشور، سپس استفاده از بمب شيميايي در جزيره مجنون و دیگر خطوط مرزي از غرب و جنوب گرفته تا فاو و... را رقم زند.

بعثي‌ها به قدري جنایتکارانه عمل كردند كه جاي هيچ حرف و حديثي را باقي نگذاشت به نحویکه مردم مناطق غرب كشور كه استان‌هاي كرمانشاه، ايلام، كردستان و آذربايجان غربي را شامل مي‌شود تا خوزستان دلاور همگي بمبارانهای وحشيانه جنايتكارانه هواپيماهاي سوپر اتاندارد فرانسوي، ميگ و توپولوف‌هاي روسي، در اين اواخر ميراژهاي 2000 و 4000 فرانسه را چشيدند و بسياري از مدارس بمب‌هاي خوشه‌اي كه شكل T لاتين بودند و رنگ آنها سربي رنگ بود با جلدي و پلاستيكي قهوه‌اي و نوارهاي سپيدي كه در انتهاي آن قرار داشت از بمب اصلي جدا مي‌شد و لحظه‌اي بعد فضاي شهر را به رنگ خون بدل مي‌كرد بسیار ديدند.

در اثر اين جنايت‌ها بسياري از بيمارستان‌هاي آن شهرها در سرخي شهادت مستغرق شدند. جنون بيش از حد صدام در نهايت موجب شد تا وي دستور بمباران شيميايي شهرهاي مسكوني را صادر كند. هر چند حاكمان پيشين عراق در 17 ژوئيه 1925 در كنفرانس خلع سلاح ژنو، پروتكل منع كاربرد سلاح‌هاي شيميايي و بيولوژيك را به همراه 39 كشور ديگر جهان امضا كردند. اما عطش خون موجب شد تا شهر سردشت و روستاهاي اطراف آن و روستاي زرده گيلانغرب كرمانشاه در يكي از روزهاي گرم تابستان ناگهان چادر مرگ بر سرشان كشيده شود.

بسياري از ساكنان اين مناطق تمام اقوامشان را از دست داده‌اند و اكنون تنها اسمي از آنها باقي مانده به هر حال گذشت روزگار به كسي كه داراي ده‌ها كاخ افسانه‌اي بود چنين كرد كه او همانند كارتون خواب‌هاي معتاد، دیوانه يا انسان‌هاي بدوي غارنشین سرانجام از حفره‌اي كه شبيه لانه حيوانات بود توسط سربازاني ناشناس بيرون آورده شود و سپس مورد معاينه قرار گيرد. جنایت و فاجعه سردشت نیز حاصل همین خونخواری صدام بود.

سردشت داغ ننگي بر پيشاني رژيم بعث

متاسفانه به رغم اينكه شهري همچون سردشت و روستاهاي اطراف آن و روستاي زرده گيلانغرب كه مورد هجوم بمب‌هاي شيميايي از نوع خردل، گاز اعصاب، وياكس (وي اكس) و تالون، سارين، سولفو موستارد (عامل تاول زا) قرار گرفتند و عواقب بسيار خطرناكي در كوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت براي مردمان اين مناطق رقم زده يا بعدها بهمراه داشته است، به نحویکه در روستای زرده گیلانغرب در خانواده ای چند تن از اعضای آنها دارای ناراحتی اعصاب از نوع مزمن شده اند. بايد سوال كرد كه براستي مسئولان وقت در حوزه وزارت امور خارجه چه اندازه سعي كردند تا حقانيت و مظلوميت ما را به گوش جهانيان برسد؟
وزارت بهداشت در خصوص اعزام و استقرار پزشكان متخصص و چك‌هاي ممتد مصدومان شيميايي چند درصد موفق عمل كرده؟ بنياد جانبازان و ايثارگران تا چه ميزان توانسته مشكلات مردم اين مناطق را رفع كند؟

مسئولان وزارت خارجه چه اقدامي براي محكوميت صدام حسين و ارائه كيفرخواست به دادگاه انجام داده‌اند؟ خوشبختانه بايد اذعان داشت پس از فراموشي‌هايي كه قبلا از سوي مسئولان روا شد مجلس هفتم در نخستين روزهاي سال 84 توسط نماينده مردم سردشت در مجلس شوراي اسلامي با ارائه طرح سئوالي خواستار توضيح و پيگيري كمال خرازي وزير وقت امور خارجه كشور در خصوص بمبارانه شيميايي سردشت در سال 66 در خصوص اخذ غرامت، براي خانواده شهدا و مصدومان و مجروحان حادثه شد، در نهايت مقرر شد هياتي متشكل از كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس، وزارت امور خارجه، وزارت كشور، بنياد امور ايثارگران جهت بررسي موضوع به شهرستان سردشت بروند. راهكارهايي را جهت كمك به مردم و تسريع در حل مشكلات آنها بيابند.
اميدواريم هيات هر چه سريع‌تر نتيجه كار را به مطبوعات و افكار عمومي ارائه دهند. نكته حايز توجه اينكه براساس شواهد و مستندات موجود شهرستان سردشت از كمبود پزشك متخصص براي رسيدگي به حادثه ديدگان و مصدومان شيميايي در رنج و كمبود است. به نحوي كه اگر بيماران نياز به اقدامات تخصصي باشند، به دليل نبود امكانات پزشكي، بيمارستان مجهز بيماران مجبورند به شهرهاي از جمله تهران، شيراز، اصفهان و... بروند.

در صورتي كه در طول اين سال‌ها به دليل حجم گسترده بمباران شيميايي كه از سال 61 در منطقه پيرانشهر صورت گرفت و حادثه سردشت و زرده گيلانغرب شكل گرفت بايد لااقل مركز تحقيقاتي و پژوهشي و درماني در سنندج، اروميه يا خود سردشت (هيروشيماي دوم) راه‌اندازي مي‌شد؟

براساس اظهارات پزشكان متاسفانه، بمب شيميايي عواقب بلند مدت بسيار خطرناكي بهمراه دارد كه از آن جمله مي‌توان شيوع سرطان، از نوع سرطان روده بزرگ تا افزايش سقط جنين، نازايي، نقايص مادرزادي و سرطان خون اشاره كرد.

به نظر مي‌رسد بايد تحقيقاتي در خصوص افسردگي كه بطور قطع در سطح منطقه شيوع يافته صورت گيرد، بايد در ارتباط با سرطان‌ها، نقايص مادر زادي، افزايش سقط جنين و... كه رخ داده بررسي شود دولت چه اقداماتي تاكنون انجام داده است؟!

آيا گروه‌هاي پزشكي – تحقيقاتي براي بررسي علل و راه‌هاي مقابله و پيشگيري از اين موارد به منطقه اعزام شده‌اند؟ اگر آري چه اقداماتي انجام داده‌اند؟ آيا وزارت جهادكشاورزي و وزارت نيرو آلودگي احتمالي خاك و آب منطقه را تحت نظر و دقت دارند؟ اگر آري، آيا آب مناطق آلوده به بمب شيميايي مشكلي ندارد؟! آيا بانك‌ اطلاعاتي از بيماران شيميايي در دست تهيه دارند؟

به نظر مي‌رسد صدا و سيما در خصوص تهيه فيلم از جنايتي به اين وسعت قصور ورزيده؟ براستي چرا نبايد در ارتباط با اين مقوله فيلم سينمايي در خور توجه تهيه نشود؟ و ده‌ها چراي ديگر...

به هر حال اميدواريم دولت به خصوص وزارت بهداشت و درمان، سازمان بنياد شهيد و جانبازان و ايثارگران، وزارت كشور، وزارت نيرو، وزارت جهادكشاورزي و سازمان صدا و سيما نسبت به حادثه وحشتناك مناطقي كه طعم تلخ و گزنده، دردناك و مرگ‌آفرين بمباران شيميايي را چشيده‌اند با جديت بيشتري برخورد كنند.

گزارش از اميدي تاريخ: سه شنبه 13 تير1385 خبرگزاري مجلس

نوزده سال گذشت

بمباران شيميايي حلبچه قصه شهر سنگستان

 اميدي                                        دوشنبه 21 اسفند 1385  خبرگزاري مجلس

حادثه بمباران شيميايي در حالی وارد نوزدهمين سالگرد خود مي‌شود که هنوز بسیاری از ابعاد این حادثه دلخراش سربه مهر باقی مانده است، از قصه شهر سنگستان، از مرگ يكباره مردم مظلوم، از استيلاي سايه‌هاي سرطان‌هاي خوني، پوستي و تنگي نفس مردمان اين مناطق مي‌گويم.

سالروز مرثيه جان دادن كودكان شيرخواره در آغوش مادرانشان است. اينجا سرزمين لاله‌هاي واژگون و شقايق‌هاي سرخ و داغدار است، آلاله‌هايي كه در كوچه‌ها و جاي جاي حلبچه و جليل آباد همان مكاني كه پسرك 10 ساله در حاليكه به ديوار تكيه كرده بود جان به جان آفرين تسليم كرد.

حلبچه جايي است كه بسياري از زنان، پيرزنان، كودكان و پير مردانش ديگر فاقد حس بينايي هستند، بسياري از مادران نازا شده‌اند.

اينجا بار ديگر عقربه‌هاي ساعت و ورقه‌هاي تاريخ به عقب بازگشته‌اند درست به 42 سال قبل كه حادثه‌اي در آگوست سال 1945 در هيرو شيما و ناكازاكي به نوعي ديگر رخ داد. با اين تفاوت كه آن هنگام جنايت صورت گرفته در تكلس‌هاي خبري انعكاس يافت اما حلبچه در سكوت معنادار خبري روزگار گذارند و از سياهپوش شدن عروس شهرهاي سليمانيه در آستانه نوروز كسي چيزي نگفت و خبري انعكاس نيافت. كسي از دختران دم بخت و پيرمردان و پيرزناني كه خون مي‌گريستند چيزي بيان نكرد. كسي كودكي چند ماهه كه از گرسنگي جان داد هيچ حرفي به ميان نياورد تا تاريخ از اين بايكوت خبري به حيرت بنشيند كه چگونه دست رسانه‌ها و بنگاه‌هاي خبري در برابر مرگ پرندگان يا به انقراض رسيدن خرس پاندا، پلنگ بنگال و... واكنش نشان مي‌دهند و براي تهيه گزارش هزاران كيلومتر را در مي‌نوردند و سينه چاك مي‌دهند كه محيط زيست آسيب ديد و... اما در برابر كشتار پنج هزار شهروند بي دفاع كرد حلبچه‌اي سكوت برمي‌گزينند.؟!

هر چند به پرواز رسيدن روح آنها در بي خبري رقم خورد، اما مظلوميت آنها همچنان در حافظه تاريخ حك شده است، كه مردم آمدند، ستم ديدند با هديه‌اي نحس از تكنولوژي و لابراتورهاي شيمي، ميكروبيولوژي و شيميايي در ساعت 2 بعد از ظهر تاريخ 25 اسفند 66 با 12 فروند هواپيما در آسمان آن شهر كه تنها 2 روز از آزاديش (در عمليات ولفجر 10) از يوغ بعثي‌ها مي‌گذشت اين چنين به غم بنشيند.

مرگي با طعم خردل با چاشني تاول زا و سيانيد هيدورژن و عطر كشنده بوي سير، شمعداني تند و ضجه‌هاي غمباري كه دل عرش را به لرزه درمي‌آورد. يكباره بر سر ساكنانش كشيده شود. تا دويدن‌ها آغاز شود و در كمتر از چند ده ثانيه مرگ بر آنها مستولي شود و جاي جاي شهر جنازه نوباوه‌گان، جوانان، پيران و زنان پس از چهار دهه بسان هيروشيماي اتمي، تكرار شود.

سابقه استفاده از بمب شيميايي

سابقه موارد استفاده از بمب شيميايي به سالها پيش آن هنگام كه جنگ جهاني اول رخ داد باز مي‌گردد در آن سال، آلماني‌ها در جنگ جهاني اول از گاز اشك آوري براي نخستين بار بر عليه نيروهاي فرانسوي استفاده كردند تا مقدمه‌اي باشد كه پس از آن بر عليه روسيه و آنگاه نيروهاي درگير جنگ بر ضد يكديگر از اين نوع بمب كشنده استفاده كنند تا به اين ترتيب پروسه ساخت بمب‌هاي شيميايي در مسير تكامل قرار گيرد. به نحويكه 3 سال بعد يعني 1917 گاز موستاد، گاز خردل توليد شود سپس در سال 1936 گاز اعصاب تابون، سارين، سومان به توليد رسيد و آنگاه در دهه 1940 عوامل سيانيد هيدروژن (HCN)، كلريد سيانوژن و آرسين كه از كشنده ترين توليدات لابراتوارهاي شيميايي بود، به بشريت براي كشتن آنها هديه شد.

درست سال كه بمب‌هاي شيميايي پيشرفته سيانيد هيدورژن توليد شد صدام حسين در سال 1942 در 28 آوريل از عشيره تيفا در جنوب تكريت متولد شد. تا مقدمه‌اي باشد براي گام نهادن بر مسير سريرخون و رسيدن او به قدرت در سال 1968!

به اين ترتيب جنگ هشت ساله عراق عليه كشورمان رقم خورد تا او بتواند اميال پليدش را در بمباران‌هاي شيميايي از ابتداي دهه 1980 عمل كند و متخصصاني را در آزمايشگاه‌هايش بكار گيرد تا كليد ساخت بمب‌هاي شيميايي پيشرفته و كشنده زده شود. از فتح جزيره مجنون تا شهرهاي پيرانشهر، سردشت، مريوان، زرده، كردند غرب و جاي جاي خطوط مرزي همگي آزمايشگاهي بودند تا او در سال 1987 (1366) در حلبچه تست نهايي كرد. پنج هزار نفر در كمتر از چند دقيقه در دم جان سپردند و از آن تاريخ به بعد هر ماه يك يا دو نفر به انحاء مختلف به شهادت مي‌رسند.

جنايتكاران پشت پرده حلبچه

بمباران شيميايي حلبچه جداي از صدام با 3 نام جنايتكار عجين شده است. آنها عبارتند از نخست پسر عموي صدام معروف به علي شيميايي دوم عدنان الدليمي، خلبان و فرمانده جنايتكار بمباران حلبچه و سوم ژنرال حميد شعبان (فرمانده نيروي هوايي عراق).

عدنان الدليمي در سال 1954 در استان انبار در شهر آنه زندگي نكبت بار خود را آغاز كرد. او در 21 سالگي وارد نيروي هوايي شد و پس از بمباران جزيره خارک موفق به دريافت و نشان قادسيه شد. اقدام او در بمباران شهر تهران بار ديگر نام او را بيشتر معروف كرد تا سناريوي جنايت‌هاي او در كرمانشاه، آبادان، اهواز، سنندج، دزفول و سردشت تكميل شود. او به واسطه اين جنايت‌هايش به فرماندهي اسكادران هوايي منصوب شد.

الدليمي در مصاحبه‌اي در خصوص چگونگي بمباران حلبچه مي‌گويد: ?به ما دستور دادند كه نيروهاي ايراني شهر حلبچه را اشغال كردند، من كه فرمانده ناصريه بودم گفتم بمباران فايده‌اي ندارد؟!

الدليمي باز در ادامه مي‌افزايد: ژنرال حميد شعبان (فرمانده نيروي هوايي عراق) به من گفت: بايد حمله شيميايي انجام دهي؟ چنين شد كه ساعت 2 بعد از ظهر بمباران شيميايي حلبچه صورت گرفت.

پس از فرود هواپيماي مرگ آور بعثي‌ها حميد شعبان فرماندهي نيروي هوايي عراق خنده‌اي بر لبانش مي‌نشيند، قهقهه‌اي سر مي‌دهد و عكس‌ها و فيلم‌هاي گرفته شده توسط الدليمي را شخصا به خدمت صدام مي‌رساند. چنين مي‌شود كه الدليمي به لطف جنايت‌هايي كه در 25/12/66 انجام مي‌دهد به سمت مشاور ارشد حميد شعبان و بعدها به دامادي او مفتخر مي‌گردد.

هديه مرگ آور و بيماري‌زايي كه الدليمي ? حميد شعبان، علي شيميايي و صدام بعثي - به مردم بي دفاع و در بند حلبچه دادند، آثارش به رغم گذشت 19 سال همچنان به جاي مانده است و حالا حالاها نيز ادامه دارد.

تركيبات بمب‌هاي شيميايي در حلبچه

شواهد حكايت از اين دارد در بمباران حلبچه صدام بيشتر از همه، از تركيبات بسيار خطرناك سيانيد هيدورژن استفاده كرده به موازات از تركيبات گاز خردل، لويزيت، گاز تابون و... نيز بهره برده است.

سيانيد هيدورژن، بسيار كشنده مي‌باشد جز عوامل ناپايدار بوده و سرعت عمل خيلي سريعي دارد، با مصرف اكسيژن بوسيله بافت‌هاي بدن اختلال ايجاد مي‌شود، تند شدن تنفس را به همراه دارد و موجب مي‌شود تا با تاثير بر روي خون مرگ شخص را رقم زند.

غلظت 500(p.pm) آن موجب مرگ افراد در چند ثانيه خواهد شد. گاز خردل HD موسوم به سولفور موستاد كه جز خانواده عوامل كشنده محسوب مي‌شود و پايداري آن در زمره عوامل بسيار پايدارها قرار مي‌گيرد. واكنش فيزيولوژيكي آن موجب تاول و تخريب بافت‌ها مي‌شود. كاربرد نظامي آن به تاول زايي آن مربوط مي‌شود. مشخصات آن مايع قهوه‌اي كهربايي بالا، بوي تند و سوزان شبيه بوي سير دارد.

لويزيت كه نام شيميايي‌اش 2- كلروفنيل دي كلرو آرسين است، جز خانواده عوامل كشنده و پايدار است مشابه خردل تقطير شده است و كاربرد نظامي آن جزء عامل تاول زاست. مشخصاتش نيز مايع قهوه‌اي روشن كهربايي است با بخار بي‌رنگ و بوي شبيه گياه شمعداني تازه دارد.

عامل لويزيت موجب حمله به بافت‌هاي انسان مي‌شود و در حالت مايع خالص موجب نابينايي مي‌گردد، عوارض دروني آن به تخريب سريع بافت شش و مسموميت خون (تخريب گلبول‌هاي قرمز و سلول‌هاي T و سيتوكروم اكسيداز مي‌شود كه از طريق شش‌ها يا زخم‌هاي باز به خون راه مي‌يابد. استنشاق آن در 10 دقيقه مرگ و خفگي در برخواهد داشت، اين عامل هفت مرتبه از هوا سنگين‌تر است. خوب كه نگاه مي‌كني شاهد خواهي بود تركيبات متفاوتي كه در بمباران شيميايي حلبچه بكارگرفته شده به نحوي بوده كه هم در كوتاه مدت و هم در آينده مشخص مصدوم با عوارض بمب‌ها مواجه باشد. يعني اگر به هر نحوي از عوارض سيانيد هيدروژن جان سالم به در برد بعدها به عوارض لويزيت كه جز عوامل پايدار است درگير باشد.

واقعا چگونه انسان مي‌تواند عطش خود را در كشتن و مرگ همنوعانش ببيند و با اين وحشيگري به كشتار انسان‌ها رضايت دارد؟!

آري امروز كه ياد نوزدهمين سال مرگ مظلومان حلبچه را پاس مي‌داريم، سالروزي است كه صدام با خفت به دار مجازات آويخته شده و ديگر عوامل آن حادثه در فرار و ترس از عدالت به سر مي‌برند، اما حلبچه جاويد و تمام شهرها و مناطقي كه طعم جنايت‌هاي صدام بعثي را چشيده‌اند هر چند كه داغي تلخ بر دل دارند، اما همچنان استوار ايستاده‌اند. رودخانه زمان جاريست و كتاب تاريخ مفتوح ومظلوميت حلبچه جاودان و مانا.

گزارش اميدي تاريخ: دوشنبه 21 اسفند 1385

اتلاف 8/5 ميليون بشكه نفت در46 کارخانه سيمان

صنعت نفت سوز

يزدان اميدي                                  روزنامه هم ميهن 10تير ماه 1386

گاه آمارهاي واقعي به اندازه‌اي كلان اند كه پذيرش آنها نه در باور و نه در مخيله آدمي نمي‌گنجد، اما چون سرشار از حقيقت‌اند مجبوريم بپذيريم!آيا مي‌دانيد در كشورمان به دليل رعايت نكردن مصرف بهينه انرژي در صنعت سيمان، سالانه معادل حداقل 5 ميليون و 800 هزار بشكه نفت خام در اين بخش دود مي‌شود و به هدر مي‌رود!به عبارتي از سال 1312 كه نخستين بسته‌هاي محتوي گرد خاكستري و سياه‌رنگ سيمان به توليد انبوه رسيد تا امروز كه در آستانه هفتاد و ششمين سال تولد اين صنعتيم شايد بتوان با قاطعيت گفت كه متاسفانه تغيير آنچناني در مصرف سوخت كارخانه‌هاي سيمان ما مشاهده نشده است.

البته شايد برخي مسوولان در مقام پاسخ برآيند كه «آري» تغييرات اساسي همراه با علم و تكنولوژي مدرن در 46 كارخانه سيمان كشور پياده شده و توانسته‌ايم توليد سيمان را از 300 هزار تن در 76 سال پيش به 40 ميليون تن در حال حاضر برسانيم؟!آنگاه اين سوال به ذهن متبادر مي‌شود كه اگر شما براساس علم روز دنيا گام برداشته‌ايد، پس چرا ميزان مصرف انرژي در اين صنعت به ميزان 20 تا 30 درصد بيش از متوسط مصرف جهاني است!؟

آيا به صرف ارزان‌بودن انرژي و يارانه‌پذيري صنعت سيمان و حمايت‌هاي مخرب و آسيب‌رساننده به اين بخش كه در طولاني مدت لطمات خود را نشان مي‌دهد، عملي از روي كارشناسي بوده يا...؟به راستي اگر سفره‌هاي غني نفت در لايه‌هاي زيرين بافت‌هاي خاك‌هاي ايران آرام نمي‌گرفتند و كشورمان در زمره صادركنندگان نفت و گاز درنمي‌آمد باز هم مدل مصرف انرژي ما، اينچنين بود؟

انرژي در صنايع سيمان از زبان آمار
اگر مصرف سوخت و انرژي الكتريكي را در صنعت سيمان كشور مورد بررسي قرار دهيم، مشاهده مي‌كنيم كه چه سرمايه پنهان عظيمي در حال هدر رفتن است. سرمايه‌اي كه با اندكي مديريت مي‌تواند شكوفايي اقتصادي و آباداني را در جاي‌جاي كشور عزيزمان در پي داشته باشد.شواهد و مستندات بيانگر اين است، به ازاي توليد هر تن سيمان 110 ليتر سوخت مازوت يا 110 متر مكعب گاز مصرف مي‌شود.

به عبارت ديگر اگر ارزش صادراتي هر متر مكعب گاز 33 سنت باشد، حاصل نهايي به ازاي هر تن سيمان 5/34 دلار خواهد بود. از طرفي ديگر، اگر از انرژي برق در صنعت سيمان استفاده شود، عدد باز هم تعجب‌برانگيزتر خواهد شد، چرا كه براي توليد هر تن سيمان بايد 105 كيلو وات ساعت بر تن انرژي الكتريكي مصرف شود.

 اگر قيمت جهاني برق را 5/10 (ده و نيم) سنت محاسبه كنيم، به عدد 5/10 (ده و نيم دلار)‌برق براي توليد هر تن سيمان مي‌رسيم، به عبارتي ديگر، جمع مصرف انرژي برق و سوخت در صنعت سيمان براي توليد هر تن سيمان به عدد 45 دلار (انرژي بر مبناي قيمت‌هاي جهاني) مي‌رسد.باز آمار گوياي اين است كه مصرف انرژي الكتريكي در صنعت سيمان حدود 2/4 ميليارد كيلووات ساعت يا 4200 مگاوات است.

 (اگر 40 ميليون تن سيمان توليدي را در 105 كيلووات ساعت بر تن ضرب كنيم، به عدد مذكور مي‌رسيم). علاوه بر آن (همچنين)‌4/4 ميليارد ليتر بر مبناي سوخت مايع نفت كوره انرژي حرارتي هم مصرف مي‌شود.حال متصور شويد كه مصرف انرژي الكتريكي بيهنه در كشورهاي توسعه يافته 80 كيلو وات ساعت بر تن است.

اگر 105 كيلو وات ساعت بر تن مصرف داخلي را از 80 كيلو وات ساعت بر تن انرژي الكتريكي بهينه كم كنيم و درصد بگيريم به عدد 24 درصد مي‌رسيم.به عبارت ديگر تنها با بهينه كردن انرژي الكتريكي مي‌توان 24 درصد صرفه‌جويي انرژي به عمل آورد.

در بخش انرژي حرارتي در كشور، باز شاهديم ايران 850 كيلوكاري به ازاي كيلوگرم كلينكر مصرف دارد، اما در فرآيندهاي پيشرفته كه به طور معمول در كشورهاي توسعه‌يافته انجام مي‌شود 670 كيلوكالري مورد مصرف قرار مي‌گيرد. كه تفاوت آنها در عدد 21 درصد خود را نشان مي‌دهد. يعني مي‌توان در بخش انرژي حرارتي با استفاده از راهكارهاي مناسب، 21 درصد صرفه‌جويي انرژي به عمل آورد.

صرفه‌جويي مانع از هدرروي 920 ميليون ليتر مازوت

به طور مجمل و خلاصه مصرف انرژي بسيار بالا در صنعت سيمان ريشه در چند عامل دارد، از جمله بهينه نكردن تكنولوژي‌هاي توليد سيمان، بهره‌وري پايين در اين بخش، بي‌انگيزگي در بهبود مصرف انرژي به دليل ارزان بودن آن و مجموعه عوامل مذكور موجب شده تا ميزان مصرف انرژي در اين صنعت به گونه تاسف‌آوري افزايش يابد.

حال درنظر بگيريد با توجه به اينكه مصرف انرژي و سوخت مايع 4/4 ميليارد ليتر بر مبناي نفت كوره (مازوت) است، اگر در اين بخش 21 درصد صرفه‌جويي كنيم چه اتفاقي مي‌افتد؟! صرفه‌جويي انرژي در اين بخش مساوي با استحصال دوباره 920 ميليون ليتر مازوت است. درنظر بگيريد اگر 920 ميليون ليتر مازوت را تقسيم بر 159 ليتر (يعني هر بشكه نفت) ‌بشود، حاصل آن رسيدن به عدد 5 ميليون و 800 هزار بشكه نفت خواهد بود.

از بين رفتن 5/1 روز صادرات نفتي كشور

رسيدن به عدد 5 ميليون و 800 هزار بشكه نفت مساوي با توليد يك روز ونيم نفت خام كشور است. اگر صرفه‌جويي را در بخش انرژي الكتريكي محاسبه كنيم، باز به عدد يك ميليارد كيلو وات ساعت مي‌رسيم.نكته حائز اهميت اينكه طي 4 سال آينده (1390) وزارت صنايع و معادن قرار است با راه‌اندازي كارخانه‌هاي سيمان در حال احداث، ظرفيت توليد سيمان كشور را از 40 ميليون تن فعلي به 70 ميليون تن سيمان در سال افزايش دهد.

اگر چنين امري با روند فعلي مصرف انرژي در اين صنعت رخ دهد بايد يك فاجعه به تمام معنا در بخش انرژي و يارانه‌ها قلمداد كرد، كه بايد به طور حتم مورد تجديدنظر دولت و مديران صنايع قرار گيرد.در اين بين لازم است هرچه سريع‌تر از تجربه كشورهاي موفق و توسعه‌يافته بهره گرفت.

خلاء مديريت انرژي در صنعت كشور

اقدامي كه سال‌هاي سال است در كشورهاي توسعه يافته اجرايي شده همانا اين بوده كه در مدل اقتصادي آنها، انرژي به دليل واقعي بودن قيمت در كنار نيروي كار و سرمايه، در زمره مولفه‌هاي اصلي توليد به شمار آيد. لذا در كارخانه‌ها و واحدهاي صنعتي و توليدي اين كشورها مديريت انرژي نقش محوري ايفا مي‌كند.

بدون شك ارزان بودن انرژي در داخل كشور و تخصيص يافتن 35 تا 40 ميليارد دلار يارانه، به اين بخش بهترين عامل و شايد بهانه در اين راستا بوده كه توجه چنداني به مديريت انرژي در كشور معطوف نشود. در صورتي كه اگر قيمت حامل‌هاي انرژي به صورت واقعي اجرايي شود، ما نمي‌توانيم از كنار موضوع انرژي به سادگي عبور كنيم. چرا؟ چون قيمت انرژي تاثير بسزايي در قيمت نهايي توليد سيمان خواهد داشت.

بايد توجه داشت، امروزه در كشورهاي توسعه‌يافته‌اي همانند آلمان، انگليس و فرانسه توجه به نحوه مصرف و به موازات آن افزايش بهره‌وري، به عنوان مديريت مجزا در واحدهاي صنعتي، توليدي و... به كار گرفته مي‌شود. به عبارت ديگر در كنار مديران توليد، فني، برق و مكانيك و... «مدير انرژي» هم فعاليت دارد. تجربه موفق آلمان پس از جنگ دوم جهاني كه با اشغال و نابودي واحدهاي صنعتي، توليدي، خدماتي و...

 در اين كشور همراه بود گواه خوبي است، در آن زمان، مسوولان آلمان به اين امر واداشته شدند كه از دهه 1950 به بعد در خصوص كاهش مصرف انرژي راهكارهاي مناسبي را اتخاذ كنند. لذا مي‌بينيم اين كشور در چهار دهه (تا ابتداي 1990) ميزان مصرف انرژي را به ميزان 55 درصد نسبت به ابتداي دهه 1950 كاهش مي‌دهد.

 روند افزايش و سير صعودي قيمت نفت در سال‌هاي اخير مسوولان اقتصادي و انرژي اين كشور صنعتي را به اين امر واداشت كه در برنامه‌اي 10 ساله از 1996 تا 2006 مصرف انرژي فسيلي را به ميزان 20 تا 25 درصد كاهش دهد كه پيش‌بيني مي‌شود اين كشور از اين برنامه‌ريزي نيز سربلند بيرون آيد.

بهره‌وري، تنها چاره صنايع

استفاده از علم، تدبير و مديريت در كارخانه‌ها از جمله ابزارهاي اوليه و ضروري براي بهتر عمل كردن و افزايش بهينه كارخانه‌ها و صنعت سيمان است.حتي گاهي اوقات مي‌بينيم نيازي به سرمايه و بودجه آنچناني هم ندارد بلكه تنها با استفاده از اصلاح مديريتي يا برخي حمايت‌هاي دولتي از قبيل سياست‌هاي تشويقي مناسب مي‌توان در كوتاهترين زمان ممكن به اهداف موردنظر دست يافت.

 مي‌توان تكنولوژي‌هاي قديمي با بهره‌وري پايين انرژي را به تكنولوژي‌هاي جديد تبديل كرد يا تكنولوژي‌هاي جديد را در بهينه‌سازي فرآيندها مورد استفاده قرار داد، حتي مي‌توان به كاهش وابستگي كارخانه به انرژي‌هاي فسيلي، با استفاده از سوخت‌هاي جايگزين اقدام كرد.

فرجام كلام
شايد نگاه مصرف‌گرايي ما، در عرصه سوخت و انرژي ريشه تاريخي داشته باشد يا شايد هم چون به ميادين نفت و گاز كشورمان چشم دوخته‌ايم، فكر مي‌كنيم تا ابد از دل زمين طلاي سياه (نفت) مي‌جوشد. لذا با خود مي‌گوييم ملالي نيست از مصرف، هر طور مي‌خواهيد انرژي مصرف كنيد، چه در جامعه، چه در صنايع و ديگر بخش‌ها. اگر مي‌پذيرفتيم كه واقعيتي به نام نفت طي هشت دهه آينده به اتمام مي‌رسد، آنگاه مجبور مي‌شديم از هوش و خلاقيتمان در عرصه اقتصاد و توسعه بهره بگيريم.

آن هنگام به طور قطع بايد بودجه ساليانه ما همانند كشورهاي كره جنوبي، مالزي، ژاپن، آلمان از راه ماليات، صادرات و توريسم تامين مي‌شد، نه براساس درآمد نفت. شايد آن زمان اجبار وادارمان مي‌كرد كه مصرف درست را به فرزندانمان بياموزيم و از اسراف و تبذير بپرهيزيم. به ظن قوي درآن عصر دولتمردان ما يارانه‌هاي ميليارد دلاري را به همه كس و همه چيز،‌به يك نسبت مساوي تقسيم نمي‌كردند و سرمايه‌گذاري در صنايعي صورت مي‌گرفت كه توام با آينده‌نگري، كار كارشناسي و سود بالا،‌ اجرايي مي‌شود. اي كاش چنين عزمي لااقل در حال حاضر ديده مي‌شد اما به هر جهت پيوستن به سازمان تجارت جهاني، مجبورمان مي‌كند كه در برابر بسياري از مسائل از جمله واقعي كردن قيمت حامل‌هاي انرژي و مصرف بهينه آن، سر تعظيم فرود آوريم و آن را بپذيريم.

يزدان اميدي: روزنامه هم ميهن 10تير ماه 1386

https://aftab.ir/articles/economy.../c2c1183283508p1.php

 گزارش شماره یک سقوط هواپیمای سی 130

نويسنده:يزدان اميدي                                           ۲۳ /آذر/۱۳۸۴  خبرگزاري مجلس - خبرگزاري مهر

پانزدهم آذر ماه 84 آسمان ایران پانزدهمین حادثه هوایی را در طول 14 سال گذشته بخود دید. این آمار بیانگر این است که بطور میانگین هر 11 ماه یک حادثه هوایی در کشور رخ داده است، که متاسفانه در نوع خود در دنیا امری بی‌سابقه می‌باشد و باید هر چه سریع‌تر، مسئولان برای آن چاره‌ای اساسی بیندیشند!

به گزارش خبرگزاری"مهر" به نظر می ‌رسد، آسمان کشورمان در سال‌های اخیر بی آنکه خود بدانیم همواره در وضعیت آژیر قرمز (خطر) یا زرد (احتمال خطر) قرار داشته است. به عبارتی دیگر آسمان ایران هیچ گاه در این مدت وضعیت سپید (عادی) را بخود ندیده یا شاید هم فعلا نخواهد دید!

چرا به رغم اینکه ایران یک پانزدهم آسمان کشورهای فرانسه،‌ آلمان و هلند هم پرواز هوایی ندارد، باید اینقدر سانحه هوایی در آن رخ دهد؟!

هر چند تا دیروز پرداختن به موضوع تحریم‌های اقتصادی آمریکا در بخش هوانوردی، به نوعی عقب نشینی تلقی می‌شد، اما خوشبختانه امروزه مسئولان و دلسوزان نظام اذعان دارند که تحریم مهمترین عامل سوانح هوایی شمرده می‌شود، آنها معتقدند باید برای رفع آن چاره‌ای اندیشید و با نگاه دیپلماسی (عزت، حکمت و مصلحت) یا طرح موضوع در مجامع بین المللی مظلومیت خود را به کشورهای دیگر نشان دهیم.

 سقوط هواپيماي سي ۱۳۰  

تحریم اقتصادی، تروریستی پنهان

شاید باور کردنی نباشد چرا که ایران در حالی که در میان کشورهای خاورمیانه و یا حتی کشورهای آسیا جز نخستین کشورهایی بوده که هواپیما در آن به پرواز درآمده و دارای تشکیلات هوایی بوده، باید به چنین روزی بیفتد و از نظر آمار سقوط هواپیماهایش در رتبه نخست جهان جای گیرد!؟

تاریخ را که ورق می‌زنیم مشاهده می‌کنیم 82 سال پیش مقارن سال 1302 نیروی هوایی ایران با 7 فروند هواپیمای روسی و آلمانی در ایران تشکیل و به پرواز درآمد، در سال 1325 نیز تشکیلات اداری هواپیمایی ما دایر شد، یکسال پس از آن یعنی 1326 فرودگاه مهرآباد احداث شد و جالب اینکه ایران در سال 1328 به عضویت سازمان بین‌المللی هواپیمایی (ایکائو) درآمد.

به اذعان بسیاری از خلبانان ارشد کشور، آن هنگام که بوئینگ 747 در فرودگاه مهرآباد ایران به زمین نشست، برای خلبانان بسیاری از کشورها همانند ترکیه این موضوع بسیار رشک برانگیز بود، اما حال چرا ما امروزه به جایی رسیده ایم که در میان کشورهای دنیا در خصوص سوانح هوایی همواره خبر سازیم یا از کشور ترکیه هواپیماهای فرسوده و اسقاطی می‌خریم و متاسفانه یکسال بعد هم تمام آنها از رده خارج می‌شوند، براستی جای سوال و بررسی دارد؟!

آمارها حکایت از این دارد، روند سیر صعودی حوادثی هوایی از سال 70 به بعد شدت رفته و در این مدت 14 سال ما شاهد 15 سانحه منجر به سقوط و ده‌ها سانحه ‌ای که تنها با تجربه خلبانان هوشمند و توانمند ما به خیر گذشته بوده‌ایم؟

علل عمده سقوط هواپیماها:

به اعتقاد کارشناسان عامل سقوط عمدتا مربوط به مشکلات فنی یا خطای انسانی است.

عامل انسانی به آموزش نیروهای متخصص، مهارت فنی مهندسی عملیات پرواز، مراقبت پرواز، ایمنی پرواز، نظام پرداخت حقوق و مزایای کارکنان سازمان هواپیمایی، رضایت شغلی و محرک‌های موثر در عوامل انسانی، مسئولیت پرواز و فرماندهی هواپیما، نحوه اخذ مدرک، چگونگی استفاده از خدمات رادار، نحوه خدمات رسانی برج کنترل و در نهایت به تجربه خلبان باز می‌گردد.

عامل فنی به نو بودن ناوگان هواپیمایی، صلاحیت پرواز وسایل پرونده و گواهینامه‌ های مرتبط با ایکائو، تعمیرات، نگهداری و الزامات قراردادهای خرید و تعمیرات هواپیماها، بررسی و تطابق خصوصیات طراحی و ساخت وسایل پرنده و نتایج آزمایش‌های سازه‌ای و... با الزامات استانداردهای طراحی و ساخت، سامانه و تجهیزات فرودگاهی و مدیریت‌های بکار گرفته شده، مسئولیت و نقش شرکت‌های هواپیمایی در ایمنی هوانوردی، مسئولیت و نقش ارگان‌های حفاظت و امنیت پرواز، سامانه‌های کنترل پرواز (آ.تی.سی) ... مربوط می‌شود.

بررسی علل سقوط هواپیمای سی – 130

نخستین موضوعی که به ذهن متبادر می ‌شود، اینست که چرا به رغم وجود این همه هواپیمای مسافربری، جابجایی نیروهای متخصص اعم از اصحاب رسانه‌ های گروهی و مطبوعات و چه فرماندهان و امرای ارتش با هواپیمای نظامی سی – 130 صورت گرفته است؟

سوال بعدی اینکه چرا افراد غیرنظامی باید سوار هواپیمای نظامی بشوند، و اینکه چرا فرودگاه مهرآباد باید پذیرای هواپیمای غیرنظامی باشد؟!

عنوان می‌شود، هواپیمای سی – 130 از بهترین هواپیماهای قابل پرواز دنیاست، بله بهترین است و حتی در شرایط ناهموار یا چمن و یا حتی دریا و زمین شیب ‌دار قابلیت فرود دارد، اما این موضوع برای علل سقوط هواپیما قابل توجیه نیست، چرا این هواپیما برای بردن افراد غیرنظامی منظور اصحاب رسانه‌ های جمعی استفاده شده است، مگر آنها چترباز، تکاور و یا رنجر بوده‌اند؟!

به هر حال امیدواریم مسئولان ذیربط به خصوص وزیردفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و وزیر راه و ترابری به این سوالات ابهام برانگیز پاسخ دهند.

1- آیا آندسته از هواپیماهای نظامی که اقدام به جابجایی مسافر (غیرنظامی) می ‌کنند از سازمان هواپیمایی کشوری گواهینامه قابلیت پرواز را دریافت کرده‌اند؟

2- با توجه به وجود تحریم ‌های اقتصادی آیا درهواپیماهای سی – 130 نحوه به روز رسانی استانداردهای پرواز رعایت شده است؟ اگر آری چگونه، کی و کجا؟

3- اگر پاسخ مثبت است جه نوع نظارتی برنگهداری و تعویض قطعات هواپیماهای غیرنظامی که اقدام به جابجایی مسافران غیرنظامی دارد می‌شود؟

4- آیا به نظر شما پروازهای هواپیماهای نظامی که با تغییراتی اقدام به جابجایی افراد غیر نظامی می‌کنند خطراتی در پی ندارد؟ آیا این هواپیماها برابر قوانین مسافربری مجاز هستند که افراد غیرنظامی را جابجا کنند؟

5- آیا شرکت‌های بیمه حاضرند مسافران غیرنظامی هواپیماهای نظامی را بیمه کنند؟

6- با توجه به اینکه در شرایط تحریم اقتصادی به سر می‌بریم، آیا آخرین دستورالعمل‌های کارخانه سازنده هواپیمای سی – 130 مبنی بر تغییرات ماهانه و یا سالانه قطعات آنها انجام شده است؟

7- چرا هواپیماهایی که جعبه سیاه ندارد، برای جابجایی نیروهای متخصص بکار گرفته شده است، با چه مجوز و از چه مرجعی اینکار صورت گرفته است؟

8- آیا پرواز سی – 130 نظامی بوده یا غیرنظامی؟ اگر پرواز غیرنظامی بوده، شماره این پرواز چیست؟ طبق قانون غیرنظامی هر پرواز باید دارای شماره پروازی باشد؟

9- اگر پرواز نظامی بوده آیا تمامی افراد مسافر دارای کد نظامی بوده‌اند یا خیر؟ طبق قانون پروازی که نظامی است باید هم افراد دارای کد نظامی باشند.

10- ایا چک‌های قبل از پرواز طبق قوانین ایکائو صورت گرفته است؟

امیدواریم مقامات محترم به این شبهات پاسخگو باشند و هیات حقیقت یاب این موضوع‌ها را مورد بررسی قرار دهد.

بررسی‌ها بیانگر آنست که هواپیماها عمدتا هر ماه از شرکت هوایی یک دستورالعمل را دریافت می‌کنند، در این کتابچه کارخانه سازنده ملزمست تغییراتی را که در خصوص تعویض قطعات هواپیما انجام می‌دهد به خریداران هواپیما ارائه نماید تا آنها تغییرات را اعمال کنند.

به نظر می‌رسد با توجه به اینکه ما در شرایط تحریم اقتصادی – سیاسی  قرار داریم، این تغییرات در اختیار شرکت‌های هوایی و سازنده سی – 130 قرار داده نشده باشد، ما این مشکل را هم در خصوص هواپیماهای مسافربری داریم.

به نظر می‌رسد آمریکا تنها برای از دست ندادن بازار هواپیماهای (ایرباس و بوئینگ) خدمات مذکور را بوسیله کشورهای واسطه نظیر فرانسه و آلمان ارائه می‌دهد، آنها دستورالعمل ‌های هواپیماها را در اختیار "ایران ایر" قرار می‌دهند. چون بخش تحقیقات شرکت‌های هواپیمایی که مدام در تحقیق و پویش هستند، مثلا اگر تشخیص می ‌دهند، فلان قطعه باید از رده خارج شود، زیرا مثلا در شرایط هوایی و فلان فشار اتمسفر قطعه پاسخگو نیست، اگر قطعات تعویض نشوند طبق قوانین بین المللی هواپیمایی "ایکائو" به هواپیماها اجازه فرود یا پرواز در کشور دیگر داده نخواهد شد، از سوی دیگر بهتر است بررسی شود چرا چهار فروند هواپیمای سی – 130 در طول 19 سال اخیر سقوط کرده یا دچار سانحه شده‌اند؟!

فرودگاه هواپیماهای مسافری یا میدان پرواز هواپیماهای نظامی

چرا باید هواپیماهای نظامی مثلا میگ 29، فانتوم اف 4 ، اف 5 و اف 14 از فرودگاه مهرآباد که مجاور منازل مسکونی است به پرواز درآید؟

شاید گفته شود هم اکنون تنها پروازهای فانتوم‌هایی که برای تعمیر به فرودگاه مهر‌آباد می‌آیند، انجام می ‌شود. این چه توجیهی است، به هر حال طبق قوانین بین ‌المللی هواپیمایی، هواپیماهای جنگی، جنگنده، بمب افکن نباید در فرودگاه مسافربری بپرند.

اصلا چرا باید تعمیر هواپیماهای جنگی و جنگنده بمب افکن در فرودگاه مهرآباد که متاسفانه محصور در دل منازل مسکونی است صورت گیرد، اگر خدای ناکرده تعمیر هواپیما خوب صورت نگرفته باشد و نقص فنی برای فانتوم و میگ پیش بیاید، مردم ساکن در خیابان‌های اطراف فرودگاه که بسیار هم از لحاط فضای مسکونی کوچک و در عین حال پرجمعیت هستند چه گناهی دارند که تاوان این بی احتیاطی را پس بدهند.

شاید اگر سال 79 آن هنگام که هواپیمای سی – 130 در فرودگاه مهرآباد با هواپیمای مسافربری برخورد کرد، مسئولان ذیربط تصمیم قاطعی در ممنوعیت پروازهای هواپیماهای غیرنظامی می‌گرفتند، امروز چنین فاجعه ‌ای رخ نمی‌داد، حال برای جلوگیری از بروز فجایع دیگر تا دیر نشده اقدام کنیم که فردا دیر است!

شبهه قصور مشهود برج مراقبت

شرایط دید روز سه ‌شنبه پانزدهم آذر ماه حاکی از اینست که در آنروز به دلیل آلودگی هوا و وجود آلاینده‌های معلق متاسفانه به گونه‌ ای بوده که مانع از دید طبیعی خلبان می‌شده، به گفته خلبانان حاضر در مهر‌آباد شرایط دید روز سه ‌شنبه 1300 تا 1500 متر بوده است و خلبات در هنگام فرود مطمئنا با مشکلاتی مواجه شده است.

حال این را در نظر بگیرید که خلبان پس از پرواز دقایقی بعد درخواست فرود اضطراری کند سوال این است که با توجه به آلودگی هوا، بروز نقص فنی، اضطراب خلبان، آیا برج مراقبت تمام خدمات لازم را در اختیار خلبان قرار داده است؟!

شواهد نشان دهنده اینست که فرود خلبان از نوع دید طبیعی و معمولی Visual appreoch بوده است، که اگر چنین چیزی به تایید نهایی برسد نشان دهنده اینست که برج مراقبت قصور کرده است، سوال این است که چرا فرود به وسیله رادار (رادار وکتور) که در آن خلبان بوسیله رادار سمت و ارتفاعش تعیین می‌شود صورت نگرفته است؟!

چرا که به گفته کارشناسان هوایی خدمات مورد نظر برج مراقبت عمدتا به سه دسته تقسیم می‌شود.

1) بوسیله دستگاه (آی.ال.اس) که دستگاهی است که خط وسط باند را دقیق همانند + (باضافه) به خلبان نشان می‌دهد، خلبان روی گلاید و باند قرار می‌گیرد مانند سر سره فرودش را انجام می‌دهد.

2) (وی.او.آر) با کمک این دستگاه که یکی در هواپیما و دیگری در فرودگاه قرار دارد خلبان می‌تواند خط وسط باند را ببیند و خلبان بعد فاصله و ارتفاع را تعیین می‌کند و سپس فرود می‌آید.

3) ویژوال اپروچ (فرود با دید معمولی و طبیعی) در این روش خلبان باید دیدش عمدتا 4 تا 5 کیلومتر باشد که با توجه به شرایط روز سه شنبه و آلودگی هوایی که در آسمان شهر تهران بوده این دید خیلی کم بوده یعنی 1500 متر مطمئنا با مشکلاتی همراه بوده است!

سوال اینست، چرا برج مراقبت فرود هواپیما را بوسیله رادار وکتور انجام نداده است، آیا برج مراقبت در روی رادار مشاهده نکرده که هواپیما در مسیر باند فرودگاه نیست و در حال حرکت به سمت منازل مسکونی است، چرا برج مراقبت از دستگاه (آی.ال.اس) که می‌توانسته مانع از بروز چنین فاجعه‌ ای شود، استفاده نکرده؟!حال احتمال دارد، برج مراقبت ادعا کند، خلبان خود فرود ویژوال اپروچ را درخواست کرده، امیدواریم این موضوع توسط هیات محترم حقیقت یاب بررسی شود؟

سوال دیگر اینکه آیا خدمات فرود با دید عمومی تنها امکاناتی بوده که برج مراقبت می ‌توانسته ارائه دهد؟ چرا فرود بوسیله کنترل راداری رادار وکتور انجام نشده است؟

در 50/1 ثانیه که گفته می‌شود هیچ مکالکه‌ای صورت نگرفته، برج مراقبت چه تلاشی برای برقراری تماس با خلبان انجام داده است؟ آیا برج مراقبت پیش از بروز سانحه متوجه انحراف هواپیما شده است یا خیر؟ اگر متوجه شده است چرا واکنشی نشان نداده است؟

نکته حائز توجه آنکه متصدیان استفاده از رادار وکتور حاضر در برج مراقبت مهرآباد به رغم اینکه در سال 81 با اعزام دوره‌های 45 و 50 روزه به کشور کانادا با حق ماموریت روزانه 100 تا 120 دلار این دوره‌ها را فراگرفته‌اند، چرا از این روش در موقعیت حساس روز پانزدهم آذر ماه استفاده نکرده‌اند؟

امیدواریم هیات حقیقت یاب این موضوع‌ها و سئوالات مبهم را پاسخ دهد.

از سوی دیگر چرا فرودگاه بین‌المللی مهرآباد با این عظمت باید فاقد دستگاه (آر.وی.آر) بشد. (آر.وی.آر) دستگاهی است که فاصله دید را به صورت دقیق برای خلبان تعیین می‌کند.

ایمنی پرواز، فاکتور مغفول

مهمترین سوالی که ذهن مردم و بازماندگان حادثه سی – 130 را بخود مشغول کرده اینست، که آیا پرواز این هواپیمای نظامی که اقدام به جابجایی غیرنظامیان نموده، براساس اصول ایمنی انجام شده است؟!

برهمه معلوم است که مهمترین عامل در پرواز هواپیما، به ویژه جابجایی افراد غیرنظامی، ایمنی پرواز است.

ایمنی پرواز در همه مراحل پرواز باید به دقت رعایت شود. آیا در هواپیمای سی – 130 نظامی این موضوع برای مسافرانش رعایت شده است؟ اگر آری براساس چه معیار و قوانینی؟!

چرا پرواز تهران – چابهار که باید راس ساعت 30/6 صبح صورت می‌گرفته، در این ساعت انجام نشده و در نهایت پرواز دقیقا با 7 ساعت تاخیر صورت گرفته است؟

مدیران عملیات پرواز و دیگر مسئولان چرا از خلبانی که 7 ساعت را در حالت اضطراب، استرس و نگرانی سپری کرده و بطور حتم به دلیل اینکه صبح زود بیدار شده‌ از آرامش روحی هم برخوردار نبوده استفاده کرده‌اند؟ چرا از خلبان دیگری که دارای شرایط روحی بهتری بوده استفاده نکرده‌اند؟!

آیا واقعا خلبان با آرامش خاطر و رضایت قبلی این پرواز را انجام داده است، یا تحت تاثیر موارد دیگر، پرواز اجرایی شده است؟

با توجه به اینکه هواپیما پس از پرواز یک موتورش از کار می‌افتد و می‌توانسته با موتورهای دیگر به مسیر ادامه دهد، چرا باید در این مدت کوتاه 8 دقیقه خلبان به فرودگاه بازگردد چرا که به اذعان کارشناسان هوانوردی که متن مکالمه خلبان و برج مراقبت را شنیده‌اند، خلبان در فاصله بازگشت به فرودگاه، حالت صحبتش غیرعادی همراه با اضطراب ناشی از خطر نبوده، بلکه تقریبا در شرایط عادی با برج مراقبت صحبت می‌کرده است، تنها آن هنگام که مشاهده کرده که هواپیما در حال برخورد با بلوک 52 شهرک توحید است جمله یا حسین (ع) را به زبان آورده است.

مقصر کیست؟

در اکثر موارد و سوانح هوایی که در سال‌های اخیر در کشور به وقوع پیوسته ما شاهد رویه معمولی بودیم که بلافاصله پیام‌های تسلیتی از طرف مسئولان خطاب به بازماندگان حادثه و مردم فرستاده می‌شود و در این پیام بر پیگیری، شناسایی و برخورد با عاملان حادثه تاکید می‌شود. سپس هیاتی بصورت ضرب الاجل تحت عنوان حقیقت یاب تعیین می‌گردد و چند مصاحبه صورت می‌گیرد و تاکید بر نوسازی ناوگان هواپیمایی و به موازات فرسوده بودن هواپیماها و ارائه آمار و ارقامی می‌شود و بعد از چند روز و گذشت چند هفته که فشار افکار عمومی برداشته شد، آرام آرام موضوع شامل مرور زمان شده و به بوته فراموشی سپرده می‌شود و می‌بینیم در این میان خلبان به عنوان مقصر ماجرا شناسایی و معرفی می‌شود. خلبانی هم که فوت شده نه دفاعی دارد و نه ... در نتیجه چون متهم اصلی فوت شده پرونده مختومه اعلام می‌شود و حکایت چنین رقم می‌خورد که ما از هیچیک از حوادث درس عبرتی برای آینده نمی‌آموزیم.

لااقل بیاییم برای یکبار هم که شده با مقصران حادثه برخورد کنیم و در هر پست و مقامی هستند اگر تقصیر کار بودند آنها را به دادگاه بکشانیم و نسبت به جرم آنها برای آنها حکم صادر کنیم.

مطمئن باشید که با چنین کاری نه آبروی نظام می‌رود و نه خدشه ‌ای به کشور وارد می ‌گردد.

مردم می‌ خواهند بدانند که مقصران این فاجعه چه کسانی هستند؟

منبع : خانه ملت :یزدان امیدی ۲۳/آذر/۱۳۸۴

www.mehrnews.ir/NewsPrint.aspx?NewsID=265694

 روزنامه هم میهن

2 هزار پرونده مصدوميت براي 7 هزار مصدوم

نویسنده:يزدان اميدي            روزنامه هم ميهن يكشنبه، 10 تير 1386  شماره40

 كنده‌شدن تاول‌هاي پوست صورت پيرمرد همراه با دانه‌هاي اشك‌هايي كه از چشمانش سرازير مي‌شد، در حالي‌كه به سختي نفس مي‌كشيد و سينه‌اش خس‌خس مي‌كرد پايان يك روايت بود، اما باز هم فرزند 20 ساله‌اش را كه گمان مي‌رفت خوابيده است در آغوش كشيد و ضجه زد.

او اكنون مجبور بود فراغ ابدي تنها پسرش را تا زماني ناپيدا و ابديتي لايتناهي پذيرا شود.

آن هنگام كه عقربه‌هاي ساعت در 28 ژانويه 1987، (تيرماه 1366) روي 16:15 قرار گرفت آژير قرمز در شهر «سردشت» به صدا درآمد و مردم آنجا، در كمال نااميدي به سوي زيرزمين‌ها يا پناهگاه‌هاي كوچكي كه بسياري از آنها فاقد حفاظ مستحكمي هم بود به راه افتادند، گويي حادثه تلخي در راه بود.

در حمله هوايي به سردشت همانند گذشته نه صداي انفجار توام با زمين‌لرزه‌هاي شبه شش ريشتري حاصل از انفجار بمب و موشك شنيده شد،‌ نه شيشه‌هاي پنجره‌هايي خرد شدند و نه دود سياه، قهوه‌اي‌رنگ قارچي‌شكل ناشي از انفجار و تخريب منازل مسكوني ديده شد!

با اين حال همه مردم، باز هم سايه مرگ را به نوعي حس مي‌كردند، بويي تند و سوزان شبيه بوي سير به مشام مي‌رسيد. با ته‌نشين‌شدن مايع قهوه‌اي كهربايي كه در هوا جريان داشت روي پوست و خارش آن، گويي كابوس فاجعه سردشت تعبير شد.

تراژدي با گريه نوزادان آغاز شد، سپس با فغان زنان، پيرمردان و كودكان ادامه يافت، و لوله‌اي در ميان جمع پيچيد، ناگهان جواني از ميان جمع فرياد برآورد: «شيميايي، شيميايي، شيميايي شديم!؟» سوزش شديد بيشتر در ناحيه ريه، دست، مخاط چشم، بيني، پوست صورت، زيربغل و ... احساس مي‌شد و در هر لحظه شديد و شديدتر مي‌گشت و صداي ناله‌هاي بسياري در خاموشي ابدي فرو مي‌رفت.

بمباران شيميايي در نقاط پرتجمع شهر

هواپيماهاي بعثي شش بمب پنج كيلويي حاوي گاز خردل موسوم به «سولفورموستارد» از خانواده عوامل كشنده و بسيار پايدار را در نقاط پررفت و آمد و مركزي شهر، از جمله چهارراه فرمانداري (هلال‌احمر)، پشت بانك صادرات، چهارراه هتل‌پوري و ... پرتاب كرده و مردم را اسير حملات مرگبار خويش كردند.

تراژدي مرگ همچنان احساس مي‌شد، انگار در قرون وسطي قرار داشتي. آن هنگام كه شهري را طاعون در كام خويش مي‌بلعيد... آژير آمبولانس‌ها و دويدن‌هاي بي‌هدف مردم، گريه‌ها، اضطراب‌ها و پرسيدن سوال‌هاي توام با گريه كه كدام نقطه مورد هدف واقع شده و ...

جنازه‌هاي بسياري در جاي‌جاي شهر به زمين افتاده بودند و ... بسياري نيز در گوشه و كنار خيابان سرفه مي‌كردند، برخي گريه مي‌كردند و درخواست كمك داشتند.

درمان در سالن ورزش، انتقال با اتوبوس

در سالن ورزشي تربيت‌بدني كه براي درمان آسيب‌ديدگان و مصدومان شيميايي درنظر گرفته شده، بسياري از افراد به‌رغم آسيب‌ديدگي شديد، سرپايي معالجه شدند و كساني كه حالشان، بسيار وخيم بود پس از چند ساعت به وسيله اتوبوس‌هايي كه صندلي‌هايشان را برداشته بودند در هيئت آمبولانس، اقدام به جابه‌جايي مصدومان شيميايي به صورت فشرده و كتابي به شهرهاي مهاباد،‌ تهران، تبريز و اروميه مي‌كردند. نزديكي و تماس آسيب‌ديدگان شيميايي موجب تشديد و انتقال گردهاي ارغواني‌رنگ شيميايي و بروز تاول‌هاي دردزا مي‌شد.

تطابق سردشت با «هيروشيما»

از سوي ديگر احساس مي‌كردي در فلاش‌بكي، زمان به چهار دهه و اندي پيش بازگشته و جنگ دوم جهاني ششم آگوست 1945 در هيروشيماي ژاپن هستي. مرگ در همه‌جاي سردشت بال‌بال مي‌زد. آنان كه اعضاي خانواده‌شان را از دست داده بودند حتي نمي‌توانستند آنها را براي آخرين بار ببوسند يا غسل دهند.

مجبور بودند ساعت‌ها شيلنگ‌هاي آب را روي جنازه بگيرند تا بلكه ذرات شيميايي از روي آنها پاك شود.

در آن حادثه ده‌ها نفر از مردم بي‌دفاع شهر مظلوم سردشت به شهادت رسيدند، هزاران تن نيز مجروح شدند، اما هنوز هزاران نفر هستند كه از آسيب‌ديدگي شيميايي رنج مي‌برند و بي‌آنكه نامي از آنها در جايي ثبت باشد همراه هميشگي اين كپسول‌هاي اكسيژن، ماسك‌هاي سپيد و قرص و داروهايي است كه بايد هزينه آن را خود بپردازند.

واكنش مسوولان وقت نسبت به حادثه نخستين بمباران شيميايي دنيا

يك روز پس از فاجعه سردشت ستاد تبليغات جنگ خبري را منتشر كرد كه جاي سوال و «اما»ي بسيار دارد.

روز 8 تيرماه 1366، ستاد تبليغات جنگ ضمن دعوت از نمايندگان دستگاه‌هاي ارتباط جمعي براي بازديد از جنايات سردشت در بخشي از اخبار خود آورده بود: «رژيم بعثي عراق بعدازظهر ديروز شهر سردشت را هدف بمباران شيميايي قرار داد و تعدادي از هموطنان كرد را در اين شهر مصدوم ساخت.» (روزنامه اطلاعات شماره 18208)

آوردن واژه «تعدادي» در برابر مصدوم‌شدن چند هزار نفر و شهادت ده‌ها نفر از شهروندان سردشتي واقعا جاي سوال و تعجب داشت كه مسوول ستاد جنگ تا چه اندازه از وضعيت شهر اطلاع داشتند؟

يك ماه و اندي بعد (10 مرداد 1366) دكتر علي‌اكبر ولايتي، وزير امور خارجه در كنفرانس جهاني خلع سلاح ژنو، در بخشي از سخنانش اظهار داشت:«نام سردشت، مي‌بايد در كنار «هيروشيما» و «ناكازاكي» به عنوان اولين شهري كه مردمش را در بمباران شيميايي از دست داد، در دايره‌المعارف و كتب تاريخي منعكس شود...» (اطلاعات شنبه 10 مرداد 1366 شماره 18235)

به صراحت مي‌بينيم باز هم به نسبت عمق فاجعه سردشت اشاره‌اي به تعداد و مصدومان شيميايي سردشتي و فاجعه‌اي كه بر سر مردم رخ داده از سوي وزير خارجه نمي‌شود، بلكه محور سخنان وي بيشتر درخصوص پروتكل 1925 ژنو معطوف شده است.

 اين در حالي‌است كه نماينده وقت ايران در سازمان ملل (سعيد رجايي خراساني) نيز متاسفانه تلاش بسزايي در اين‌خصوص به انجام نرساند.

وي در تاريخ 14 آذر 1366 از دبيركل وقت سازمان ملل (خاوير پرز دكوئيار) درخواست كرد، پيرامون فعاليت كارخانه‌اي كه براي عراق مواد شيميايي مي‌سازد تحقيق كند. وي در بخشي از نامه خود آورده بود:«همانگونه كه متاسفانه واضح است قربانيان غيرنظامي استفاده غيرقانوني عراق از سلاح‌هاي شيميايي، ايرانيان را پشت سر گذاشته و اكنون كارگران غيرنظامي كارخانه‌اي در «بيروت» را دربرمي‌گيرد، كارخانه‌هايي كه مكانيسمي جديد را براي ديكتاتور بي‌رحم عراق شكل مي‌دهند...»

قصور يا غفلت

به‌راستي براي حادثه‌ديدگان فاجعه سردشت چه فعاليت‌هايي در عرصه حقوقي، بين‌المللي متناسب با ابعاد نام نخستين شهر شيميايي دنيا تاكنون به انجام رسيده است؟ نمونه عيني آن در دادگاه صدام، چه فعاليتي از طرف ديپلماسي ما صورت گرفت؟!

در بعد پزشكي آيا اين بيماران (مصدومان شيميايي) مورد معالجه مستمر و دوره‌اي قرار گرفته‌اند؟ شايد پاسخ مثبت باشد. وقتي شهري از كمبود پزشك متخصص پوست و داخلي و ... در رنج به‌سر مي‌برد و شخص مصدوم شيميايي براي درمان بيماري‌اش مجبور است كه به شهري ديگري برود و كلي هزينه جانبي متقبل شود، مشخص است كه اقدام بايسته‌اي از طرف وزارت بهداشت و درمان در اين شهر به اجرا درنيامده است.

به‌راستي آيا بهتر نبود مركز تحقيقات شيميايي تحت نام «قربانيان فاجعه شيميايي سردشت» در اين شهر بنا گذاشته مي‌شد، تا هم از مظلوميت كشورمان دفاع مي‌كرديم و هم مي‌توانستيم از قدرت افكار عمومي دنيا براي صلح‌طلب بودن كشورمان بهره‌ گيريم.

وقتي هنوز بسياري از مردم به استناد صحبت‌هاي نماينده مردم سردشت نامشان در زمره جانبازان شيميايي به ثبت نرسيده، پرواضح است كه كم‌كاري وجود داشته و بايد در جهت رفع اين نواقص كوشش كرد.

محمد كريميان نماينده مردم سردشت در مجلس درخصوص وضعيت مصدومان شيميايي به خبرنگار ما گفت:«متاسفانه در حالي‌كه هفت هزار نفر از مردم سردشت مصدوم شيميايي ش ه‌اند، اما تنها دو هزار نفر از آنها درصد جانبازي دارند و بقيه همچنان در حال بررسي هستند.»

وي خاطرنشان كرد: با توجه به اينكه بمباران شيميايي سردشت از نوع گاز خردل بوده و اين ماده شيميايي در بلندمدت موجب انواع سرطان‌خون، نازايي، عقيمي و نيز بيماري‌هاي ديگر مي‌شود لذا بسياري از افرادي كه نام آنها به ثبت نرسيده در خلال اين سال‌ها يا شهيد شده‌اند يا به بيماري‌هاي ناشناخته دچار شده‌اند كه اميدواريم مراجع ذي‌صلاح نسبت به اين افراد با ديد جامع‌تري بنگرند.

متاسفانه بايد بپذيريم كه در نشان دادن فاجعه سردشت از مطبوعات گرفته تا صدا‌و‌سيما قصور ورزيده‌اند؟ بررسي آرشيو روزنامه‌هاي سال 1366؛ چه در زمان حادثه بمباران شيميايي سردشت و چه پس از آن همگي بيانگر ضعف، تعلل يا غفلت‌ورزيدن نسبت به اين موضوع بوده.

به‌راستي اگر از مردم پرسيده شود نخستين شهر شيميايي دنيا در كجا قرار دارد چه پاسخي مي‌دهند؟ آيا اصلا مي‌دانند اين شهر در كشور ما واقع شده است؟ آيا صدا و سيما همپاي مناسبت‌هاي ديگر، به اين مناسبت هم پرداخته است؟ آيا بهتر نبود در پايتخت كشورمان نام خياباني يا ميداني به نام «قربانيان شيميايي سردشت» نامگذاري مي‌شد؟

دكتر داريوش قنبري، عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس در گفت‌وگو با خبرنگار ما اظهارداشت:«متاسفانه بايد اذعان داشت كه فاجعه سردشت در ذهن بسياري از مسوولان و دست‌اندركاران نظام مغفول مانده است.»

نماينده مردم ايلام در مجلس تصريح كرد:«هرچند تعداد كشته‌شدگان اين فاجعه كمتر از هيروشيما و ناكازاكي بوده، اما هر دو حادثه، مصداق نابودي انسان‌هاي بي‌گناه است كه به شيوه‌اي مظلومانه آماج حملات قرار گرفته‌اند منتها با اين تفاوت كه بمباران شيميايي سردشت در فضايي به وقوع پيوسته كه نظم بين‌المللي در جهان حاكم بوده است.» از آن روز 20 سال گذشته است.

   روزنامه هم ميهن  10 تير 1386  شماره40

نابودي درآمد 10 ميليارد دلاري ترانزيت

بوق ممتد كشتي غول‌پيكري كه پرچم چين بر فراز دكل سفيدرنگ آن به اهتزاز درآمده بود، در بندر گوادر پاكستان طنين‌انداز مي‌شود، خبر به سرعت در شهرها و جاي‌جاي سيستان‌وبلوچستان مي‌پيچد.

بسياري از مردم، تجار و سرمايه‌گذاران اقتصادي و بازرگاني ايران با حالتي مضطرب و متعجب سعي مي‌كنند به انحاي مختلف صحت و سقم اخبار رسيده مبني بر راه‌اندازي بندر گوادر را جويا شوند.به موازات مردم كشورمان كه در مراسم استقبال بهار و عيدنوروز‌ند، در اين بندر هم غوغا، جشن و سروري برپاست، منتها از نوع ديگر و باشكوه‌تر.ژنرال ديروز و پرزيدنت امروز پاكستان با چهره‌اي فاقد اضطراب يا فشارهاي كاري، با لبخند به جايگاه ويژه و پشت تريبون سخنراني مي‌آيد.

پرويز مشرف باصلابت، خوشحال و كمي هم مغرور، افتتاح بندر گوادر را طي مراسم ويژه‌اي با همراهي نخست‌وزيرش و تمامي وزراي كابينه‌اش و نيز سفرا و مقامات بلندپايه اقتصادي بسياري از كشورها از جمله چين، سنگاپور، امارات‌متحده عربي، كره‌جنوبي، مالزي، اندونزي، قطر، انگليس، آلمان، روسيه، استراليا، قزاقستان و... در 20 مارس 2007 يا سه‌شنبه 29 اسفندماه 1385 افتتاح مي‌كند!

در اين مراسم، اكثر خبرگزاري‌هاي معتبر، مطبوعات و رسانه‌ها... در اين بندر حضور به‌هم رسانده‌اند تا اخبار افتتاح گوادر را پوشش ديداري، شنيداري و... دهند.لحظه‌اي بعد با ورود كشتي «چيني» كشوري كه بيش از دو هزار و 800 نفر متخصص و مهندس آن در اين بندر فعاليت داشته يا دارند و سرمايه‌گذاري هنگفتي هم در اين منطقه انجام داده و به‌تبع آن، خود را به عنوان محور راه‌اندازي بندر گوادر معرفي كرده است، آغاز مي‌شود.

مراسم با شليك توپ‌هايي كه حكايت از پيروزي و رسم كهني در پاكستان دارد، ادامه مي‌يابد. كشتي پهن‌پيكر در اسكله‌اي در فاز يك بندر كه براي پذيرش كشتي‌هاي 40 يا 50 هزار تني ساخته شده پهلو مي‌گيرد. رئيس‌جمهوري پاكستان با شور و طنيني كه گويي كشورش در نبردي بزرگ و چندساله پيروز شده، گوادر را «سومين بندر جهان در آب‌هاي عميق با قابليت پهلوگيري كشتي‌هاي پهن‌پيكر» و محور ترانزيت معرفي مي‌كند.

فرار از منطقه‌اي خشك تا منطقه اقتصادي

تا چند سال، چند ماه و حال چند روز پيش تجار و مقامات اقتصادي بندر كراچي را يگانه دردانه و شاه‌نشين بنادر پاكستان مي‌خواندند اما از 20 مارس 2002 به بعد، پس از مطالعات ابتدايي منطقه عاري از زيرساخت‌هاي توسعه و حتي لم‌يزرع كه تنها روستاييان و مردمان شريف بلوچ كپرنشين در اين مكان سكني داشتند و نامش گوادر بود، به‌واسطه برنامه‌ريزي دقيق، مديريت دلسوز، حمايت همه‌جانبه دولت و حضور سرمايه‌گذاران خارجي به‌واسطه قوانين مناسب، توانست به‌رغم مشكلاتي كه حتي از جانب ميليشاي بلوچ كه خواستار استقلال بزرگ‌ترين ايالت پاكستان‌ (بلوچستان) هستند و بودند و حتي چندين درگيري و بمب‌گذاري هم در اين منطقه انجام شد، سرانجام بندر استراتژيك گوادر را طي پنج سال به بهره‌برداري برسانند.

محور گفت‌وگوهاي سران

از اهميت بندر گوادر همين بس كه «هوجين تائو» رئيس‌جمهوري چين در سفر چهار روزه‌اش به پاكستان و امضاي 35 سند سرمايه‌گذاري تجاري و توافقنامه مهمترين قرارداد تاريخي دو كشور در اين سفر را، احداث پالايشگاه و ساخت بزرگ‌ترين شهرك پالايش نفت خام با هزينه 40 ميليارد دلاري گوادر ذكر مي‌كند.

پيش از سفر هوجين تائو، نخست‌وزير چين در ديدار با وزير خارجه پاكستان، بندر گوادر را نمادي از دوستي و همكاري صميمانه و نزديكي دو كشور مي‌نامد. به‌موازات، مقامات اقتصادي پاكستاني تسهيلات ويژه‌اي را براي سرمايه‌گذاران خارجي در بخش‌هاي انرژي صنايع سنگين و ديگر فناوري‌هاي نوين درنظر گرفته‌اند. همين فاكتور به‌اضافه قوانين مناسب موجب شده تا به استناد اخبار رسيده از پاكستان از سال 2002 تا 2007 حجم سرمايه‌گذاري تنها در بندر گوادر از مرز هفت ميليارد دلار فراتر رود.

به استناد اخبار رسيده از منابع رسمي در پاكستان، تعداد زيادي از مشتريان بندر گوادر ضمن مراجعه به وزارت بنادر و كشتيراني پاكستان نسبت به جابه‌جايي كشتي‌هايشان از كراچي و ديگر بنادر اين كشور به گوادر ابراز تمايل كرده‌اند.آنها مهمترين دليل خود را نزديكي اين بندر اعلام كرده‌اند، فاصله‌اي كه كاهش هزينه‌هاي حمل‌ونقل و تسريع در زمان انتقال كالا را در پي داشته.

برخي ديگر از كارشناسان و مسوولان اقتصادي دولت پاكستان با مانور دادن و ارائه تحليل‌ها و تفسيرهاي اينچنيني معتقدند: «گوادر به دليل نزديكي كه با آسياي ميانه، چين و تنگه هرمز دارد و 60 درصد نفت جهان از آن عبور مي‌كند» در نتيجه بهترين بندر براي ترانزيت به‌شمار مي‌رود.

استقبال كشورها از گوادر

منابع رسمي پاكستان در اين مدت 5/2 ماهه از افتتاح گوادر اعلام كرده‌اند كه تعدادي از شركت‌هاي خارجي فعال در زمينه اكتشاف و استخراج مس به مسوولان دولتي اين كشور مراجعه كرده و خواستار همكاري شده‌اند. گزارش‌ها حاكي است كه برخي شركت‌هاي كانادايي، استراليايي و چيني كه در استخراج معادن بلوچستان پاكستان فعال هستند، بر اين باورند كه به جاي استفاده از بندر كراچي بهتر و اقتصادي‌تر است كه از بندر گوادر بهره گيرند.

 آنها معتقدند در صورت تغيير رويكرد مبني بر استفاده از بندر گوادر، به ميزان زيادي در هزينه‌هاي آنها صرفه‌جويي خواهد شد. اخبار ديگر نيز حاكي از اين است گروهي از تجار و فعالان ترانزيت در افغانستان نسبت به آوردن كشتي‌هايشان به بندر گوادر اعلام آمادگي كرده‌اند. براساس آمار موجود ماهانه 300 كانتينر از كراچي به وسيله افغانستان جابه‌جا مي‌شود.

به موازات هجوم اقتصادي تجار كشورها در دو ماه ‌و اندي كه از افتتاح بندر گوادر مي‌گذرد شركت سنگاپوري SPA (اس. پي.آ) را مجبور كرده، به‌رغم دارا بودن چندين دستگاه جرثقيل و چند دستگاه RTG (آر.تي.جي) با مشكل پاسخ‌دهي به مراجعان مواجه شود و همين عامل موجب شده تا تلاش‌هاي زيادي براي آوردن دو دستگاه جرثقيل و دستگاه RTG به صورت موقت انجام گيرد كه نشان شور و شوق تجار اقتصادي براي همكاري با پاكستان ارزيابي مي‌شود.

بندري كه به استناد مانور تبليغاتي پاكستاني‌ها ادعا دارند از بنادر «دوبي و سنگاپور» پيشي مي‌گيرد! حال بايد منتظر بود و مشاهده كرد مهندسان چيني براي بخش‌هاي «ترانزيتي، منطقه ويژه و منطقه آزاد» گوادر چه نقشه‌هايي كشيده‌اند؛ مقامات بنادر و كشتيراني پاكستاني‌ها پيشتر اعلام كردند كه حجم اين بندر طي سه تا پنج سال آينده به 25 ميليون تن افزايش مي‌يابد.

آينده گوادر

با ساخت و راه‌اندازي شهرك نفتي گوادر كه قرار است در وسعت 1000 هكتار با هزينه 40 ميليارددلاري در دو مرحله توسط چيني‌ها ساخته شود در مرحله نخست كارخانه پتروشيمي با هزينه‌اي حدود 12 تا 13 ميليارد دلار به مدت سه سال اجرايي مي‌شود. در صورت راه‌اندازي آن سالانه بيش از 10 ميليون تن مواد نفتي را تصفيه مي‌كند و طي هشت سال آينده (2015 ميلادي) ظرفيت آن به 20 ميليون تن افزايش خواهد يافت ضمن آنكه در فاز دوم اين طرح ظرفيت طرح به حدود 60 ميليون تن مواد پتروشيمي خواهد رسيد.

                      توسعه بندر گوادر

برخي كارشناسان معتقدند ساخت پالايشگاه و شهرك نفت در بندر گوادر موجب مي‌شود اين بندر به دالان صادرات موادنفتي تبديل شود، به عبارتي تهديد ديگري براي ايران خواهد بود.

 به عبارت ديگر پاكستان و چين كه تنها در منطقه كوهستاني هيمالايا داراي مرز مشترك هستند با راه‌اندازي گوادر و ديد و بازديدهاي روساي جمهوري دو كشور و ديگر مقامات اقتصادي، نويد افتتاح بزرگراه اقتصادي مي‌دهند كه از جنوب‌غربي چين و شمال‌شرقي پاكستان آغاز مي‌شود و به بنادر كراچي و گوادر ختم مي‌شود چراكه نزديك‌ترين مسيري است كه چيني‌ها مي‌توانند صادرات كالاهاي خود را در كوتاه‌ترين زمان ممكن به ديگر كشورها برسانند.

به اين ترتيب چين با همكاري‌هاي اقتصادي با دو رقيب هند و پاكستان، هم سعي دارد بازارهاي اقتصادي را در اختيار گيرد و هم از بندر گوادر راه ورود بهتر كالاهايش را به آفريقا، كشورهاي حوزه خليج‌‌فارس، افغانستان و در نهايت ايران و از آنجا به اروپا فراهم كند.مسوولان شايد از حالا بايد آمادگي مقابله با ورود كالاهاي نامرغوب چين از جنوب‌شرقي كشور (گوادر پاكستان) به داخل كشورمان را داشته باشند.

قابليت و سابقه 500 ساله سواحل جنوبي ايران

تا كي بايد شاهد اين چنين فرصت‌سوزي‌هايي بود؟ وقتي در پاكستان بندري با اين وسعت افتتاح مي‌شود، آيا مي‌توان داعيه بهره‌برداري فرصت اقتصادي، رفع محروميت و رهايي از توسعه‌نيافتگي استان‌هاي شرقي يا ديگر مناطق توسعه‌نيافته داشت؟ اگر به گذشته تاريخي نظري گذرا بيفكنيم، مي‌بينيم اهميت موقعيت تاريخي، اقتصادي و سياسي ايران از ساير كشورهاي منطقه بيشتر بوده است.

اگر زيرساخت‌ها و شرايط اقليمي و سواحل دريايي را درنظر بگيريم باز هم كشورمان سرآمد بوده...؟! از اهميت ايران و بنادر خليج‌فارس و درياي عمان همين بس كه هنگامي كه به قرن 16 ميلادي مي‌رسيم و تاريخ مراوده تجاري، اقتصادي و ديپلماسي را مورد بررسي قرار مي‌دهيم باز مشاهده مي‌كنيم زماني كه اقتصاد و ديپلماسي در دنيا از حالت «فرديت و تجار» خارج مي‌شود و دولت‌ها در آن حضور مي‌يابند و اقتصاد بازرگاني نقش تعيين‌كننده در جنگ‌ها و سياست‌ها و تعيين حكومت‌ها و شاهان مي‌يابد متاسفانه مي‌بينيم پرتغالي‌ها از جمله نخستين بنادري را كه به اشغال خويش درمي‌آورند در چابهار قرار دارد. آنها قلعه‌اي روبه‌روي روستاي «تيس» بنا مي‌كنند (بقاياي آن هنوز پابرجاست) چرا آنها به گوادر پاكستان نرفتند؟

آيا جز اين بود كه اهميت تردد در درياي عمان و خليج هميشه فارس و رفت‌وآمد و تجاري كه حتي در آن زمان وجود داشته، بيشتر بوده است؟ آيا آن هنگام كه پتر كبير فرزند آلكسي تزار در بستر مرگ بود به جانشينش رسيدن به خليج‌فارس، درياي عمان و تنگه هرمز را گوشزد نكرد؟!

 حال بايد نظاره‌گر اين باشيم كه سرمايه ملي عظيمي كه قادر بود حداقل جمعيت 14 درصد نيمه‌شرقي را از توسعه‌نيافتگي نجات دهد و غبار محروميت را از چهره ترك‌خورده اين مناطق بزدايد، يكباره فنا ‌شود و رنگ ببازد؟به‌راستي مسوولان چه توجيهي براي اين موضوع دارند؟ چرا شركت‌هاي بسياري از كشورهاي استراليا، سنگاپور، كانادا، انگليس، ايالات متحده آمريكا و كشورهاي عربي حاضرند در گوادر كه چسبيده به كشورمان و تنها 100 تا 140 كيلومتر با ما فاصله دارد حضور يابند اما...؟

در انتظار پاسخگويي مسوولان

اميدواريم مسوولان و دست‌‌اندركاران، پاسخ قانع‌كننده‌اي نسبت به‌ راه‌اندازي گوادر پاكستان به مردم و افكار عمومي ارائه دهند. پاسخگوي اين سوالات باشند كه چگونه پاكستان مي‌تواند طي پنج سال سرزمين عاري از زيرساخت ترانزيتي و بندري را براي پهلوگيري كشتي‌هاي پهن‌‌پيكر آماده كند، اما ما از سال 1370 به بعد در حالي كه مدام بر طبل قابليت ترانزيتي كشورمان، شرق كشور، سيستان‌وبلوچستان مي‌كوبيم، از راه‌اندازي بندري براي ترانزيت كالا، كريدور شمال‌ - جنوب كه مي‌تواند ما را به كشورهاي آسياي ميانه و قفقاز - منظور تاجيكستان، تركمنستان، قزاقستان،‌ قرقيزستان، افغانستان، روسيه، آذربايجان، ارمنستان و افغانستان -برساند و درآمد ميليارد دلاري نصيب كشورمان كند غفلت ورزيده‌ايم؟

يا شايد نخواسته‌ايم يا نتوانسته‌ايم؟ آيا تاسف‌برانگيز نيست كه به‌رغم قابليت‌هاي منحصربه‌فرد ژئواستراتژيكي و ژئواكونوميكي كه در سواحل درياي عمان (بندر شهيد بهشتي چابهار) قرار دارد، اين قابليت ترانزيتي را دودستي تقديم پاكستان كنيم؟!

به‌راستي آيا پاكستان در همسايگي آسياي ميانه است يا ايران؟ يا پاكستان به تنگه هرمز نزديك است يا بنادر كشورمان؟ آيا فاصله گوادر به مخازن نفتي خليج‌فارس كمتر از ماست؟ آيا موقعيت جغرافيايي ايران بهتر است يا پاكستان، كدام يك (ايران يا پاكستان) حلقه اتصال آسيا – اروپا ناميده مي‌شوند؟ كدام يك رابط آسياي ميانه با حوزه خليج‌فارس است؟

افسوس و حسرت ايران

در حالي كه در سال‌هاي اخير به‌خصوص سال 1385 شاهد بالاترين برداشت از حساب ذخيره ارزي بوده‌ايم اما مشخص نيست، چرا براي بخشي كه مي‌توانست بالاترين سودآوري و بازگشت سرمايه را براي كشورمان به همراه داشته باشد، سعي نشد با سرمايه‌گذاري درخصوص آن رافع مشكل شويم.

به‌راستي اگر بودجه‌اي از حساب ذخيره ارزي براي تسريع در راه‌اندازي زيرساخت‌هاي كريدور شمال – جنوب يا توسعه شرق كشور از طرف دولت در نظر گرفته مي‌شد و زيرنظر هياتي متشكل از وزراي راه‌وترابري، امور خارجه، صنايع و معادن، كشور، امور اقتصادي و دارايي، كار و امور اجتماعي و روساي سازمان مديريت و برنامه‌ريزي، بانك مركزي و معاون اجرايي رياست‌جمهوري زير نظر رئيس‌جمهور فعال مي‌شد و به موازات ماه‌ به ماه گزارشاتي را به رئيس‌جمهور ارائه مي‌كردند، بنادر ايراني زودتر به ثمردهي نمي‌رسيد؟

حال شايد تنها كاري كه بتوان انجام داد بودجه‌اي از حساب ذخيره براي راه‌اندازي طرح‌ها و زيرساخت‌هاي عمراني و توسعه‌اي در بخش حمل‌ونقل دريايي، ريلي، هوايي و جاده‌اي است و اين همه نيازمند عزم ملي و حمايت همه‌جانبه نمايندگان مجلس و دستگاه‌هاي ذي‌ربط از اين طرح ملي است. اميدواريم تا دير نشده بتوانيم با اين تهديد، با قدرت، عقلانيت و درايت برخورد كنيم و نگذاريم فرصت‌ها به تهديدهاي بالفعل درآيند.

يزدان اميدي روزنامه هم ميهن   23 خرداد 1386  شماره 26 

یزدان امیدی                                     روزنامه جام جم - خبرگزاري مجلس ۲۷اسفند ۱۳۸۶

هنگامی که تجلی واژه های دور و پرخطر رنگ نزدیکی به خویش می گیرد، به مثابه آنست که در خاموشی سر به مهرش زنهار و نهیبی عریان قرار دارد. از جمله این موارد دهشتناک، وضعیت مصرف انرژی وبه موازات تخصیص یارانه 450 هزار میلیارد ریالی به همه صنایع، چه زیان ده و چه سود ده با یک نگاه و مکانیزم است.

شاید این موضوع ریشه درتفکرغلطی دارد که همچون شلاقی رهنمون گرمان شده و می شود، که چون نفت و گاز داریم  و... ، بنابراین نه نیازی به بهینه سازی مصرف انرژی هست و نه ضرورتی بر مدیریت کردن آن(انرژی) در صنایع!

چنین می شود که مصرف انرژی سوخت در ایران 70 میلیون نفری همسانی می کند با مصرف یك میلیارد و200 نفر در "چین" ؛ یا دردانه ترین صنعت ما همانا خودروسازی،تولیداتش همچنان از پرمصرف ترین خودروهای دنیاست. یا صنعت سیمان  با 42 میلیون تن تولید در 46 کارخانه مصرف انرژی اش معادل 34 میلیون بشکه نفت خام است. نکته حائز اهمیت آنکه وزارت صنایع و معادن طی چهار سال آینده قرار است، ظرفیت تولید سیمان را از 42 میلیون تن فعلی به 70 میلیون تن در سال 1390 برساند.

به اعتقاد برخی مدیران صنعت، اگر این اتفاق رخ دهد ما می توانیم گوی صادرات سیمان را در منطقه از دیگر رقبا برباییم! اما باید دقت داشت تحقق این امر به چه بهایی می انجامد و چرا؟!

اگر تا سال 1390 ظرفیت تولید سیمان به 70 میلیون تن برسد، در این صورت مجبوریم حداقل 20 میلیون بشکه نفت دیگر برای افزایش تولید سیمان به این صنعت تزریق کنیم!؟ که در این صورت میزان نفت خام مصرفی تنها در بخش سیمان به 54 میلیون بشکه می رسد تا تراژدی مصرف 30 درصدی که از کل انرژی و 20 درصدی از نظر ارزش انرژی تنها در بخش صنعت کلید بخورد.

بلافاصله این سوال به ذهن متبادر می شود، آیا کشورهای اروپایی، آمریکایی یا چین، ژاپن و هند که فاقد نفت و گاز ارزان قیمت هستند، سیمان آنها با چنین بهایی به تولید می رسد؟!

آیا نمی توان با استفاده از فناوری ها و علوم روز دنیا از مصرف بیش از حد سوخت در صنایع سیمان و هدرروی انرژی های غیر قابل جایگزین که بسیار با ارزش هم هستند جلوگیری کرد؟

راه میان بر، نوین و به صرفه

به نظر می رسد برای این معضل راه حل هایی وجود داشته باشد كه در این میان کوتاه ترین راه ، رعایت چند اصل است:

1- ضرورت بهینه سازی مصرف سوخت

2- استفاده از سوخت های جایگزین با استفاده از فناوی های روز وایجاد تغییراتی در فرایند تامین سوخت کارخانه ها ی تولید سیمان.

به عبارتی دیگر وقتی ما از مکانیسمی استفاده کنیم که از شدت مصرف انرژی بکاهد، هم از ذخایر و معادن خود صیانت کرده ایم و هم در عین حال برای آیندگان میراث گرانبهایی به جا گذاشته ایم.

درراستای بهره گیری از انرژیهای جایگزین  سوختهای فسیلی ، اقدامات گسترده ای در دنیا به اجرا درآمده، از جمله این موارد می توان به استفاده  صاحبان صنایع از انرژی های هسته ای ، خورشیدی ، بادی و... اشاره كرد. در این میان  یكی از روش هایی که مدنظر کشورهای توسعه یافته در خصوص استفاده از سوخت های جایگزین فسیلی قرار گرفته به کارگیری بی ارزش ترین کالای جوامع شهری، روستایی در عین حال خطرناکترین پسماندهای صنعتی عمدتا لاستیک، پلاستیک و زباله های بیمارستانی است.

حال در نظر بگیرید پسماندهای عفونی بیمارستانی که می تواند تاثیرات بسیار خطرناکی برمحیط زیست  و حتی نسل آینده در پی داشته باشد و دارای این پتانسیل مخرب هم هست که سفره های زیرزمینی آب را به دلیل شیرابه های بسیار خطرناکش بیالاید، با اتخاذ راهکاری در صنعت، آن هم به جای سوخت و انرژی استفاده کنیم. پر واضح است که تولید زباله از یکسوی و دفن آن از سوی دیگر امروزه در بسیاری کشورها به معضلی غیر قابل كتمان تبدیل شده است.

پسماندهاي بيمارستاني

 راه حل منطقی و اساسی اینست که برای برون رفت از این مساله، به صورت علمی و كارشناسانه با موضوع برخورد شود.

به استناد اظهارات مدیرعامل سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری تهران، تولید زباله در تهران به هفت هزار و 500 تن در روز رسیده است.

 تصور اینکه ، چنین حجمی از زباله تا چه اندازه می تواند محیط زیست را بیالاید بسیار تامل برانگیز است! اما از سوی دیگر اگر بتوان این کالای بی ارزش و خطرناک را در صنعت بکار گرفت، علاوه بر آلوده نکردن محیط زیست، صرفه جویی در مصرف انرژی و به تبع آن صیانت از منابع انرژی را نیز در برخواهد داشت؟!

خیلی دور اما نزدیك

هر چند از هفت هزار و 500 تن زباله ای که در تهران تولید می شود سه هزار تن آن در تهران بازیافت می شود، اما باید دقت داشت که 4500 تن آن روزانه در منطقه ای بنام کهریزک مدفون می شود.

گرچه به خیال خود زباله ها را دور از خویش دفن می کنیم، اما بی آنکه بدانیم هیچ دوری وجود ندارد، حتی این دور هم خیلی نزدیک است به ما.

از دفن کردن زباله های پلاستیکی که امروزه در هیات لیوان، بشقاب، کاسه، قاشق و چنگال های یک بار مصرف گرفته تا لاستیک های مستعمل اتومبیل، کامیون و ... از همه فاجعه بارتر زباله های فوق العاده خطرناک بیمارستانی که بمب های عفونی و بیماریزایش باید نامید را هر روز در اطرافمان از یکسوی به تولید می رسانیم و از سوی دیگر در زمینی آن سوی تر از محل زندگی مان دفن می کنیم.

آیا واقعا نمی دانیم چه می کنیم؟ یا نمی خواهیم بدانیم که در کجای این كره خاكی   قرار گرفته ایم و چه وظیفه ای داریم. نسبت به حفظ محیط زیست یا سرمایه هایی كه نه متعلق به ما بلكه به آیندگان این مرزو بوم است؟

به راستی تولید زباله با این حجم بالا در تهران و سپس دفن آن در بیابان کهریزک با چه منطقی صورت می گیرد، بدون آنکه سعی و تلاشی در خصوص استفاده بهینه از زباله ها به عمل آید ؟ چرا نمی خواهیم راهی یا راهکاری برای آن بجوییم؟!

120 هزار تن زباله هزینه بر

اگر فرض کنیم روزانه چهار هزار تن زباله در کهریزک دفن می شود آن را در یک ماه حساب کنیم  مشاهده می کنیم ماهانه 120 هزار تن زباله تنها در تهران مدفون می شود.

اگر برای هر تن زباله فضای 3/1 متر مکعب فضا در نظر بگیریم حاصلش این می شود که 156 هزار متر مکعب خاکبرداری در ماه باید انجام شود، یا به عبارتی سالی 18 هزار و 700 متر مکعب زباله تنها در تهران دفن می شود؟ یا بهتر بگوییم هم محیط زیست را می آلاید وهم به اقتصاد کشور عزیزمان غیر مستقیم ضربه می زند؟!

مطالعات انجام شده وزارت کشور و شورای شهر در سال 1384 حکایت از این دارد که جمع آوری بدون ارائه خدمات بازیافت و تفکیک از مبدا، به ازای هر کیلوگرم 120 تا 150 ریال هزینه در بردارد. به عبارتی شهرداری برای دفن هر تن زباله باید حداقل 12 تا 15 هزار تومان هزینه کند. در حالی که جمع آوری مکانیزه همراه تفکیک از مبدا به ازای هر کیلوگرم 200 تا 250 ریال هزینه در برخواهد داشت.

حال در نظر بگیرید این آمارها مربوط به سال 1384 است و امروزه به طور قطع هم هزینه کارگر افزایش یافته و هم شهرداری به دلیل اجرای سهمیه بندی بنزین با محدودیت هایی مواجه شده است.

ثروتی به نام زباله

استفاده از زباله به جای سوخت در صنایع سیمان، به جز مهار زباله های خطرناک  بیمارستانی ،در استفاده از زباله هایی همچون شیشه و لاستیک ماشین ها که تجزیه آن به زمان بسیاززیادی حتی چند قرن نیاز دارد كمك بسزایی می كند.

مجموعه این فرایند  علاوه بر صرفه جویی در مصرف انرژی ، در عین حال کاهش هزینه های تولید سیمان را هم در پی خواهد داشت!

باید توجه کرد تا ابد نمی توان به صنایع یارانه های اشراف مابانه به این سبک و صیاق تخصیص داد. به جرات می توان گفت اگر روزی بتوانیم از زباله ها به جای سوخت در صنایعی همچون سیمان استفاده کنیم باید زباله را ثروت به شمار آورد!

اگراعلام نظر سازمان بازیافت زباله، مبنی بر «24 درصد از زباله ها قابلیت تبدیل دارند» را ملاک نظر بگیریم ،انگاه بتوانیم فناوری یا علم استفاده از زباله به جای سوخت را در کوره های سیمان به اجرا درآوریم، در آن صورت می توانیم زباله را منبع انرژی مناسب برای سوخت کوره های سیمان بنامیم ، چرا که لاستیک های اتومبیل یا پلاستیک ها به خوبی می توانند در کوره های سیمان به منبع انرژی تبدیل شوند.

با توجه به تولید 7500 تن (هفت هزار و پانصد تن) زباله که روزانه در تهران تولید می شود اگر بتوان 24 درصد از آن را بازیافت کرد، این رقم خود معادل 1800 تن مواد قابل بازیافت است.

انرژی ارزان

به استناد آمارهای منتشره موجود در صنایع تولید سیمان آلمان و آمریکا، انرژِی آزاد شده هر 1000 تن زباله معادل 520 تن سوخت انرژی است.

به معنای دیگر اگر 500 تن سوخت را به ازای هر لیتر 250 تومان یارانه سوختی که به نفت كوره ،مازوت تعلق می گیرد محاسبه کنیم به عدد 125 میلیون تومان می رسیم.اگر استفاده از زباله به جای سوخت اجرایی شود، دیگر نیازی به هدر رفتن 125میلیون تومان ازسرمایه ملی كشور نخواهد بود، در عین حال  یک پنجم هزینه دفن زباله در كلانشهر تهران هم کاهش می یابد.

حال در نظر بگیرید بازیافت 1800 تن زباله در تهران که معادل 900 تن سوخت مازوت در صنعت می باشد ، تا چه اندازه می تواند منافع اقتصادی را برای صنعت كشوربه همراه آورد؟

به اذعان برخی کارشناسان صنعت سیمان، هر کارخانه سیمان 3300 تنی توان دفن 70 تن زباله را داراست. به عبارتی دیگر این حجم زباله برابر با 30 تا 35 هزار لیتر سوخت مازوت تلقی می شود؛ یعنی در یک ماه می تواند 210 تن زباله کثیف و آلوده ،خطرناك  با نیمه عمر بالای تجزیه را به انرژی تبدیل کند.

متصور شوید اگر 46 کارخانه سیمان کشور روزانه حداقل 50 تن زباله را در کشور بسوزانند ما شاهد این خواهیم بود که هر روز 2300 تن زباله معادل 1100 تن مازوت، انرژی صرفه جویی به عمل آوریم.

اگر بر این آمار رشد 5/1 درصدی جمعیت در تهران هم اضافه كنیم  که خود مساوی با افزایش تولید زباله است، موضوع بسی بغرنج تر هم خواهد شد!

تجربه های موفق

از کل 2020 میلیون تن سیمانی که در سال 2005 میلادی به تولید رسیده، "چین" با تولید تقریبا 1060 میلیون تن سیمان توانسته نیمی از تولید این محصول را در اختیار بگیرد.

هر چند" چین" دارای معادن غنی ذغال سنگ می باشد،اما بازنگری های كارشناسی که مدیران انرژی و صنعتی این کشور به انجام رساندند موجب شد تا راه میانبر و موفقی را طی کنند.

چین از اواسط دهه 1995 میلادی نخست پروژه تولید انرژی الکتریکی از بازیافت انرژی گازهای خروجی سیستم پخت را در كارخانه های سیمانش برای كاهش مصرف انرژی به اجرا درآورد، سپس رویکردش  بر استفاده از پسماندها، ضایعات شهری، بیمارستانی و صنعتی قرار گرفت.

 یعنی همان راهی که آلمان از سال 1987 با برنامه ریزی های مدون و دقیق به انجام رساند، به نحوی که توانست در مدت کمتر از دو دهه با برنامه ریزی حساب شده سوخت کارخانه های سیمان خود را از زباله ها به نحوی تامین کند که از پنج درصد در سال 1987 به 57 درصد در سال 2006 برسد.

در سال 1997 دركنفرانس سازمان ملل ژاپن كه   قرارداد كیوتو در خصوص كنترل و مهار گازهای گلخانه ای  به توافق و امضای 174 كشور رسید تا به این واسطه" تولید گازهای گلخانه ای كشورهای توسعه یافته از سال 2008 تا 2012   به حد اقل پنج درصد كمتر از سطح این گازها در سال 1995 برسد".

می بینیم پس از قرارداد كیوتو سیكل  جایگزینی از سوختهای فسیلی و استفاده از زباله به جای سوخت روند پرشتابی در بین كشورهای صنعتی به خود می گیرد ، به نحوی كه کشورهای عضو پیمان تجارت آزاد آمریکای شمالی موسوم به
"نفتا "متشکل از کانادا، ایالات متحده آمریکا، مکزیک و کشورهای عضو اتحادیه سیمان اروپا رویکرد جایگزینی مصرف سوخت های فسیلی را به عنوان یک اولویت در دستور کار خود قرار دادند.

حاصلش این شد که امروزه اکثریت کشورهای توسعه یافته مثل آلمان از  زباله هایشان استفاده بهینه ای به عنل آورند.

قضاوتی سهل

حال خود قضاوت کنید آیا بهتر نیست در ایران با جایگزینی زباله های بی ارزش و خطرناک در صنعت از مصرف بی رویه انرژی و سوخت مایع کارخانه های سیمان که در حدود 4/4 میلیارد لیتر بر مبنای نفت کوره (مازوت) می باشد جلوگیری به عمل آورد؟!

آیا شایسته نیست دولت با  استفاده از تجربیات کشورهای دیگر شرایطی فراهم کنند تا مزایای استفاده از زباله به جای سوخت در اقتصاد ما متجلی شود؟

از سوی دیگر باید توجه داشت اگرظرفیت کهریزک به طور حتم تا چند سال آینده (حداکثر پنج سال) اشباع  شود، آنگاه مسئولان شهرداری مجبور می شوند برای دفن زباله مکان های دیگری بسیار دور تر از كهریزك بیابند و به تبع آن هزینه بیشتری هم برای دفن زباله ها صرف كنند.

بنابراین رویکرد استفاده از زباله در صنایعی همچو سیمان، می تواند به عنوان یک راهکار اساسی مدنظر مسئولان شورای شهر، شهرداری ها قرار گیرد. چرا که کوره های سیمان با توجه به آنکه از درجه حرارت 1400 درجه برخوردار است و در این دما تمامی میکروب ها و عوامل بیماری زا از بین می روند، بنابراین رویکرد استفاده از زباله های بهداشتی، زباله های خشک یا استفاده از لاستیک های مستعمل، می تواند علاوه بر اینکه در حفظ محیط زیست موثر باشد مانع از هدر رفتن سرمایه هایی که متعلق به نسل آینده است شود.

امیدواریم دولت، مجلس و کارشناسان وزارت صنایع و معادن نسبت به استفاده از زباله ها در کارخانه های سیمان توجهی وافر مبذول كنند.

 یزدان امیدی   روزنامه جام جم - خبرگزاري مجلس ۲۷اسفند ۱۳۸۶